Yatırım, eldeki birikimin/fonun belli bir gelecekte bir gelir getirmesi beklentisiyle bugünden çeşitli yatırım araçlarına tahsis edilmesi olarak tanımlanabilir.
Ülke gerçeklerine baktığımızda ise; bırakın yatırımı, toplumunun büyük bir bölümünün asgari ücretle hayatını idame ettirmeye ve evini geçindirmeye çalıştığı acı tabloyu görüyoruz ne yazık ki.
Bu coğrafyada, “yatırım” kelimesinin karşılığını verebilecek düzeyde bir birikime sahip veya bu birikimi, finansal okur yazarlık ile birleştirerek hayata geçirebilmiş şanslı azınlıktan biriyiz aslında.
Minicik birikimlerimizle kocaman hayaller kurduğumuz hisse senedi yatırımı, çok ama çok doğru bir yol bence.
“Ufak parayla yatırım mı olurmuş?” dediğinizi duyar gibiyim.
Haklısınız, ülkenin ekonomik gerçeklerine baktığımızda bırakın yatırım yapmayı, paramız her sabah değer kaybetmesin veya daha da fakirleşmeyelim diye kırk takla atıyoruz.
Güz, elbet bahara döner. Dönecek de.
Piyasalar, döngüler ile hareket ederler. Döngünün kötü zamanlarındayız kabul.
Bugün içinde bulunduğumuz ekonomik şartlar çok fırtınalı ve imkansız görünsede ,bu zor şartlarda bile yatırıma yönelebilen sabırlı dervişler, sabrının mükafatını alacaklar, hiç şüphe yok.
Borsa özelinde konuşacak olursam, yatırım tercihlerini belirlerken zaman, risk, pozisyon büyüklüğü, kişisel ihtiyaçlar gibi değişkenler büyük önem taşıyor ve kişiden kişiye değişmekte.
Bu kararları verirken, hisse seçiminde acele hareket ederek, sonrasında pişmanlık duyulacak pozisyonlar alınmamalı.
Nacizane uyguladığım bir kaç kriterim var, şirketleri elememde çok faydasını gördüm.
Umuyorum size de faydası olur.
Hangi hisseleri seçmemeli? Hangi şirketlerden uzak durmalı?
Bist’te işlem gören yaklaşık 500 şirket var.
Kimisi harika bir yönetime, potansiyel bir geleceğe sahipken; kimisi de yaşam eğrisinin sonunda veya kötü bir yönetimin elinde iflasa doğru gidiyor.
Yatırım yaparken, bu şirketleri nasıl fark edebiliriz, nasıl riskli durumlardan kendimizi koruyabiliriz sorularının cevabını vermeye çalışalım.
Benim kullandığım basit bir kaç yöntem var.
Umuyorum katkısı olur size de.
1-Piyasa değeri, yıllık satışının 5 katı veya üstünde olan şirketler:
İstisnalar; hızlı büyüyen, geleceği parlak şirketler de, zaman zaman yüksek piyasa değeri, satışlar ile fiyatlanabilirler.
Ancak çoğunlukla manipülasyona açık, aşırı fiyatlanan, agresif fiyat hareketleri olan ve maalesef küçük yatırımcıların sevdiği şirketler bu kategoriye girebiliyor.
2-Öz kaynak kalemi sürekli negatif olan şirketler:
İstisna: yüksek zarardan kara geçmek üzere olan iyi şirketlerin de dönemsel olarak öz kaynakları eksiye düşebilir.
Ancak çoğunlukla öz kaynakları negatif seyreden şirketlerin uçurumun kenarında olduğunu bilmekte fayda var.
3-Net borcu çok yüksek olan şirketler:
İstisna : Yüksek tutarlı yatırımlar gerçekleştiren, yaratacağı faaliyet karı ve ihracat potansiyeli ile borcu çevirebilecek yeteneğe sahip şirketler.
Ancak çoğunlukla net borcu çok yüksek şirketlerin ciddi faiz yükü altında ezilebileceği ve bozulabilecek bilançosuyla karşılaşma ihtimalimiz çoğunlukla yüksek.
4-Şirket patronunun mimli olduğu ve kendi hissesinde sürekli al-sat (genelde satış) yaptığı şirketler.
5-Yönetiminde kayyum veya devlet bürokratlarının aktif görev yaptığı şirketler:
Tabii, bu çok göreceli bir tercih olabilir. Kimi yatırımcı, bunu gelecek için bir fırsat olarak değerlendirmek isteyebilir. Ben genelde uzak durmayı tercih ederim.
6-Firmanın gelecekteki faaliyetlerini riske sokabilecek hukuki davası bulunan şirketler.
Bu tarz basit bir filtreleme ile tahmin ediyorum, 300-350 civarı hisse senedini zaten oyun dışı bırakmak olası.
Sonrasında, yatırım strateji ve beklentilerimize uyan şirketleri daha yalın bir şekilde tarama fırsatı elde edebiliriz.
En azından portföyü, olası şok düşüşlerden, ne olacağı belirsiz sürprizlerden ve uykusuz gecelerden bir nebze olsun korumuş oluruz.
Ekrem Bayraktar
