Bilgisayar bilimcisi Nick Szabo tarafından, ilk olarak 1990’lı yılların başında duyurulan akıllı sözleşmelerin blok zincir ağına eklenmesi ise Ethereum ile gerçekleşmiştir.
Akıllı sözleşmeler, blok zincir üzerinde yer alan işlemlerin, kullanıcılardan talep edilen şartları sağlamasıyla çalışan teknolojilerdir.
AKILLI KONTRAT (SMART CONTRAT)
Akıllı sözleşmeler, kullanıcılar arasında yapılan işlemlerde önceden belirlenmiş bazı kuralların sağlanmasıyla, güvenilir bir şekilde işleme koyulan protokollerdir.
Blok zinciri üzerinde gerçekleşen akıllı kontratlarda yapılan işlemler anlık ve ileriye dönük olduğu için, geriye dönük işlem yapılması söz konusu değildir. Akıllı sözleşmelerin bu özelliği, kullanıcılar arasında güven ortamı oluşmasına neden olur.
Blok zincir üzerinde bulunan akıllı sözleşmelerin tüm işlemleri blok zincir ağında kayıtlı haldedir. Bu işlemlerin blok zincir üzerinde yapılması kullanıcıların birbirini tanımadan anonim kalmasına neden olur. Akıllı kontratların çalışması için blok zincirde bulunan kullanıcıların, akıllı sözleşme şartlarına uyum sağlamış olması gerekir. Merkezi olmayan akıllı kontratlar, bu özelliğiyle herhangi bir otorite tarafından denetlenerek kontrol edilemez ve değiştirilemez.
AKILLI SÖZLEŞMELERİN ÇALIŞMA ŞEKLİ: IF THEN
If then iş modeline göre çalışan akıllı kontratlar, kullanıcılar arasında yapılacak sözleşme için birtakım şartların gerçekleşmesini talep edilir. Anonim kullanıcıların her ikisi de bu şartları sağladıktan sonra sözleşmeyi kriptografik imzalarıyla damgalarlar. Kullanıcıların onayladığı bu akıllı kontrat, daha sonra blok zincir ağına eklenir. Bu işlemin ardından kullanıcıların onay verdiği işlem gerçekleşerek blok zincir ağında yerini alır. Bu işlem iki kullanıcının bir birine olan güveninin artmasına sebep olur.
Akıllı kontratlar, geleneksel sözleşmelerde olabilecek insan hatalarını ortadan kaldırırken, hız ve maliyet açısından da onlardan ayrılırlar. Bu sözleşmelerin asıl amacı, sorunsuz bir şekilde işlem yapılmasını sağlamaktır.
AKILLI KONTRATLARIN SAĞLADIKLARI
Herhangi bir araca ihtiyaç duymayan akıllı kontratlar, sadece kullanıcılar arasında yapılır. Bu özelliği ile kullanıcıların güvenini kazanan akıllı kontratlar, kullanıcıların kontratlar üzerindeki denetimini de artırır.
Blok zincirinde kayıtlı olan bu sözleşmeler, geriye dönük olarak gerçekleştirilemez ve değiştirilemez. Değiştirilemez oluşu ise birçok riski ortadan kaldırır. Akıllı kontratların dijital ortamda yapılması ise, işlemlerin yapılma hızını artırır. Aracı kurum gibi üçüncü tarafların olmaması hem işlemlerin maliyeti hem de doğruluğu açısından önemlidir.
ÖNEMLİ UYARI: Bu yazımızda, blok zincirde kullanılan akıllı kontrat (smart contract) hakkında bilgi verilmiştir. Yatırım tavsiyesi niteliğinde değildir.
