Anayasa Mahkemesi (AYM), boşanma davalarının ardından hükmedilen yoksulluk nafakasının süresiz olarak talep edilmesine imkân tanıyan yasal düzenlemeyi Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. Yüksek Mahkeme’nin Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinin birinci fıkrasında yer alan “süresiz olarak” ibaresine yönelik iptal kararı Resmî Gazete’de yayımlandı. Kararın yürürlüğe girmesi için yasama organına 9 aylık süre tanındı.
İptal Gerekçesi: Değişen Ekonomik Şartlar ve Ölçülülük
AYM’nin gerekçeli kararında, mevcut yasal çerçevenin nafaka yükümlülüğünü hakkaniyete aykırı biçimde aşırı uzatabildiğine dikkat çekildi. Yükümlü tarafın hayat boyu mali baskı altında kalmasının Anayasa’da güvence altına alınan temel hak ve dengelerle bağdaşmadığı vurgulanırken, zaman içinde tarafların ekonomik ve sosyal durumlarında meydana gelen değişikliklerin gözetilmesinin hukuki bir zorunluluk olduğu kaydedildi.
Yeni Dönemde Nafaka Süresi Nasıl Belirlenecek?
İptal kararının ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) hayata geçireceği yeni yasal çerçevede, nafaka süresinin somut olayın özelliklerine göre kademelendirilmesi öngörülüyor. Mahkemeler nafaka takdirinde şu kriterleri esas alacak:
- Evliliğin fiili ve hukuki süresi,
- Tarafların yaşı ve genel sağlık durumu,
- Eğitim seviyesi ve mesleki yeterlilikleri,
- Tarafların kendi imkânlarıyla gelir elde etme ve geçimini sağlama potansiyeli.
Yeni düzenleme esnek bir model üzerine kurulacak; istisnai ve haklı gerekçelerin bulunduğu, kişinin kendi geçimini sağlamasının objektif olarak mümkün olmadığı durumlarda nafakanın daha uzun vadeli veya yaşam boyu devam etmesine yine yargı kararıyla olanak tanınabilecek.
İştirak Nafakası Kapsam Dışında Bırakıldı
Yüksek Mahkeme’nin iptal hükmü yalnızca boşanma nedeniyle yoksulluğa düşen eşe ödenen yoksulluk nafakasını kapsıyor. Müşterek çocukların bakım, eğitim ve yetiştirilme giderleri için hükmedilen iştirak nafakası ile geçici tedbir nafakaları mevcut yasal statüsünü koruyor ve karardan etkilenmiyor.
TBMM’nin yasal boşluğu giderecek yeni düzenlemeyi hazırlaması amacıyla kararın yürürlük tarihi, Resmî Gazete yayımından itibaren 9 ay sonrası olarak belirlendi.
