Emeklilikte yaşa takılanlar (EYT), yani emekli olmak adına gereken prim sayısını doldurmalarına karşın emekli olma yaşları gelmediğinden dolayı emekli olamayanlar bir seneden uzun süredir Türkiye’nin gündeminde yer alıyor.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, temmuz ayı başında yaptığı duyuruda, 3600 ek gösterge konusunun akabinde sözleşmeli personel ve EYT sorununu çözeceklerini ifade etmiş ve “Türkiye’nin her sorunu, çözülmesi gereken dosya olarak önümüzde duruyor. Bu (EYT), önümüzdeki dosyalardan, çözülecek şeylerden biri” cümlelerini kullanmıştı.
Daha sonra yapılan açıklamada ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nda EYT’lilerin durumuyla alakalı çalışma grubu oluşturulduğu ifade edildi.
EYT’liler, 8 Eylül 1999 tarihi ve öncesinde sigortalı çalışmaya başlayan kişiler ile oluşuyor. Emeklilikte yaş şartı getirerek emeklilik yaşını kademeli olarak artıran 4447 Sayılı Kanun 8 Eylül 1999 tarihinde yürürlüğe girdiğinden dolayı, bu tarihten sonra çalışmaya başlayanlar EYT kapsamında bulunmuyor.
4447 Sayılı Kanun’dan önce normal emeklilik adına sadece sigortalılık süresi ve prim günü şartı aranıyordu. 5000 prim gününü doldurmak koşuluyla kadınlar 20, erkekler 25 sene sigortalılık süresi ile emekli olabiliyordu. “Sigortalılık süresi”, sigortalı çalışmaya başlama tarihi ile emekli olunan tarih arasında geçen fiilen çalışılsın veya çalışılmasın toplam süreyi belirtiyor. Örneğin 1 Ocak 1985 tarihinde çalışmaya başlayan bir kadın 5000 prim gününü doldurmuşsa 1 Ocak 2005’te, erkek ise 1 Ocak 2012 tarihinde emekli olabiliyordu.
Prim günü 5000’den az 3600 günden fazla olan kadınlar 50, erkekler ise 55 yaşında emekli olmaya hak kazanıyordu. Bunlar da kısmi aylıkla emekli oluyorlardı.
8 EYLÜL 1999’DA YAŞ ŞARTI GETİRİLDİ
4447 Sayılı Kanun’la, 8 Eylül 1999 tarihinden sonra çalışmaya başlayanlarda emeklilik yaşı 7000 prim günüyle kadınlarda 58, erkeklerde 60 olarak tespit edildi. 8 Eylül 1999 tarihinden önce çalışmaya başlamış olanlara ise yaş şartı getirildi ve prim günleri kademeli artırıldı.
Buna nazaran, sigortalı çalışmaya 9 Eylül 1999 tarihinde başlayan erkek 7000 prim günüyle 60 yaşında emekli olabilir iken, 8 Eylül 1999 tarihinde çalışmaya başlayan erkek 5975 prim günüyle 58 yaşında; 23 Kasım 1998 tarihinde çalışmaya başlayan erkek ise 5900 prim günüyle 57 yaşında emekli olmaya hak kazanacak.
TBMM’DE EYT’LİLER İÇİN HANGİ FORMÜLLER GÜNDEMDE YER ALIYOR?
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nda EYT hususunda çeşitli formüller üstünde çalışılıyor. Formüllerin her birinin maliyetine yönelik etki analizi yapılacak. Bu çalışmaların ocak ayına kadar tamamlanması düşünülüyor. Meclis’te yasalaşma sürecinin ise ocak ayından sonraya kalması bekleniyor.
EYT konusu TBMM’nin de gündeminde bulunuyor. MHP İstanbul Milletvekili Arzu Erdem, CHP Uşak milletvekili Özkan Yalım ve CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer’in konuyla alakalı TBMM Başkanlığına sundukları yasa tekliflerinin ortak özelliği şu şekilde:
- Sigortalı çalışmaya 8 Eylül 1999 ve öncesinde başlamak.
- 5000 prim günü ile kadınlarda 20, erkeklerde 25 sene sigortalılık süresini doldurmak.
- Teklifin yasalaştığı tarihten itibaren 3 aylık süre içinde başvuru yapmak.
Bu teklifler yasalaşmış olsa, sadece teklifin yasalaşıp yürürlüğe girdiği tarihte 5000 prim günü ve kadın ise 20, erkek ise 25 sene sigortalılık süresini doldurmuş olan EYT’liler emeklilik hakkından faydalanabilecek; o tarihte bu şartları tamamlamamış olanlar faydalanamayacak.
