Kısa süreli “tüyo” peşinde, bundan çıkar elde etmeye, nefsinin hızına koşturarak yetişmeye çalışan insanlarda bu tablo ile çok karşılaşırız.
Etraflarından, hisse ismi zikreden abileri , tüyo veren komşuları, “kesin gidecek” diyen akrabaları, “sakın satma” diyen arkadaşları eksik olmaz.
Bu gidişatın bedeli elbet bir zaman ödenir, kimisi ucuz kurtulur, kimisi ise tüm birikimini kaybeder.
Peki sarmaldan kurtulmak için yatırım kararlarını bir insan tek başına verebilir mi?
Birine ihtiyaç duymadan, en temel finansal bilgiyle bile, doğru yatırım bilinci kazanabilir mi?
Bence EVET.
Büyük harflerle belirtmemin sebebine gelirsem, bir süredir sosyal medyada bunun mücadelesini kendimce vermeye çalışan azınlık yatırımcılardan biriyim.
İnsanın yatırım kararlarını verirken, mutlaka bilgi ve birikimlerinden faydalanabileceği kaynakları taraması, okuması, incelemesi hatta sorgulaması gerektiğini savunuyorum.
Ancak yatırım kararını da, zor da olsa kendisinin vermesi, karara giden yolu da kendisinin yürümesi gerektiğine inanıyorum.
Konuya katkı sunmak adına, bu kararın verilmesinde en büyük etkenlerden biri olan; yatırım yapılacak firmayı çok iyi bilmenin önemine değinmek istiyorum.
Bu meziyeti kazanabilen her yatırımcının , finansal özgürleşme yolunda adımlarını hızlandıracağından şüphem yok.
Peki tecrübesi sınırlı bir yatırımcı, bir şirketi nasıl tanıyabilir?
Madde madde paylaşmaya çalışalım;
- Şirketin hakkındaki temel bilgiler: Hangi alanda faaliyet gösteriyor? Hangi ürünleri üretiyor? Ne zaman kurulmuş? Sektörde kaç senedir var? Patronları kimler? Hisse dağılımı nasıl? Ne zaman borsaya açılmış ? Şirketin yolculuğundaki kilometre taşları nelerdir?
- Şirketin kurucusu, üst yönetimi ve icra kurulu hakkında bilgiler: Bir şirketi ileriye taşıyacak kadroların vizyonu, eğitimleri, deneyimleri, geçmiş başarıları , mevcut şirketteki rolleri ve başarıları.
- Şirketin içinde bulunduğu sektörün global ve yerel potansiyeli: Her sektörün dinamikleri, büyüme potansiyelleri, mevsimsellikleri, ortalama marjları, konjuktürel riskleri ve avantajları oldukça farklıdır. Şirket pırlanta gibi yönetiliyor olabilir ancak gelecek dönemlerde sektörel bir risk, küçülme gibi durumları doğru gözlemlemek gerekir.
- Şirketin faaliyetlerinin incelenmesi (Satış): Ciro rakamları nedir? Satışlarını düzenli artırabiliyor mu? Yüzdesel büyümesi ne kadar? Ciroyu tonaj/ürün bazında artırabiliyor mu? Satışlarının yurtiçi-yurtdışı kırılımı nedir? Satış yaptığı ülkeler hangileri? Mevsimsel, döngüsel dalgalanmaları var mı? Ekonomik büyüme enflasyonla ne kadar bağımlı hareket ediyor? Müşteri kırılımı nasıl? Risk oluşturabilecek büyük bir müşterisi var mı? Sektöründe rekabet avantajı var mı? Sektöründe kaçıncı?
- Şirketin faaliyetlerinin incelenmesi (Borçlar ve alacaklar ): Şirketin borçlarının ve alacaklarının dağılımı nasıl? Vadelerinin ortalaması nasıl? Finansal borçları ne kadar? Döviz borcu/alacağı ne kadar? Kur riski veya avantajı taşıyor mu? Net nakit pozisyonu var mı?
- Şirketin faaliyetlerinin incelenmesi (Üretim veya hizmet ): Hangi ürünleri üretir? Ürünlerinin dağılımı nedir? Hangi fabrikada hangi ürünü üretir? Fabrikaları veya hizmet binaları nerede? Kapasiteleri nedir? Geçmiş yıllarda hangi kapasitelerle çalışmış? Stokları ne kadar ? Stok dağılımı nasıl ? Lojistik avantajları, dezavantajları var mı ?
- Şirketin faaliyetlerinin incelenmesi (Yatırımlar ): Büyüyen şirketlerin en önemli göstergesidir. Geçmiş yıllardaki yatırımları nedir? Önümüzdeki dönemler için planlanan yatırımı var mı , nelerdir ? Yatırımın ne kadar özkaynaktan ne kadarı borçlanarak karşılanacak? Finansal bir risk oluşturma ihtimali var mı? Yatırım yaparken borçlandığı para birimi ne olacak? Hangi finansal enstrümanı kullanarak yatırım yapacak?
- Şirketin faaliyetlerinin incelenmesi (Karlılık ): Firmayı diğerlerinden ayıracak en kritik filtrelerden biridir.
Brüt kar marjı ne kadar? Faaliyet kar marjı ne kadar? Net kar marjı ne kadar? Marjların yıllar içindeki değişimleri ve sebepleri nelerdir? Marjlarını düzenli olarak artırmaya veya korumaya çalışıyor mu? Satışlarla karlılığın orantısı nedir?
- Şirket hakkındaki haberler ve Kap açıklamaları : Firma faaliyetlerini etkileyen negatif-pozitif gelişmeler nelerdir? Şirket hissesinin fiyat hareketlerinde agresif oynamalara sebep olan haberler neler? Veya önemli bir haber açıklanması öncesinde-sonrasında hisse senedi nasıl hareket sergilemiş?
- Yatırımcı İlişkileri : Firmanın hazırladığı raporların kalitesi, bilgi içeriği, şeffaflığı, özeni nasıl?
Yatırımcı ilişkileri birimi, yatırımcı sorularına özenli ve hızlı geri bildirimde bulunuyor mu?
Düzenli yatırımcı sunumları paylaşıyor mu?
Yukarıda belirttiğim 10 maddelik listeyi, neredeyse hiçbir finansal okur-yazarlığı olmayan küçük bir yatırımcının bile araştırarak, cevaplarını arayabileceği kanaatindeyim.
Özellikle teknik rasyolara, tablolara, oranlara girmek istemedim.
Yalın ve basit haliyle bir yatırımcının sağlıklı karar alabilmesine yardım sağlayacak soruları sormaya çalıştım.
Bu soruların cevabını bugünden araştırmaya başlayan, bu yolda merakının peşinden gidebilen her yatırımcının, yarının büyük yatırımcısı olabileceğini rahatlıkla söyleyebilirim.
Faydalı olması dileğiyle .
