Rusya’nın Avrupa’ya doğal gaz akışını azaltması ve talepteki daralma sebebiyle küresel gaz piyasalarındaki sıkışıklığın 2023 yılında da devam edeceği düşünülüyor.
Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) 4. Çeyrek 2022 Gaz Piyasası Raporu’na nazaran, Rusya’nın Avrupa’ya gaz akışının düşürmesi piyasalarda fiyatları rekor düzeylere çıkarırken, ticaret yollarını değiştirdi ve gelişmekte olan ülkelerde yakıt kısıtlarına sebep oldu.
Avrupa’da doğal gaz ve Asya’daki sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) fiyatlarının senenin üçüncü çeyreğinde yeni rekorlar kırması doğal gaz talebini düşürdü ve elektrik üretiminde kömür ve petrol gibi yakıtların kullanılmasına neden oldu. Bazı gelişmekte olan ülkelerde ise yüksek fiyatlar sebebiyle elektrik kesintileri oluştu.
Bu senenin ocak-ağustos döneminde Avrupa’nın doğal gaz talebi 2021’in aynı dönemine kıyasla yüzde 10 azalırken, sanayideki talep de yüzde 15 düşüş gösterdi.
Avrupa, Rus gazındaki kesintiyi LNG ithalatını artırarak ve Norveç ile alternatif kaynaklardan boru gazı alarak dengeledi. Avrupa’nın LNG talebi yılın 8 aylık döneminde bir önceki senenin aynı dönemine kıyasla yüzde 65 artarken, bu artış Asya Pasifik bölgesindeki LNG tedarikinin azalmasına neden oldu.
Hindistan ve Güney Kore’de de talep daraldı, Çin ve Japonya’da doğal gaz talebi değişiklik göstermedi. ABD’nin doğal gaz fiyatları ise özellikle yaz döneminde elektrik talebindeki artış sebebiyle 2008’den beri en yüksek düzeyini gördü.
AVRUPA’NIN LNG TALEBİNDEKİ ARTIŞ ASYA’NIN ARZ SEÇENEKLERİNİ SINIRLIYOR
Arz kısıtları ve yüksek fiyatların etkisiyle birlikte küresel doğal gaz tüketiminin bu sene yüzde 0,8 azalması bekleniyor. Avrupa’nın gaz talebindeki yüzde 10’luk gerileyiş ve Asya Pasifik bölgesinde talebin durağan seyretmesi, küresel gaz tüketiminde belirleyici rol oynuyor.
Küresel doğal gaz talebinin 2023 yılında ise yüzde 0,4 büyüyeceği, piyasalardaki sıkışıklığın gelecek sene de devam edeceği öngörülüyor. Buna rağmen talebe yönelik büyüme öngörüsü Rusya’nın gaz akışı konusundaki tavrı ve devam eden yüksek fiyatların ekonomik etkileri sebebiyle belirsizliğini koruyor.
Bu sene Avrupa’nın LNG ithalatının 60 milyar metreküp artacağı düşünülüyor. Bu rakamın, geçtiğimiz sene küresel LNG ihracat kapasitesindeki artışın iki katından fazla olması dikkati çekiyor. Yüksek talep sonucu LNG tedarikinde de oluşan kısıtlar sebebiyle Asya’nın LNG ithalatının bu yıl 2021’e kıyasla düşük kalması bekleniyor.
AB’DE KIŞ, GAZ TASARRUFU OLMADAN ZOR GEÇEBİLİR
Raporda, Rusya’nın Avrupa’ya gaz akışını 1 Kasım itibarıyla tamamen kesmesi durumunda Avrupa Birliği (AB) gaz piyasasının nasıl etkileneceğine yönelik yapılan analize göre, doğal gaz talebi azaltılmadan ve Rus gaz tedarikinin tamamen kesilmesi halinde, AB gaz depolarındaki doluluğun Şubat 2023’te yüzde 20’nin altına inebileceği öngörülüyor. Bu oran LNG ithalatının düşük seyretmesi durumunda yüzde 5’e kadar gerileyebilir.
Depolardaki doluluğun bu düzeye düşmesinin tedarik kesinti riskini artırma riski bulunuyor.
LNG akışı düşük seyretse bile, kış dönemi boyunca doğal gaz talebinin son 5 sene ortalamasına göre yüzde 9 azaltılmasının depolardaki doluluğu yüzde 25’in üstünde tutacağı hesaplanırken, talebin son 5 sene ortalamasına göre yüzde 13 azaltılmasının bu oranı yüzde 33’ün üzerine çıkarabileceği tahmin ediliyor.
Bu sebeple, ısınma sezonu boyunca talebi düşürecek tasarruf önlemlerinin alınması, depolardan gaz çekişini en aza indirmek ve tedariki yeterli düzeyde tutmak açısından kritik önemde bulunuyor.
IEA Enerji Piyasaları ve Güvenliği Direktörü Keisuke Sadamori, rapora yönelik değerlendirmesinde, Rusya’nın Avrupa’ya gaz akışını azaltmasının yalnızca Avrupa’ya değil tüm tüketicilere ve ekonomilere zarar verdiğini belirterek, “Küresel gaz piyasalarına ilişkin öngörümüz bulutlu olmaya devam ediyor. Tüm işaretler, 2023’te piyasalarının çok sıkışık seyredeceğini gösteriyor.” cümlelerini kullandı.
