Satoshi Nakamoto ismiyle bir grup ya da bir bireyin, 31 Ekim 2008 tarihinde Kriptografi Yazışma Grubu isimli e-mail hesabına gönderdiği “Bitcoin: Eşlerarası Elektronik Nakit Sistemi” başlıklı bir white paper (teknik doküman) ile birlikte Bitcoin ortaya çıkmıştır.
Nakamoto tarafından gönderilen makalede, eşler arasında ve üçüncü bir taraf olmadan, merkezi bir otoritenin de yer almadığı bir ödeme yöntemi üzerinde çalıştığını belirtilmiştir. Kriptografi grubuna gönderilen bu e-posta ile finans ekosistemine alternatif bir ödeme yöntemi daha eklenmesi için ilk adım atılmış oldu.
WHITE PAPER (TEKNİK DOKUMAN)’IN TANIMI
Bir şirketin ya da proje ekibinin piyasaya çıkaracağı ürünün kapsamı, felsefesi, yenilikleri ve teknik detayları gibi birçok detayın yazılıp yayınladığı dosyalara White paper (teknik doküman) denir. Akademik ve teknik bir dille yazılan teknik dokümanlar, ürünün içeriği ve amacına ilişkin detaylı bilgiler verir.
Kripto paralar için yayımlanan White paper (teknik doküman) belgelerinin amacı da ürüne ilişkin bilgi vermektir. White paper (teknik doküman) içeriğinde; kripto paranın neden çıktığı, gönderim işlemlerinin onaylanması ve doğrulanmasında kullanılan konsensüs mekanizması, projenin hedefi, çıkış noktası, üretimi ve dağılımına ilişkin bilgiler yer alır. Bu doküman projeye dahil olacak yatırımcı ya da kullanıcıların, teknoloji ekiplerinin ve doğrulama işlemi yapan madencilerin ilgileneceği ve bilmek isteyeceği tüm detaylar yer alır.
WHITE PAPER’IN (TEKNİK DÖKÜMAN) YAZILIŞI
Kripto para ekosistemine yeni dahil olacak olan, bir kripto para biriminin ilk kaynağı olan teknik doküman, kripto parayla yatırımcı arasında bilgi alışverişini sağlar ve kripto paranın teknik alt yapısı da dahil, projenin birçok bilgisini yatırımcıyla paylaşır. Bu özelliğinden dolayı normal makalelerin dışına çıkan teknik dokümanın akademik dilde yazılması önemlidir.
Teknik dokümanda, hangi problemlerin nasıl çözüldüğüne ilişkin matematiksel hesaplamalar bulunur. Aynı zamanda teknik dokümanda söz konusu projeye ilişkin grafikler, çizimler gibi detaylara da yer verilerek, projenin ayrıntılı olarak tanımı ve mimarisi yapılır. Proje yöneticileri şeffaf bir şekilde sundukları bu dokümanı, kullanıcıların kolayca ulaşabileceği bir alanda erişimine sunar.
TEKNİK DOKÜMAN NASIL OLMALI?
White paper (teknik doküman) Bitcoin’le hayatımıza girse de sadece kripto para ekosistemi dışında farklı alanlarda da kullanılır. Teknik doküman yukarıda da aktardığımız gibi, Satoshi Nakamoto’nun Bitcoin makalesinin ardından kripto para ekosistemine girmiştir. Bitcoin’in ardından diğer kripto paralarda teknik döküman hazırlayarak, kullanıcıların erişebileceği alanlarda ya da kendilerine ait web sitelerinde yayınlamışlardır.
Bir white paper (teknik doküman) tıpkı akademik makalelerde olduğu gibi, belirli sıralamada yazılır. Bu sıralamayı kısaca ele alalım.
TEKNİK DOKÜMAN BAŞLIĞI
White paper başlığı oluşturulurken, söz konusu kripto para projesinin adı ile birlikte kısa kodunu içeren bir başlık kullanılmalıdır.
