Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Ocak Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu’nu yayımladı. Rapora göre tüketici fiyatları ocak ayında yüzde 4,84 arttı. Yıllık enflasyon ise 0,24 puan gerileyerek yüzde 30,65 seviyesinde gerçekleşti. Yıllık enflasyon gıda ile alkol-tütün-altın gruplarında yükselirken, diğer ana gruplarda düşüş kaydetti.
TCMB, ocak ayında tüketici enflasyonunun ana eğiliminde döneme özgü bir yükseliş izlendiğini, aylık artışta ise gıda ve hizmet gruplarının öne çıktığını bildirdi.
Aylık Artışta Gıda ve Hizmet Fiyatları Öne Çıktı
Raporda, ocak ayındaki aylık fiyat artışında gıda grubunun belirleyici olduğu vurgulandı. Bu dönemde özellikle işlenmemiş gıda fiyatlarındaki yükseliş dikkat çekti. Sebze ve et fiyatlarındaki artış, gıda grubundaki yukarı yönlü hareketin temel unsurları arasında yer aldı.
Hizmet grubunda ise iş gücü maliyetleri, dönemsel fiyatlamalar ve geriye dönük endeksleme davranışının etkisiyle aylık enflasyonun bir önceki aya kıyasla yükseldiği kaydedildi. Buna karşın hizmet grubunun yıllık enflasyonu 3,76 puan azalarak düşüş eğilimini sürdürdü ve yüzde 40,23 oldu.
TÜFE Sepetinde Baz Yılı ve Ağırlıklar Güncellendi
TCMB raporunda, Tüketici Fiyat Endeksi’nde (TÜFE) tüketim sepeti sınıflaması ve baz yılının güncellendiği belirtildi. Buna göre hizmet sektörünün endeks içindeki ağırlığı 7,4 puan artışla yüzde 38,4’e yükseldi. Malların ağırlığı ise yüzde 61,6’ya geriledi.
Ayrıca B ve C göstergelerinin ağırlıklarının sırasıyla 5,2 ve 4,5 puan arttığı bildirildi.
Yıllık Enflasyona Katkılarda Gıda ve Hizmet Artışı Dikkat Çekti
Yıllık tüketici enflasyonuna katkılar incelendiğinde, enerji, temel mallar ile alkol-tütün ve altın gruplarının katkılarının bir önceki aya kıyasla sırasıyla 1,07, 0,34 ve 0,24 puan azaldığı kaydedildi. Buna karşılık gıda ve alkolsüz içecekler ile hizmet gruplarının katkıları sırasıyla 1,23 ve 0,18 puan arttı.
Mevsimsellikten arındırılmış veriler, tüketici fiyatlarının aylık artışının bir önceki aya göre yükseldiğine işaret etti. Bu çerçevede B ve C göstergelerinde de aylık artışların hızlandığı belirtildi. B endeksindeki yükselişte temel mal ve işlenmiş gıda fiyat gelişmelerinin etkili olduğu ifade edildi.
Hizmet Fiyatları Yüzde 7,39 Arttı
Ocak ayında hizmet fiyatları yüzde 7,39 artış gösterdi. Hizmet grubunda yıllık enflasyon yüzde 40,23 seviyesine gerilerken, alt kalemlerde farklılaşan bir görünüm izlendi.
Rapora göre haberleşme ve ulaştırma gruplarında yıllık enflasyon yükselirken, diğer hizmet alt gruplarında gerileme görüldü. Aylık bazda en yüksek artış ise yüzde 9,74 ile “diğer hizmetler” grubunda kaydedildi.
Bu gelişmede, dönemsel fiyatlamanın ve geçmiş enflasyona endeksleme davranışının yaygın olduğu kalemlerdeki artışların etkili olduğu belirtildi. Sağlıkta fiyat artışı yüzde 18,12, finansal hizmetlerde yüzde 14,78, eğitim hizmetlerinde yüzde 6,61 olarak kaydedildi. Bakım-onarım kalemlerinde de yüksek artışların öne çıktığı aktarıldı.
