Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından 18 Nisan 2022’de düzenlenen Temel Bilimler Toplantısı rapor haline çevrilerek Forum Serisi’nin ilki ‘Temel Bilimler Toplantısı Raporu’ yayınlandı.
Toplantı, YÖK Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar başkanlığında gerçekleştirildi.
Konuşmasında Türkiye’deki temel bilimler eğitiminin durumunu değerlendirmek adına bir araya geldiklerini ifade eden Özvar, üniversitelerin fizik, kimya, biyoloji ve matematik gibi temel bilimler alanındaki bölümlerine ilginin istenilen oranda olmadığını gözlemlediklerini ve bu bölümlere ilginin artması adına çözüm üreteceklerini ifade etmişti.
Raporda yer alan bilgilere nazaran, YÖK temsilcilerinin, üniversite rektörlerinin ve çeşitli üniversitelerden alanında uzman bilim insanlarının katılımıyla yapılan toplantıda temel bilim programlarının mevcut durumu konuşuldu.
Temel bilim programlarına yönelik sorunlar ve çözüm önerileri
Temel Bilimler Toplantısı Raporu’nda, YKS yerleşme puanı yüksek öğrenciler adına temel bilimlerin özendirilmesi ve tercih edilebilir duruma getirilmesi, araştırma ve teknoloji altyapısının mevcut durumu ile iyileştirme önerileri, eğitim ve öğretim kalitesi, mezunların istihdamı ve iyileştirmelere yönelik çözüm önerilerine yer verildi.
Raporda, temel bilim programlarına yönelik konular ve çözüm önerileri temel bilimlerin önemi, program güncellemeleri, istihdam, tercih edilirlik ve yönlendirme, burslar ve teşvikler, öğrenci kalitesi, araştırma görevliliği ve akademik kadrolar, altyapı ve fiziki olanaklar başlıkları kapsamında sunuldu.
“Önemli buluşların öznesi temel bilimler”
Toplantıda temel bilimlerin önemine değinilerek bilim tarihi göz önüne alındığında önemli buluşların öznesinin temel bilimler olduğu, Türkiye’nin bu alanda ön plana çıkması adına farkındalık oluşturmanın gerekliliği belirtildi.
Teorik derslerden ziyade pratik derslerin artırılmasına vurgu
Bu amaçla programların güncellenmesi ve üniversite sınavlarına hazırlanan öğrencilerin ilgisini çekecek tercih edilebilir programlar oluşturulmasının, teorik derslerden ziyade pratik derslerin ağırlığının artırılmasın gerektiği vurgulandı.
Öğrencilerin daha çok sanayi tarafından istihdam edilecek kazanımlarla mezun edilmesinin amaçlanmasına değinildi.
Bu doğrultuda programlar güncellenirken uluslararası kalite gözetilerek yenilikçi bir yaklaşım gösterilmesi ve ortak seçmeli derslerin sayılarının yükseltilmesi gerekliliği belirtildi.
İstihdama dönük çözüm önerileri
Raporda, istihdama yönelik çözüm önerilerine de yer verildi.
Temel bilimler öğrencilerinin lisanstan itibaren TÜBİTAK ve araştırma projelerinde çalıştırılmalarına imkan sağlanması, devletin bir süre istihdam imkanlarını artırması ve istihdam sorununa çözüm bulmak adına bir süre program kontenjanlarının ve dolayısıyla mezun sayısının azaltılması gibi çözüm önerileri söylendi.
Burslar ve teşvikler
Tercih edilirliğin ve yönlendirmenin artmasına yardımcı olacak unsurlardan biri olan burslar ve teşviklere dönük öneriler de raporda ayrı bir tema olarak bulundu.
Bu başlıkta katılımcıların ortak önerilerinden birisi, lisans ve lisansüstü öğrencilerin ve akademisyenlerin yeterli maddi destek almalarını sağlayacak mekanizmaların kurulması oldu.
YÖK nezdinde ilk 10’a ya da ilk 20’ye giren öğrencilere burs verilmesi ve halihazırda verilen maddi desteklerin yükseltilmesi önerisinde bulunuldu.
Ayrıyeten sanayi sektörünün doktora seviyesindeki araştırmacıları maddi olarak destekleyecek şekilde teşvik edilmesi gerektiği belirtildi.
Temel bilimler eğitim-öğretiminde başarılı uluslararası üniversiteler göz önünde tutularak kalitenin sağlanması, lisans kontenjanlarının azaltılması, doktora eğitiminin sadece Ar-Ge kapasitesi, altyapı ve fiziki olanakları yüksek, yeterli ve yetkin akademik kadroları olan üniversitelerde verilmesi gibi öneriler bulundu.
Araştırma görevliliği ve akademik kadrolar
Lisansüstü öğrenci, araştırma görevlisi ve doktora sonrası araştırmacı sayısının azlığına değinilen raporda, bu sorunun çözümü adına sadece burslu değil maaşlı olarak asistan alımının artırılması önerisi sunuldu. Yurt dışından istihdam edilen araştırmacıların sayısının giderek azalması, bir diğer sorun olarak raporda bulundu.
Ayrıyeten norm kadro uygulaması sebebiyle özellikle büyük üniversitelerde öğretim üyesi kadroları arasında geçişte sıkıntıların olması bir diğer sorun olarak ifade edildi. Bu sıkıntıların çözümüne yönelik bütüncül bir politika geliştirilmesi önerisine yer verildi.
Altyapı ve fiziki olanaklar
Pek çok üniversitede laboratuvar olanaklarının ve fiziki altyapıların yetersizliğinin, istenilen çalışmaların yapılmasına engel oluşunun ve ödeneklerin yetersiz kalışının konuşulduğu toplantıda, desteklerin, ödeneklerin ve teşviklerin çoğaltılması ve sanayinin katkısının artırılması önerisi geldi.