FERAGATNAME METNİ
Kripto para ekosistemine dahil olacak kripto para biriminin projesine ilişkin, kullanıcıya yapılaması gereken yasal bir açıklama ya da uyarı varsa eğer bu kısımda ele alınmalıdır.
Bazı ülkelerde kısıtlaması bulunan kripto paralar, bu durumu da feragatname kısmında ele almalıdır. Buna ek olarak, yatırım tavsiyesi vermek yasalar gereği suç olduğundan, söz konusu projeye yatırım yapılmasıyla kar elde edileceğine ilişkin garanti verilmemelidir. Bu bilginin de feragatname metninde yer alması gerekir.
PROJENİN HEDEFİ
White paper’ın bu bölümünde, söz konusu kripto paranın çıkış noktasıyla birlikte, pazarda projenin sunumuna ilişkin eksiklikler ve pazarın tanımı anlatılabilir. Kripto para dünyasına katılan kripto para birimleri, ilk yapılan proje ya da başka bir projenin farklı bir çalışması olabilir. Kullanıcıya projenin hedefi mutlaka belirtilmelidir.
PROBLEM ÇÖZME YÖNTEMİ
Kripto para projesine ilişkin problem çözümleri, teknik detaylar, matematiksel hesaplamalar ve kodların yer alabileceği bu bölümde; projenin hedefinde vurgulanan değer önerisini uygulama yöntemleri ele alınabilir.
KRİPTO PARA BİRİMİNİN KURALLARI VE ARZI
İlk kripto para birimi olan Bitcoin’in arzı sınırlı sayıdadır. Bitcoin’in ardından kripto para piyasasına eklenen bazı altcoinler de sınırlı sayıda arzla piyasaya çıkarılmıştır. Fakat kripto para ekosisteminde, belirli şartlar ve çerçevesinde sınırsız arzı olan kripto paralar da mevcuttur. Kripto para projesinin arzına ait bilgiler bu başlık altında bir araya getirilmelidir.
.
PROJEDE GÖREV ALAN EKİP
Kripto para piyasasına yeni girecek olan kripto para biriminin projesinde kimlerin görev aldığını yatırımcılar öğrenmek ister. Ayrıca yatırımcılar bu kişilerin geçmiş projelerini ve çalışmalarını da inceleyerek görmeyi bekler. Bu bölümde proje ekibine ilişkin bilgi vermek yatırımcıların güvenini kazanmakta faydalı olacaktır.
YOL HARİTASI
Kripto para ekosistemine dahil olacak bir bir projenin kısa, orta ya da uzun vadeli haritasının olup olmadığına ilişkin bilgilerin, White paper dokümanında bu başlık altında verilmesi gerekir. Projeye ilişkin detaylı bilginin bulunması, projenin ne kadar güçlü olduğunun kanıtıdır. Dolayısıyla, yatırımcıyla yapılan paylaşım ne kadar detaylandırılırsa proje ekibi için o kadar faydalıdır.
BITCOIN WHITE PAPER’DA BITCOIN KELİMESİNİN GEÇMEMESİ
31 Ekim 2008 tarihinde Satoshi Nakamoto ismiyle bir grup ya da birey tarafından Kriptografi Yazışma Grubu isimli e-mail hesabına gönderdiği “Bitcoin: Eşlerarası Elektronik Nakit Sistemi” başlıklı bir White paper (teknik doküman) ile birlikte Bitcoin ortaya çıkmıştır.
Bu dokümanda Bitcoin’e ilişkin; çıkış sebebi, blokzinciri projesinin amacı, problemi çözme şekli, problemin çözümünü yaratan sistemin barındırdığı hesaplamalar, kaynaklar ve çıktılar gibi birçok yararlı bilgi yer alır.
Nakamoto’nun bu önerisinde White paper’ın başlığı dışında makalenin hiçbir bölümünde “Bitcoin” kelimesi yer almamaktadır.
ÖNEMLİ UYARI: Bu yazıda kripto para piyasasında kullanılan White paper’ın tanımı yapılmıştır. Yatırım tavsiyesi değildir.
