Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, yatırım ve kalkınma bankalarının belirli kişi, kurum ve grup şirketlerine kullandırabileceği kredilere yönelik yeni sınırlar belirledi. Düzenleme, bankacılık sektöründeki yoğunlaşma riskinin azaltılmasını amaçlarken, krediyle finanse edilen borsa işlemleri ve hisse senedi teminatları bakımından da önem taşıyor.
Türkiye’de sayıları 20’yi aşan yatırım ve kalkınma bankalarının kredi limitleri yeniden düzenlendi. Yeni uygulamayla bu bankaların tek bir kişi, şirket veya bağlantılı gruba yüksek tutarda kaynak aktarmasından doğabilecek risklerin sınırlandırılması hedefleniyor.
Tek Kişi veya Kuruma Kredi Sınırı Yüzde 30
BDDK’nın aldığı karara göre yatırım ve kalkınma bankaları, tek bir kişi ya da kuruma toplam sermayelerinin en fazla yüzde 30’u oranında kredi kullandırabilecek.
Bankanın bağlı bulunduğu grubun ortaklarına ve grup bünyesindeki şirketlere verilebilecek krediler ise toplam sermayenin yüzde 25’iyle sınırlandırılacak. Böylece kredi portföyünün belirli şirketler veya gruplar üzerinde yoğunlaşmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Düzenleme öncesinde kaldıraçlı işlemler nedeniyle tek bir kişi, kurum veya grup şirketine kullandırılan kredilerin bazı örneklerde banka sermayesinin yüzde 60’ına kadar ulaşabildiği ileri sürülüyordu.
Grup Şirketlerine Verilen Krediler Yakından İzlenecek
Bazı yatırım bankalarının ağırlıklı olarak kendi grup şirketlerini finanse eden bir yapıya dönüştüğü yönündeki tespitler, yeni düzenlemenin gerekçeleri arasında gösteriliyor.
Bir bankanın kredi riskinin büyük bölümünün aynı gruba bağlı şirketlerde toplanması, bu kuruluşlardan birinin ödeme güçlüğü yaşaması halinde bankanın mali yapısını da doğrudan etkileyebiliyor. Kredi yoğunlaşmasının azaltılması, olası temerrütlerin bankacılık sistemi üzerindeki etkisini sınırlayan temel tedbirlerden biri olarak değerlendiriliyor.
Benzer riskler, Türkiye’de 2001 krizi öncesinde bazı bankaların bağlı oldukları gruplara yüksek miktarda kaynak aktarmasıyla gündeme gelmişti. BDDK’nın son kararı da tek bir grup veya şirkete yönelik finansman yoğunlaşmasının önlenmesine dönük ihtiyati bir adım niteliği taşıyor.
Düzenleme Borsa İşlemlerini de Etkileyebilir
Kredi limitlerine getirilen sınırlandırma, yalnızca bankacılık sektörünü değil, Borsa İstanbul’da işlem gören bazı şirketlerin finansman koşullarını da etkileyebilecek.
Bazı yatırım bankalarının grup şirketlerine, yatırım fonlarına veya belirli hisselerde işlem yapmak amacıyla kredi kullandırdığına ilişkin tespitler bulunuyor. Krediyle satın alınan hisse senetlerinin aynı zamanda bankaya teminat olarak gösterilmesi, fiyatların sert biçimde gerilemesi halinde teminat değerinin düşmesi riskini beraberinde getiriyor.
Özellikle piyasa değerinde kısa sürede yüksek artış yaşanan hisselerin kredi teminatı olarak kabul edilmesi, bankaların karşı karşıya bulunduğu kredi riskini artırabiliyor. Hisse fiyatının düşmesi durumunda teminatın kredi tutarını karşılayamaması, ek teminat ihtiyacı veya kredi zararının ortaya çıkmasına neden olabiliyor.
Fonlardan Çıkışlar Teminat Değerini Düşürebilir
Yatırım fonlarından hızlı para çıkışı yaşanması halinde fon portföylerinde bulunan hisselerde satış baskısı oluşabiliyor. Bu durum hisse fiyatlarının ve bankalara sunulan teminatların değer kaybetmesine yol açabiliyor.
Krediyle finanse edilen işlemlerde teminat olarak yine aynı hisse senetlerinin kullanılması, fiyat düşüşü dönemlerinde riskin büyümesine neden olabiliyor. BDDK’nın kredi limitlerini daraltan kararının, bu tür yoğunlaşmaları ve kaldıraç kaynaklı riskleri azaltmayı hedeflediği belirtiliyor.
Yeni düzenleme, Sermaye Piyasası Kurulunun son dönemde sermaye piyasalarında şeffaflık, istikrar ve yatırımcı güvenliğine yönelik aldığı tedbirlerle birlikte ele alınıyor.
Takasbank ve İller Bankası Düzenleme Dışında Tutuldu
Kredi limitlerine ilişkin karardan İstanbul Takas ve Saklama Bankası AŞ ile İller Bankası muaf tutuldu.
Düzenlemenin Aktif Yatırım Bankası, Aytemiz Yatırım Bankası, Bank of America Yatırım Bank, BankPozitif, D Yatırım Bankası, Destek Yatırım Bankası, Diler Yatırım Bankası, Golden Global Yatırım Bankası, GSD Yatırım Bankası, Hedef Yatırım Bankası, Misyon Yatırım Bankası, Nurol Yatırım Bankası, Pasha Yatırım Bankası, Q Yatırım Bankası, Standard Chartered Yatırım Bankası ve Tera Yatırım Bankası gibi sektörde faaliyet gösteren kuruluşları etkilemesi bekleniyor.
BDDK’nın belirlediği yeni limitlerle yatırım ve kalkınma bankalarının kredi portföylerinde daha dengeli bir dağılım oluşturulması, grup içi finansman işlemlerinin sınırlandırılması ve hisse senedi teminatlarından kaynaklanabilecek risklerin azaltılması hedefleniyor.
