Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından hazırlanan “Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber” değişiklik taslağı, sektör görüşüne açıldı. Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği (TSPB) üyelerinden, serbest fonlar, para piyasası işlemleri ve kamuyu aydınlatma yükümlülüklerini kapsayan düzenlemeye ilişkin önerilerini 26 Şubat 2026’ya kadar iletmeleri istendi.
Sektör Paydaşlarından Görüş Talebi
Edinilen bilgilere göre taslak metin; serbest fonlar, para piyasası fonları ve borsa dışı repo işlemleri başta olmak üzere birçok alanda yeni yatırım sınırlamaları ve operasyonel yükümlülükler getiriyor. Düzenleme kapsamında ayrıca portföy yöneticisi sayısına ilişkin kriterler ile kamuyu aydınlatma uygulamalarında önemli değişiklikler öngörülüyor.
SPK tarafından hazırlanan ve TSPB aracılığıyla üyelerle paylaşılan taslak için sektör temsilcilerinden özellikle yatırım limitleri ile uyum sürelerine ilişkin somut geri bildirim bekleniyor.
Şemsiye Fon Yapısında Yeni Kriterler
Taslak düzenleme, serbest şemsiye fonlara bağlı ihraç edilecek fon sayısına sınırlama getiriyor. Buna göre bir portföy yönetim şirketinin kurucusu olduğu serbest şemsiye fon altındaki fon sayısı, şirkette görev yapan portföy yöneticisi sayısının belirli bir katsayısına bağlanacak.
Ayrıca özel fonlar hariç olmak üzere, aynı şemsiye fon altında yer alan fonların strateji, varlık türü veya yönetim ücreti bakımından belirgin şekilde farklılaşması zorunlu olacak. Benzer stratejilerle kurulan fonlar farklılaşma kriterini karşılamış sayılmayacak.
Taslakta, portföy büyüklüğünün önemli kısmı serbest fonlardan oluşan portföy yönetim şirketleri için çıkarılmış sermayenin belirli oranda nakit artırılması yönünde hüküm de yer alıyor.
Serbest Fonlara Yönelik Sınırlar Genişliyor
Düzenleme taslağı, serbest fonların yatırım kompozisyonuna ilişkin yeni üst sınırlar içeriyor. Buna göre, yöneticinin kontrolünde bulunan ihraççılara veya aynı gruba ait sermaye piyasası araçlarına yapılabilecek yatırımlar fon toplam değerinin belirli bir oranını aşamayacak.
Tek bir ihraççının payları veya borçlanma araçlarında yoğunlaşmayı önlemeye yönelik üst limitler de getiriliyor. Bunun yanında, fon sepeti serbest fonlar hariç olmak üzere diğer fon katılma paylarına yapılabilecek yatırımlar sınırlandırılıyor.
Unvanında kısa vadeli veya para piyasası ibaresi bulunan serbest fonların ise standart para piyasası fonları için öngörülen sınırlamalara tabi olması planlanıyor.
Repo ve Para Piyasası İşlemlerinde Takasbank Vurgusu
Taslak metinde repo, ters repo ve taahhütlü işlemlere yönelik altyapı düzenlemeleri de bulunuyor. Borsada gerçekleştirilen söz konusu işlemlerin Takasbank’ın merkezi karşı taraf olduğu takas sürecine dahil edilmesi zorunlu hale getirilecek. Aynı yükümlülük yurtiçi organize para piyasası işlemleri için de geçerli olacak.
Borsa dışı repo ve ters repo işlemleri için ise Takasbank tarafından belirlenen standart çerçeve sözleşmenin imzalanması, işlemlerin kuruma bildirilmesi ve teminatların Takasbank nezdinde tutulması şartı getiriliyor.
Para piyasası fonlarına yönelik olarak da Borsa İstanbul Pay Senedi Repo Pazarı’nda yapılacak ters repo işlemlerine fon toplam değerinin yüzde 25’i oranında sınır öngörülüyor. Ayrıca teminat yapısının en az beş farklı pay grubundan oluşması ve portföyün asgari yüzde 10’unun devlet iç borçlanma senetlerinde değerlendirilmesi gerekecek.
Ortaklık Paylarında Satış ve İşlem Kısıtları
Taslak, gayrimenkul yatırım fonları (GYF) ile girişim sermayesi yatırım fonlarına (GSYF) devir yoluyla giren halka açık şirket paylarına geçici satış kısıtı getiriyor. Buna göre söz konusu paylar, fona giriş tarihinden itibaren GYF’lerde üç ay, GSYF’lerde ise bir yıl boyunca borsada satılamayacak.
Öte yandan özel fonlar, serbest fonlar, GYF ve GSYF’lerin borsada özel emir ya da toptan satışlar pazarında gerçekleştirilen pay işlemlerinde alıcı taraf olması da yasaklanıyor.
Belirli büyüklükte blok satışlar öncesinde ise SPK onaylı “Pay Satış Bilgi Formu” hazırlanması zorunlu hale getirilecek.
Kamuyu Aydınlatma Yükümlülükleri Artıyor
Taslak düzenleme, şeffaflık ve raporlama alanında da önemli değişiklikler içeriyor. TEFAS’ta işlem gören serbest fonların portföy dağılım raporlarını aylık yerine iki haftada bir açıklaması planlanıyor.
Buna ek olarak, TEFAS’ta işlem gören fonlarda belirli eşiklerin üzerinde paya sahip yatırımcıların Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) tarafından Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda ilan edilmesine yönelik hüküm getiriliyor.
Düzenleme taslağı ayrıca, unvanında “yabancı” ibaresi bulunmayan fonların isimlerinde yabancı ülke veya bölge adı kullanmasını yasaklıyor. Her bir fon için biri sorumlu olmak üzere en az iki portföy yöneticisi atanması zorunluluğu da metinde yer alan diğer başlıklar arasında bulunuyor.
Sektör temsilcilerinin görüşleri doğrultusunda nihai şeklin verilmesi beklenen düzenleme, yatırım fonları piyasasında risk yönetimi, şeffaflık ve operasyonel standartların güçlendirilmesini hedefliyor.
