Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın Mayıs 2026 dönemine ilişkin Finansal İstikrar Raporu, banka dışı finansal kesimin son yıllarda finansal sistem içindeki ağırlığını belirgin şekilde artırdığını ortaya koydu. Rapora göre, 2020 yılında yüzde 12 seviyesinde bulunan banka dışı finansal kesimin toplam finansal sistem içindeki payı, 2026’nın ilk çeyreğinde yüzde 26’ya yükseldi. Yatırım fonları başta olmak üzere banka dışı finansal kuruluşlarda güçlü büyüme dikkat çekti.
TCMB Finansal İstikrar Raporu’nu Yayımladı
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Mayıs 2026 dönemine ait Finansal İstikrar Raporu’nu yayımladı. Raporda, bankacılık sektörü dışındaki finansal kuruluşların son yıllarda hızlı büyüme kaydettiği ve finansal sistem içerisindeki payını artırdığı belirtildi.
Banka dışı finansal kesimin 2020 yılında toplam finansal sistem içindeki payı yüzde 12 düzeyindeyken, 2026 yılının ilk çeyreği itibarıyla bu oran yüzde 26’ya ulaştı. Bu artışta özellikle yatırım fonları piyasasındaki genişleme belirleyici oldu.
Yatırım Fonlarının Büyüklüğü 12 Trilyon Liraya Ulaştı
Rapora göre, bankacılık sektörünün toplam mevduat büyüklüğü 28 trilyon liraya ulaşırken, yatırım fonlarının büyüklüğü 12 trilyon lira seviyesine çıktı. Yatırım fonlarının gayrisafi yurt içi hasılaya oranı ise yaklaşık yüzde 17 olarak hesaplandı.
Son yıllarda yatırım fonlarına yönelik ilginin artması, banka dışı finansal kesimin büyümesini destekleyen başlıca unsurlar arasında yer aldı. TCMB raporunda, yatırım fonu piyasasındaki genişlemenin hem fon sayısı hem de portföy büyüklüğü açısından belirginleştiği görüldü.
Menkul Kıymet Yatırım Fonlarının Sayısı 2 Bin 118’e Çıktı
Yatırım fonu piyasasındaki büyümenin ana sürükleyicisi menkul kıymet yatırım fonları oldu. Raporda yer alan verilere göre, menkul kıymet yatırım fonlarının sayısı 2022 yılında 1.084 seviyesindeyken 2.118’e yükseldi.
Aynı dönemde diğer fon türlerinin sayısı da 627’den 1.171’e çıktı. Böylece fon piyasasında ürün çeşitliliği artarken, yatırımcıların farklı varlık sınıflarına erişimini sağlayan yapıların sayısında da önemli yükseliş yaşandı.
Para Piyasası Fonlarının Payı Yüzde 33’e Ulaştı
Menkul kıymet yatırım fonlarının gelişiminde para piyasası ve benzeri fonlar ile serbest döviz fonları öne çıktı. 2023 yıl sonunda yüzde 16 seviyesinde bulunan para piyasası ve benzeri fonların payı, son dönemde yüzde 33’e yükseldi.
Serbest döviz fonlarının payı ise yaklaşık yüzde 35 seviyesinde yatay seyretti. Bu görünüm, yatırım fonu piyasasında likit ürünlere ve döviz cinsi varlıklara yönelik ilginin güçlü kaldığını gösterdi.
Para Piyasası Fonları 2,8 Trilyon Liraya Yükseldi
2023 yılının sonunda 234 milyar lira büyüklüğe sahip olan para piyasası ve benzeri fonlar, sonraki dönemde hızlı bir artış kaydetti. TCMB raporuna göre, 2025 yılının ilk çeyreğinde ve 2026 yılı şubat ayı sonrasında yaşanan jeopolitik ve finansal piyasa gelişmeleri fonlarda sınırlı gerilemelere neden olsa da büyüme eğilimi korundu.
Para piyasası ve benzeri fonların büyüklüğü 30 Nisan 2026 itibarıyla 2,8 trilyon liraya ulaştı. Bu fonlar, kısa vadeli yatırım araçlarına yönelen yatırımcıların tercihleri arasında öne çıktı.
Serbest Döviz Fonları 65 Milyar Doları Aştı
Raporda serbest şemsiye fonlar altında yer alan ve adında döviz ifadesi bulunan fonlardaki büyüme de dikkat çekti. Bu fonların büyüklüğü, 2023 yılı başında 9 milyar dolar seviyesindeyken 30 Nisan 2026 itibarıyla 65 milyar doların üzerine çıktı.
Döviz cinsi fonlardaki bu artış, yatırımcıların kur riski, portföy çeşitlendirmesi ve döviz bazlı getiri beklentileri doğrultusunda alternatif finansal ürünlere yöneldiğini ortaya koydu.
Emeklilik Fonları 2,4 Trilyon Liraya Çıktı
Menkul kıymet yatırım fonlarına kıyasla daha yavaş büyüme gösteren emeklilik fonlarında da önemli artış yaşandı. Emeklilik fonlarının büyüklüğü 2023 yılı başında 401 milyar lira seviyesindeyken, 30 Nisan 2026 itibarıyla 2,4 trilyon liraya ulaştı.
Raporda, emeklilik fonlarının daha uzun vadeli yatırım aracı olarak görülmesinin portföy dağılımını etkilediği belirtildi. Emeklilik fonlarının yaklaşık yüzde 50’sinin altın ve kıymetli maden fonlarından oluştuğu kaydedildi.
Yatırım Fonu Portföylerinde Mevduat ve Repo Öne Çıktı
Yatırım fonlarının portföy dağılımında bankalarla yapılan mevduat ve repo işlemleri ile menkul kıymet ihraçları önemli yer tuttu. Türk lirası cinsi yatırım fonu portföylerinde ağırlıklı olarak mevduat ve repo işlemlerinin bulunduğu görüldü.
Bu işlemlerin toplam bakiyesi 2,8 trilyon lira seviyesine ulaştı. Böylece yatırım fonları ile bankacılık sektörü arasındaki bağlantı, fon portföylerinin yapısı üzerinden belirgin şekilde öne çıktı.
Banka Dışı Finansal Kuruluşların Aktif Büyüklüğü Arttı
TCMB raporunda, yatırım fonları dışındaki banka dışı finansal kuruluşlara ilişkin veriler de yer aldı. Sigorta, finansal kiralama, faktoring, finansman, tasarruf finansman ve varlık yönetim şirketlerinin toplam aktif büyüklüğünün milli gelire oranı 2023 sonunda yüzde 7,7 düzeyindeydi.
Bu oran, 2026 yılının ilk çeyreğinde yüzde 9’a yükseldi. Söz konusu artış, banka dışı finansal kuruluşların finansal sistem içerisindeki rolünün güçlenmeye devam ettiğini gösterdi.
