Uluslararası Para Fonu (IMF), küresel gıda krizi sebebiyle finansal maliyetlerin yükseldiğini ifade ederek gıda güvensizliğine yüksek oranda maruz kalan ülkelerin gıda ve gübre fiyatlarındaki artış sebebiyle 2022 ve 2023’te ithalat maliyetlerinin 9 milyar dolar artabileceğini belirtti.
IMF, “Küresel Gıda Kriziyle Mücadele: Etki, Politika Yanıtı ve IMF’nin Rolü” başlıklı raporunu paylaştı.
Raporda, büyük fiyat şoklarının gıda güvensizliğini şiddetlendirmesi sebebiyle dünyanın bir gıda kriziyle karşı karşıya olduğuna değinildi.
Gıda güvensizliğine çatışma, iklim şokları ve Kovid-19 salgınının etkisi dahil olmak üzere 2018 yılından bu yana artan çok sayıda faktörün katkıda bulunduğu ifade edilen raporda, Rusya’nın Ukrayna’da başlattığı savaşın temel gıda maddeleri ile gübrelerin uluslararası fiyatları üzerindeki baskıları şiddetlendirmesiyle birlikte 2022 senesinde durumun keskin bir şekilde daha da kötüye gittiği aktarıldı.
Raporda, uluslararası fiyatların son dönemde gevşemesine karşın 2020-2021 ortalamalarının önemli ölçüde üzerinde kalmaya devam ettiği belirtildi.
En çok düşük gelirli ülkeleri etkiliyor
Gübre ve enerji adına yüksek fiyatların yanında önemli aşağı yönlü risklerin de görünümü olumsuz etkilediği belirtilen raporda, “Dünya şu anda, pek çok ülkeyi ciddi gıda kıtlığıyla baş başa bırakan ve büyük acılar ile çok sayıda ölüme neden olan 2007-2008 krizine eşit oranda bir gıda kriziyle karşı karşıya.” denildi.
Raporda, gıda krizinin küresel bir olgu olmasına karşın en çok düşük gelirli ülkeleri etkilediğine değinilerek gıda krizinin insani acılar yaratmasının yanında büyük ekonomik maliyetleri olduğu da belirtildi.
Söz konusu krizin çoğu düşük gelirli ülkeler olmak üzere Ukrayna ve Rusya’dan gerçekleştirilen ithalata oldukça bağımlı 48 ülkede en kötü durumda olduğu ifade edilen raporda, gıda güvensizliğine yüksek oranda maruz kalan ülkelerin gıda ve gübre fiyatlarındaki artış sebebiyle 2022 ve 2023’te ithalat maliyetlerinin 9 milyar dolar artabileceği ifade edildi.
Raporda, 2022 senesinde akut gıda güvensizliğini ortadan kaldırmak adına yaklaşık 50 milyar dolara ihtiyaç olduğu, uzun vadede bu rakamın artabileceği belirtildi.
Sudan, Kırgızistan, Belarus, Tacikistan ve Ermenistan’ın gayrisafi yurtiçi hasılalarının (GSYH) yüzdesi olarak Ukrayna ve Rusya’dan gıda ithalatına en bağımlı ülkeler olduğu ifade edilen raporda, Ukrayna ve Rusya’nın gübrelerine en çok bağımlı olan ülkelerin ise Moldova, Letonya, Estonya, Paraguay ve Kırgızistan olduğu belirtildi.
Hızla harekete geçme çağrısı
Ayrıyeten IMF Başkanı Kristalina Georgieva ile IMF yetkilileri Björn Rother ile Sebastian Sosa konuya yönelik ortak bir blog yazısı kaleme aldı.
Söz konusu yazıda, benzeri görülmemiş insani zorluğun, yeterli yiyeceği olmayanların acılarını hafifletmek ve ihtiyacı olan ülkelere finansman sağlamak adına hızlı bir şekilde harekete geçmeyi gerektirdiği belirtildi.
Birçok ülkede politika yapıcıların insanları mevcut gıda krizinden korumak adına mali önlemler aldığına değinilen yazıda, yalnızca bu sene adına gıda krizine yüksek düzeyde maruz kalan ülkelerin en yoksul ailelerin bununla başa çıkmasına yardımcı olmak için 7 milyar dolara ihtiyaç duyduğunun tahmin edildiği belirtildi.
Yazıda, insanların hızlı ve yeterli bir şekilde desteklenmesi, açık ticaretinin sürdürülmesi, gıda üretiminin artırılması, dağıtımının iyileştirmesi ve iklime dayanıklı tarıma yatırım yapılması gerektiği belirtildi.
IMF’den gıda şokuna dair yeni finansman penceresi
Diğer yandan IMF Başkanı Georgieva, bugün yaptığı bir diğer açıklamada, ülkelerin gıda güvensizliğini ele almasına yardımcı olacak yeni bir “Gıda Şoku Penceresi”nin oluşturulduğunu açıkladı.
Georgieva, yeni finansman penceresinin acil ödemeler dengesi ihtiyacı olan ve akut gıda güvensizliği, keskin gıda ithalatı şoku veya tahıl ihracatı şoku yaşayan ülkelere acil durum finansmanına ek erişim sağlayacağını söyledi.
Yeni finansman penceresinin bir sene süreyle açık olacağını ifade eden Georgieva, yeni finansman penceresiyle IMF’nin kırılgan ülkelerdeki insanlara yardım etmek adına ek yardım sağlayacağını belirtti.
