ABD’de geçtiğimiz hafta açıklanan verilere nazaran, temmuz ayında yüzde 8,5 yükselen senelik enflasyon, ağustosta yüzde 8,3’e gerilemesine karşın yüzde 8,1 seviyesinde bulunan piyasa beklentilerini aştı.
Verinin akabinde Fed’in federal fonlama oranı politikasına başladığı 1990’lardan bu zamana ilk kez 100 baz puanlık faiz artırımına gideceği ihtimali fiyatlanmaya başlanırken, faizlerde en az 75 baz puanlık yükselişe kesin gözüyle bakılıyor.
Şu anda para piyasasındaki fiyatlamalarda, Fed’in 75 ve 100 baz puanlık faiz artırımı ihtimali sırasıyla yüzde 82 ve yüzde 18 seviyesinde yer alıyor. Bankanın daha önce 25 baz puanlık faiz artırımına gitmesi daha olası görülen gelecek ayki toplantısı adına 50 baz puana yüzde 35,2 ve 75 baz puana yüzde 54,5 ihtimal veriliyor.
Hafta boyunca başta Avrupa ve Çin olmak üzere duyurulan verilerin, büyümenin güç kaybettiğine değinmesi resesyon endişelerini de canlı tutarken, uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, küresel ekonomiye yönelik 2022 yılı büyüme beklentisini yüzde 2,9’dan 2,4’e indirdi. Dünya Bankası da yüksek enflasyona karşı merkez bankalarının eş zamanlı olarak faizleri artırmasının 2023 yılında küresel resesyon riskini güçlendirdiğini bildirdi.
Bu gelişmelerle geçtiğimiz hafta boyunca küresel pay piyasalarında oynaklığın yüksek seyrettiği ve satışların arttığı gözlenirken, tahvil piyasalarından da çıkış oldu. Resesyon riski ve dolar talebinin gücünü koruması ile altının ons fiyatı da yüzde 2,4 değer kaybederek 1.675,5 dolar seviyesinden kapandı.
ABD’DE ÖNÜMÜZDEKİ HAFTANIN GÜNDEMİ FED
ABD’de önceki hafta enflasyonist endişelerin yükselmesi ve makroekonomik verilerin karışık sinyaller vermesi ile piyasalarda risk iştahı düşük seyretti.
Beklentilerin üstünde gelen enflasyon verilerinin ardından duyurulan Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), düşüşünü 2’nci aya taşıyarak ağustos ayında aylık yüzde 0,1 düşerken, yıllık bazda da yüzde 8,7 ile tahminlerin altında kaldı. Ülkede perakende satışlar ağustosta aylık yüzde 0,3 ile piyasa beklentilerinin aksine arttı.
Haftalık işsizlik başvuruları da 213 binle 5’inci haftasında da gerileyiş kaydetti. Söz konusu pozitif verilere karşın ABD’de sanayi üretimi ağustosta aylık yüzde 0,2 artsa da beklentilerin altında kaldı. New York Fed ile Philadelphia Fed’in imalat endeksleri de sanayi sektöründe daralmanın devam ettiğine değindi.
Duyurulan veri ve gelişmelerle New York borsasında geçen hafta oynaklığın yüksek seyrettiği gözlemlenirken, endekslerde haftalık bazda ortalama yüzde 4,6 gerileyiş yaşandı. Geçtiğimiz hafta genelinde Dow Jones endeksi yüzde 4,13, Nasdaq endeksi yüzde 5,48 ve S&P 500 endeksi yüzde 4,08 seviyesinde değer kaybetti.
ABD’nin 10 senelik tahvil faizi geçtiğimiz haftaya başladığı yüzde 3,30 düzeylerinden yükselişe geçerek yüzde 3,45’ten kapandı. Dolar endeksi ise enflasyon verilerinin akabinde yüzde 1,6’lık artışla 110’u test ederken, haftanın ikinci yarısından sonra yatay bir seyir izleyerek 109,8’de dengelendi.
Önümüzdeki hafta ABD’de Fed’in perşembe günkü faiz kararının yanında salı konut başlangıçları, çarşamba ikinci el konut satışları, perşembe haftalık işsizlik başvuruları ve cuma imalat sanayi ve hizmet sektörü Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verileri izlenecek.
Fed Başkanı Jerome Powell’ın faiz kararının akabinde yapacağı konuşmada, bankanın gelecek dönem para politikası stratejisi hakkında ipuçları aranacak.
