Sermaye piyasalarında patlak veren fon krizinin ardından güven arayışındaki yatırımcıların tercihi Bireysel Emeklilik Sistemi oldu. Kriz sonrasında sisteme her gün binlerce yeni katılımcı giriş yaptı.
Güçlü Denetim ve Devlet Katkısı Talebi Artırdı
Emeklilik fonlarındaki çok katmanlı denetim yapısı ve Fon Gözetim Platformu üzerinden uygulanan erken uyarı mekanizmaları tercihlerde belirleyici rol oynadı. Şüpheli işlemlerin erkenden tespit edilmesi sisteme duyulan güveni pekiştirdi.
Sistemin sunduğu yüksek getiri performansı ve yüzde 20 oranındaki devlet katkısı avantajı tasarruf sahiplerinin ilgisini çeken unsurlar arasında yer aldı. Sermaye piyasalarındaki dalgalanmaların ardından yatırımcılar birikimlerini korumak amacıyla bu kanala yöneldi.
Mevcut durumda 18 milyon katılımcının yer aldığı sistemde toplam fon büyüklüğü 2,7 trilyon Türk lirası seviyesinde bulunuyor. Fon skandalının bu devasa tasarruf havuzuna doğrudan olumsuz bir etkisi gerçekleşmedi.
Günlük Katılımcı Trafiğinde Yeni Tablo
Bireysel Emeklilik Sistemi’nde kriz sonrasında günlük 12 bin 500 kişi yeni sözleşmeyle sisteme adım attı. Aynı dönemde sistemden ayrılan kişi sayısı günlük 4 bin 807 seviyesinde gerçekleşti.
Eylül ayının ilk yarısında günlük girişler 24 bin düzeyindeyken, gönüllü tarafta çıkışlar 5 bin civarında seyretti. Yıl başından bu yana sisteme dahil olan toplam kişi sayısı ise 1,5 milyonu aştı.
Sistemden emeklilik veya farklı gerekçelerle günlük 20 bin kişilik çıkış yaşanırken, buna paralel günlük 1 ila 1,2 milyar liralık nakit ayrılıyor. Buna karşılık sisteme günlük giren taze fon miktarı 2 ila 2,5 milyar lira arasında değişiyor.
Toplam Fon Havuzundaki Değer Kaybı Sınırlı Kaldı
Katılımcılar birikimlerinin yüzde 32’sini altında, yüzde 12’sini hisse senetlerinde ve yüzde 12’sini likit fonlarda değerlendiriyor. Borsanın haftalık yüzde 10, altının ise yüzde 4 gerilediği süreçte fon havuzundaki genel değer kaybı yüzde 2’nin altında kaldı.
Son 15 günlük zaman diliminde gerçekleşen para çıkışları toplam havuzun yalnızca yüzde 0,70’lik kısmını oluşturdu. 2,7 trilyon liralık genel varlık yapısı güçlü duruşunu sürdürdü.
Tasfiye kapsamına alınan 131 yatırım fonu arasında yalnızca 5 emeklilik fonunun portföyü riskli şirketler tarafından yönetiliyordu. Söz konusu 5 fonda 3 bin katılımcı ve 300 milyon liralık büyüklük bulunuyordu.
Yaşanan kriz nedeniyle bu fonlardaki kayıp 100 milyon liraya yakın düzeyde gerçekleşti. Etkilenen bu tutar toplam 2,7 trilyon liralık sistem büyüklüğünün yalnızca yüzde 0,17’sine denk geldi.
Dörtlü Kurumsal Gözetim Ağı Çalışıyor
Emeklilik fonları birden fazla resmi kurumun denetimi altında faaliyet gösteriyor. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu ile Emeklilik Gözetim Merkezi sistemin işleyişini düzenli denetliyor.
Sermaye Piyasası Kurulu piyasa kuralları çerçevesinde incelemeler yaparken varlıklar Takasbank güvencesinde saklanıyor. Kurumlar arası entegre çalışan kontrol mekanizmaları tasarrufların güvenliğini koruyor.
