Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu, tasarruf finansman şirketlerine yönelik yeni düzenlemeleri yürürlüğe aldı. “Evim sistemi” olarak da bilinen tasarruf finansman modelinde erken teslimat oranı yüzde 40’tan yüzde 45’e yükseltilirken, en erken teslim süresi 150 günden 180 güne çıkarıldı. Düzenlemeyle birlikte düşük taksitle sisteme girip teslim tarihi yaklaştığında yüksek ara ödeme yaparak teslimat alma dönemi sınırlandırıldı.
Tasarruf Finansman Sisteminde Yeni Dönem Başladı
BDDK tarafından yapılan düzenlemeyle tasarruf finansman şirketlerinin faaliyetlerine ilişkin önemli değişiklikler devreye girdi. Kararın, şirketlerin sermaye yapılarının güçlendirilmesi ve finansman sisteminde daha dengeli bir ödeme yapısı oluşturulması amacıyla alındığı belirtildi.
Yeni kurallarla birlikte sisteme katılanların erken teslimattan yararlanabilmesi için ödemesi gereken oran artırıldı. Daha önce tasarruf tutarının yüzde 40’ını ödeyen katılımcılar erken teslimat hakkı elde edebilirken, yeni uygulamada bu oran yüzde 45 olarak belirlendi.
En Erken Teslim Süresi 180 Güne Çıkarıldı
Düzenleme kapsamında erken teslimat için gereken süre de değişti. Önceki uygulamada 150 gün olan en erken teslim süresi, yeni kararla 180 güne çıkarıldı. Böylece tasarruf finansman sistemine dahil olan bir kişinin erken teslimat alabilmesi için hem toplam tutarın yüzde 45’ini ödemesi hem de en az 180 günlük sürenin tamamlanması gerekecek.
Bu değişiklik, özellikle otomobil veya konut sahibi olmak için tasarruf finansman sistemine katılanların ödeme planlarını doğrudan etkileyecek. Katılımcılar, yeni dönemde teslimat tarihlerini ve aylık taksitlerini belirlerken yüzde 45’lik ödeme şartını dikkate alacak.
Peşinatsız Düşük Taksit Dönemi Sınırlandı
BDDK’nın getirdiği yeni kurallar yalnızca erken teslimat oranıyla sınırlı kalmadı. Tasarruf finansman şirketlerince düzenlenen müşteri bazlı sözleşmelerde ödeme planlarına ilişkin de yeni bir ölçüt getirildi.
Buna göre peşinat ödemesi hariç olmak üzere, ödeme planında yer alan en düşük taksit tutarı, en yüksek taksit tutarının üçte birinden az olamayacak. Bu düzenlemeyle düşük taksitlerle sisteme girip teslim tarihi yaklaşınca yüksek ödeme yaparak teslimat hakkı kazanma uygulamasının önüne geçilmesi amaçlandı.
Yeni uygulama, ödeme planlarının daha dengeli oluşturulmasını sağlayacak. Böylece katılımcıların taksitleri arasında aşırı fark oluşması engellenecek.
Tasarruf Finansman Sistemi Nasıl İşliyor?
Tasarruf finansman sistemi, konut veya araç sahibi olmak isteyen kişilerin belirli bir tasarruf planı çerçevesinde sisteme dahil olmasıyla işliyor. Katılımcılar, hizmet bedeli ödeyerek sisteme giriyor ve ardından peşinatlı ya da peşinatsız ödeme planı oluşturabiliyor.
Sistemde, alınmak istenen araç veya konut için belirlenen finansman tutarının bir kısmı katılımcı tarafından ödeniyor. Yeni düzenlemeye göre erken teslimat için bu oran yüzde 45 olacak. Katılımcı bu tutarı tamamladıktan ve 180 günlük süreyi doldurduktan sonra kalan finansman tutarı şirket tarafından karşılanabiliyor.