AVRUPA’DA ENERJİ KRİZİ DERİNLEŞİYOR
Avrupa tarafında geçtiğimiz hafta yatırımcı fiyatlamalarına yön veren temel faktör yine enerji krizi ve yükselen resesyon riski oldu.
Bu kapsamda uygulanması planlanan tedbirler yakından takip edilirken, Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkelerin, elektrik ve doğal gaz fiyatlarındaki yükselişe karşı alınacak önlemleri görüşmek adına 30 Eylül’de Brüksel’de yeniden olağanüstü toplanacağı ifade edildi.
Yükselen elektrik ve doğal gaz fiyatları nedeniyle sektörde faaliyet gösteren şirketlere dair ilave vergiyi de kapsayan tedbirler ise resesyon kaygılarının derinleşmesine sebep oldu.
Diğer yandan Almanya Başbakanı Olaf Scholz, enerjide arz güvenliği adına Rus enerji şirketi Rosneft’in Alman yan kuruluşu Rosneft Almanya’ya kayyum atanmasından sonra Doğu Alman eyaletlerinde 1 milyar avrodan fazla yatırım yapılacağını söyledi.
Alman hükümetinin, Almanya’nın en büyük Rus gazı ithalatçısı Uniper’in kamulaştırılmasını değerlendirdiği haberleri ise şirketin hisselerinde yüzde 18’den fazla değer kaybına sebep oldu.
Makroekonomi veri tarafında ise Almanya’da duyurulan ZEW Ekonomik Beklenti Endeksi eylül ayında kötüleşmeye işaret ederken, Avro Bölgesi’nde ağustosta senelik enflasyon yüzde 9,1’le rekor düzeye yükseldi.
Bu gelişmelerle Avrupa borsalarında geçtiğimiz hafta satıcılı bir seyir izlenirken, haftalık bazda Almanya’da DAX endeksi yüzde 2,65, Franca’da CAC 40 endeksi yüzde 2,17 ve İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 1,56 değer kaybetti. Avro/dolar paritesi 0,99-1,02 bandında hareket ettiği haftayı yüzde 0,3 gerileyişle 1,0016’dan tamamladı.
Önümüzdeki hafta Avrupa’da İngiltere Merkez Bankası (BoE) faiz kararının yanı sıra Avro Bölgesi’nde tüketici güven endeksi ile imalat sanayi ve hizmet sektörü PMI, Almanya’da ÜFE verileri takip edilecek. BoE’nin yüzde 1,75 düzeyinde bulunan politika faizini, 50 baz puanlık artırımla yüzde 2,25’e artırması beklenirken, karar metninde, gelecek dönemde bankanın ne kadar şahinleşeceği sorusuna cevap aranacak.
GÖZLER MERKEZ BANKASINA ÇEVRİLDİ
Yurt içinde bu hafta Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, küresel çapta düşen risk iştahının etkisiyle satıcılı bir seyir takip etti. BIST 50 endeksinde bulunan paylar adına 14-16 Eylül döneminde açığa satış işlemlerinde yukarı adım kuralı uygulanırken, bankacılık sektörü hisselerinde satışların yoğunlaştığı gözlemlendi.
Bu hafta açıklanan verilere nazaran, sanayi üretimi temmuz ayında aylık yüzde 6,2 düşerken, senelik bazda yüzde 2,4 arttı. Türkiye’nin cari işlemler hesabı da temmuz ayında 4 milyar 10 milyon dolar açık verirken, 12 aylık cari açık 36 milyar 585 milyon dolar oldu.
Ekonomistler sanayi üretiminde temmuz ayında senelik yüzde 6,8 artış beklerken, cari işlemler dengesinin 3 milyar 470 milyon dolar açık vereceğini düşünüyordu.
FAİZ KARARI NE OLACAK?
Diğer yandan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) Piyasa Katılımcıları Anketi’ne nazaran, Tüketici Fiyat Endeksi’ndeki (TÜFE) artış beklentisi 12 ay sonrası adına yüzde 41,99’dan yüzde 36,74’e, 24 ay sonrası için de yüzde 24,35’ten 20,63’e düştü.
Bu gelişmelerle BIST 100 endeksi, haftayı yüzde 4,09 kayıpla 3.377,33 puan seviyesindenn tamamlarken, dolar/TL haftalık bazda 0,1’lik yükselişle 18,2555’ten kapandı.
Yurt içinde gelecek hafta gözler Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) faiz kararına dönerken, bankanın politika faizini yüzde 13 seviyesinde bırakması bekleniyor.