Ulaştırma hizmetlerinde ise başta hava yolu ile yolcu taşımacılığı olmak üzere belirgin bir yükseliş izlendi. Hava yolu ile yolcu taşımacılığı fiyatları yüzde 36,9 artarken, ulaştırma hizmetleri alt grubunda aylık artış yüzde 8,05 oldu.
Lokanta-otel grubunda fiyatlar yüzde 5,86 yükseldi. Bu grupta iş gücü maliyetleri ile gıda fiyatlarındaki gelişmelerin etkisinin görüldüğü belirtildi. Haberleşme grubunda ise aylık artış yüzde 5,35 ile dikkat çekti.
Kira kaleminde, sözleşme yenileme oranındaki mevsimsel yükselişin de etkisiyle aylık artış yüzde 5,26 oldu. Kira grubunda yıllık enflasyon 5,06 puan düşüşle yüzde 56,55’e geriledi. Bu dönemde yönetilen ve yönlendirilen hizmet kalemlerindeki fiyat artışının geçmiş yıllara kıyasla daha düşük gerçekleştiği kaydedildi.
Temel Mal Enflasyonu Ilımlı Seyretti
TCMB raporuna göre temel mal grubu fiyatları ocak ayında yüzde 0,51 ile sınırlı bir artış gösterdi. Temel mal grubunun yıllık enflasyonu ise 0,26 puan düşüşle yüzde 17,45 oldu.
Dayanıklı tüketim mallarında fiyat artışı yüzde 2,91 ile bir önceki aya göre güçlendi. Bu artışta otomobil, mobilya, beyaz eşya ve tüketici elektroniği fiyatlarının etkisi öne çıktı.
Giyim ve ayakkabı fiyatları ise mevsimsel etkilerle yüzde 4,83 geriledi. Diğer temel mallar alt grubunda aylık enflasyon oranı yüzde 2,40’a yükselirken, bu gelişmede ilaç fiyatlarındaki artışın sarkan etkisinin de rol oynadığı belirtildi.
Enerji Grubunda Aylık Artış Yüzde 2,29 Oldu
Enerji fiyatları ocak ayında yüzde 2,29 arttı. Enerji grubunun yıllık enflasyonu ise 4,85 puan gerileyerek yüzde 30,21’e indi.
Bu dönemde belediyeler tarafından belirlenen şebeke suyu tarifesindeki artış yüzde 7,32 olarak kaydedildi. Elektrik fiyatlarında ise son kaynak tedarik tarifesi tüketim limitindeki güncelleme nedeniyle yüzde 3,04 artış izlendi.
Raporda, maktu vergi artışının ocak ayında Yİ-ÜFE artışının ima ettiğinden daha düşük gerçekleştiği belirtildi. Ham petrol fiyat gelişmelerinin de etkisiyle akaryakıt fiyatlarında yüzde 1,59’luk yükseliş görüldü.
Gıda Grubunda Aylık Artış Yüzde 6,59’a Ulaştı
Gıda ve alkolsüz içecekler grubu fiyatları ocak ayında yüzde 6,59 artarak aylık enflasyonda öne çıkan bir diğer grup oldu. Gıda grubunun yıllık enflasyonu 3,38 puan artışla yüzde 31,69’a yükseldi.
Raporda, yıllık enflasyonun işlenmiş gıda grubunda gerilerken, işlenmemiş gıdada belirgin şekilde yükseldiği ifade edildi.
Yİ-ÜFE Ocakta Yüzde 2,67 Arttı
Yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) ocak ayında yüzde 2,67 arttı. Yıllık üretici enflasyonu ise yüzde 27,17’ye geriledi. Raporda, dayanıklı ve dayanıksız tüketim mallarında yüksek fiyat artışlarının öne çıktığı bildirildi.
TCMB, ocak ayı verilerinin, enflasyonun ana eğiliminde döneme özgü bir yükselişe işaret ettiğini, üç aylık ortalamalar bazında ise göstergelerin sınırlı miktarda yükseldiğini kaydetti.
