Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Banka Kanunu’nun 42. maddesi çerçevesinde hükümete açık bir mektup gönderdi. Mektupta, 2024 yılı enflasyonunun hedeflenen aralığın oldukça üzerinde gerçekleştiği vurgulandı. Ayrıca, enflasyonun seyrinde geçmiş enflasyona endeksleme davranışının etkisinin belirgin olduğu ifade edildi.
2024 Yılı Enflasyonunun Değerlendirilmesi
TCMB’nin açık mektubunda yer alan ifadelere göre, 2024 yılında tüketici enflasyonu hedeflerin çok üzerinde bir seviyede seyretmiştir. Mektupta, “2024 yılı enflasyonu, hedef etrafında konulan belirsizlik aralığının belirgin oranda üzerinde gerçekleşmiştir” denilmiş ve bunun ardında bir dizi ekonomik faktörün bulunduğu belirtilmiştir. Enflasyonun seyrinde, özellikle geçmişteki enflasyon oranlarına endeksleme davranışının büyük rol oynadığı vurgulanmıştır.
Enflasyonu Belirleyen Unsurlar
2024 yılı boyunca, tüketici enflasyonunun seyrinde, önceki yıllardaki yüksek enflasyon oranlarının etkisi kendini gösterdi. Enflasyon beklentileri yıl boyunca düşüş eğiliminde olmasına rağmen, bu beklentiler yüksek düzeylerde kalmıştır. Yılın ilk yarısında talep koşullarının güçlü olması, enflasyonun yukarı yönlü seyrini desteklemişken, yılın ilerleyen aylarında ise bu durum enflasyonu düşürücü yönde etkili olmuştur. Ayrıca, Türk lirasındaki reel değerlenme, enflasyondaki düşüşü destekleyen bir diğer unsur olmuştur.
Emtia Fiyatları ve Üretici Fiyatları
Emtia fiyatlarının Nisan ayına kadar yükselmesinin ardından yılın geri kalanında gerileme eğiliminde olması, üretici fiyatlarındaki baskıları zayıflatmıştır. Üretici fiyatları ise yılın başında güçlü bir artış gösterirken, sonrasında düşüş eğilimi göstermiştir. 2024 yılı sonunda tüketici enflasyonu bir önceki yıla göre düşerek yüzde 44,4 seviyesine gerilemiştir.
Hizmet Fiyatlarının Etkisi
Enflasyonun en yüksek katkısı hizmet fiyatlarından gelmiştir. Kira artış oranları ve eğitim hizmetleri gibi alanlar, özellikle geçmiş enflasyona endeksleme davranışlarının etkisiyle enflasyonu yukarıya çekmiştir. Diğer taraftan, yılın ikinci yarısında talep koşullarına duyarlı bazı hizmet kalemlerinde ise daha ılımlı bir enflasyon seyri gözlemlenmiştir.
Para Politikası Stratejisi
TCMB, 2024 yılı boyunca para politikasını enflasyon beklentilerini ve öngörülen dezenflasyon sürecini dikkate alarak şekillendirmiştir. Yılın başında yüzde 45 olan politika faizi, enflasyonun artış göstermesiyle yüzde 50‘ye yükseltilmiştir. 2024 yılı aralık ve 2025 yılı ocak ayında ise faiz oranı 250 baz puan indirilen ve yüzde 45‘e çekilen politika faiz oranına dair karar alınmıştır.
İhtiyatlı Para Politikası
2024 yılında TCMB, ihtiyatlı ve sıkı para politikası duruşunu sürdürmüş, ayrıca makroihtiyati politikalar da uygulanarak parasal aktarımın etkinliği artırılmaya çalışılmıştır. Bu çerçevede, TL mevduatının payında artış hedeflenmiş ve Türk lirası hesaplara geçiş teşvik edilmiştir. Kredi büyümesine yönelik düzenlemelerle de aktarım mekanizması desteklenmiştir.
Orta Vadeli Enflasyon Hedefleri
TCMB’nin temel amacı, fiyat istikrarını sağlamak olduğunun altı çizilmiştir. Enflasyonun orta vadede yüzde 5 seviyesine gelmesi beklenirken, 2025 yılı sonunda enflasyonun yüzde 24 seviyesinde olması öngörülmektedir. Bu doğrultuda, 2026 yılında enflasyonun yüzde 12 ve 2027 yılı sonunda ise yüzde 8 seviyelerinde gerçekleşmesi beklenmektedir.
Enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışlarındaki iyileşme eğilimi, ancak hizmet enflasyonundaki katılığın devam etmesi gibi riskler nedeniyle devam etmektedir. Ayrıca, küresel ekonomik belirsizliklerin de enflasyon üzerindeki etkileri dikkatle izlenmektedir.
Yapısal Reformlar ve Orta Vadeli Program (OVP)
TCMB, enflasyonu kalıcı bir şekilde düşürmek için yapısal reformların önemine vurgu yapmaktadır. Orta ve uzun vadede, arz kapasitesinin artırılması ve yapısal reformların güçlendirilmesi gerektiği belirtilmektedir. 2025-2027 dönemine ait Orta Vadeli Program çerçevesinde, kamu politikalarının da enflasyonla mücadelede destekleyici olacağı öngörülmektedir.
TCMB’nin Gelecek Dönem Stratejisi
Dezenflasyon sürecinde para ve maliye politikalarının eşgüdümü büyük önem taşımaktadır. TCMB, enflasyon hedeflerine ulaşmak için uyguladığı para politikası stratejilerini detaylı bir şekilde açıklamıştır. Gerekli durumlarda, parasal aktarım mekanizması ilave makroihtiyati adımlarla desteklenecek ve likidite koşulları yakından izlenmeye devam edilecektir.