Günümüzde tasarruf finansman şirketlerinde hizmet bedeli genellikle finansman tutarının belirli bir oranı üzerinden hesaplanıyor. Örneğin 1 milyon liralık tasarruf finansmanı için yüzde 7 hizmet bedeli uygulanması halinde katılımcının 70 bin lira hizmet bedeli ödemesi gerekiyor.
1 Milyon Liralık Araç İçin Ödeme Nasıl Hesaplanıyor?
Yeni düzenleme kapsamında 1 milyon liralık bir araç almak isteyen kişinin erken teslimattan yararlanabilmesi için 450 bin liralık kısmı ödemesi gerekiyor. Bu tutar peşin olarak yatırılabileceği gibi, katılımcının ödeme gücüne göre taksitler halinde de tamamlanabiliyor.
Yüzde 45’lik kısmın 6 ayda ödenmesi zorunlu değil. Katılımcı isterse bu tutarı 24 ayda, 36 ayda ya da daha uzun bir vadede tamamlayabiliyor. Ancak erken teslimat için hem yüzde 45’lik ödeme oranının tamamlanması hem de en az 180 gün geçmesi gerekiyor.
Otomobil alımında azami vade 60 ay olarak uygulanırken, konut alımında bu süre 120 aya kadar çıkabiliyor. 1 milyon liralık araç için 12 ay vadeli ödeme planında aylık taksit yaklaşık 83 bin 333 lira oluyor. Bu senaryoda 6’ncı ayda yüzde 45’lik ödeme tamamlandığında kalan tutarın şirket tarafından karşılanması mümkün hale geliyor.
Aynı tutar için 24 ay vadeli planda aylık ödeme yaklaşık 41 bin 666 lira seviyesinde oluşuyor. Bu durumda yüzde 45’lik bölüm yaklaşık 11’inci ayda tamamlanıyor. 36 ay vadede aylık ödeme yaklaşık 27 bin 777 lira olurken, yüzde 45’lik kısım 16’ncı ay civarında karşılanıyor.
48 ay vadeli planda aylık taksit yaklaşık 20 bin 833 lira oluyor ve yüzde 45’lik ödeme 22’nci ayda tamamlanabiliyor. 60 ay vadeli planda ise aylık taksit yaklaşık 16 bin 666 lira seviyesinde hesaplanırken, yüzde 45’lik kısmın tamamlanması yaklaşık 27’nci ayı buluyor.
Yatırılan Tutar İçin Kar Payı Ödenmiyor
Tasarruf finansman sisteminde katılımcıların araç veya konut alımına kadar yaptığı taksit ödemeleri için kar payı ödenmiyor. Bu nedenle sisteme yatırılan tutar, teslimat gerçekleşene kadar aynı nominal değer üzerinden korunuyor.
Peşinatsız ve uzun vadeli ödeme planlarında, enflasyon nedeniyle paranın alım gücünde düşüş yaşanabiliyor. Ayrıca alınmak istenen araç veya konutun fiyatının zaman içinde artması, katılımcıların bütçe planlamasını etkileyebiliyor. Bu nedenle erken teslimattan yararlanmak isteyenlerin yüzde 45’lik ödeme şartını hangi sürede tamamlayabileceği, sistemdeki teslimat tarihini belirleyen en önemli unsurlar arasında yer alıyor.
BDDK Düzenlemesi Ödeme Planlarını Değiştirecek
BDDK’nın tasarruf finansman şirketlerine yönelik yeni kararıyla birlikte sektörde ödeme planlarının daha dengeli hale gelmesi bekleniyor. Erken teslimat oranının yüzde 45’e çıkarılması, en erken teslim süresinin 180 güne yükseltilmesi ve taksitler arasındaki farkın sınırlandırılması, sisteme katılacak kişilerin ödeme planlarını yeniden şekillendirecek.
Yeni dönemde katılımcılar, peşinat, aylık taksit, hizmet bedeli, teslim tarihi ve yüzde 45’lik ödeme şartını birlikte değerlendirerek tasarruf finansman sözleşmesi yapacak.
