Borsa İstanbul, 5 Nisan 2013’te İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nın (İMKB) dönüşümüyle bugünkü yapısına kavuşmasının ardından geçen 13 yılda önemli bir gelişim gösterdi. Bu süreçte hem işlem gören ürün çeşitliliği arttı hem de piyasa derinliği genişledi.
Tarihsel Gelişim ve Dönüşüm Süreci
İstanbul Menkul Kıymetler Borsası, Aralık 1985’te resmi olarak faaliyete başladı ve 3 Ocak 1986’da Cağaloğlu’ndaki binasında 19 hisse senedi ile ilk işlemler gerçekleştirildi. Zaman içinde teknolojik altyapı ve işlem yöntemlerinde önemli değişiklikler yaşandı.
1987 yılında endeks hesaplamaları günlük bazda yapılmaya başlanırken, 1993’te bilgisayarlı alım-satım sistemine geçildi. Aynı yıl İMKB, ABD Menkul Kıymetler ve Borsalar Federasyonu tarafından “kabul görmüş menkul kıymetler borsası” olarak tanımlandı ve bu unvanı alan gelişmekte olan üçüncü borsa oldu.
1990’lı yılların ikinci yarısında uluslararası tahvil ve bono piyasasının kurulmasıyla birlikte Türkiye’nin dış finansmana erişiminde yeni bir kanal açıldı. 2000’li yıllarda ise bölgesel iş birlikleri kapsamında Kırgız ve Bakü borsalarına ortaklıklar gerçekleştirildi.
Piyasa Altyapısında Modernizasyon Adımları
2004 yılında Borsa Yatırım Fonu Pazarı’nın kurulmasıyla yatırım araçlarının çeşitliliği artırılırken, 2009’da Kamuyu Aydınlatma Platformu’nun (KAP) devreye alınmasıyla piyasa şeffaflığında önemli bir adım atıldı.
2010 yılında varantların işlem görmeye başlaması, yapılandırılmış ürünlerin piyasaya entegrasyonunu sağladı. 2011’de Bankalararası Repo-Ters Repo Pazarı’nın kurulmasıyla bankalar arası likidite yönetimi güçlendirilirken, 2012’de Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VİOP) İMKB bünyesinde faaliyete geçti.
2013 Sonrası Yeni Dönem: Borsa İstanbul
5 Nisan 2013’te yürürlüğe giren yeni Sermaye Piyasası Kanunu çerçevesinde İMKB, özel hukuk hükümlerine tabi Borsa İstanbul AŞ’ye dönüştü. Bu dönüşümle birlikte endekslerde kullanılan “İMKB” kısaltması “BIST” olarak değiştirildi ve kurum kimliği yenilendi.
2015 yılında Nasdaq iş birliğiyle geliştirilen BISTECH sistemi devreye alınarak işlem altyapısı modernize edildi ve iki seans uygulamasından tek seans sistemine geçildi.
Yeni Ürünler ve Piyasa Genişlemesi
2018’de swap piyasasının kurulmasıyla birlikte bankaların Türk lirası ve döviz bazlı işlemlerine yeni bir zemin sağlandı. 2019’da TLREF (Türk Lirası Gecelik Referans Faiz Oranı) hesaplanmaya başlanarak finansal ürünlerde referans faiz ihtiyacına yönelik önemli bir adım atıldı.
Son yıllarda emtia sertifikaları ve farklı finansal ürünler de işlem görmeye başladı. 2022’de Darphane Altın Sertifikası “ALTINS1” koduyla borsada işlem görmeye başlarken, 2024 yılında bakır vadeli işlem sözleşmeleri ile spot kıymetli maden endeksleri devreye alındı.
Şirket ve Ürün Sayısında Artış
Borsa İstanbul’da işlem gören şirket ve finansal ürün sayısı yıllar içinde belirgin şekilde arttı. 2026 yılının ilk çeyreği itibarıyla 14 yeni şirketin halka arz edilmesiyle birlikte toplam şirket sayısı 609’a ulaştı.
