Milyonlarca emekli ve çalışanın maaş hesaplama ve zam sisteminde değişiklik yapılmasına yönelik kapsamlı bir çalışma başlatıldı. Emekli aylığı hesaplamasında kullanılan üçlü modelin sadeleştirilmesi, zam farklarının giderilmesi ve SSK ile Bağ-Kur uygulamalarının birbirine yakınlaştırılması, reform başlıkları arasında öne çıkıyor.
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kapsamında emekli aylığı ile dul ve yetim aylığı alan dosya sayısının 17 milyona yaklaştığı belirtilirken, mevcut sistemdeki farklı uygulamaların azaltılması amacıyla teknik düzeyde hazırlıkların sürdüğü ifade ediliyor.
Üç Dönemli Maaş Hesaplama Modeli Tartışma Konusu
Mevcut uygulamada emekli maaşları üç ayrı döneme göre hesaplanıyor. 1999 öncesi, 2000-2008 arası ve 2008 sonrası dönemlerde farklı Aylık Bağlama Oranı (ABO) ve hesaplama yöntemleri kullanılması, emekliler arasında maaş dengesizliğine yol açan temel unsurlar arasında gösteriliyor.
Uzmanlara göre aynı prim gün sayısına ve benzer çalışma geçmişine sahip emekliler arasında bile ciddi gelir farklarının oluşması, sistemde sadeleştirme ihtiyacını güçlendiriyor.
Üçlü Hesaplama Sisteminin Sadeleştirilmesi Gündemde
Çalışmalar kapsamında, farklı dönemlere göre yapılan maaş hesaplama modelinin tek bir formüle dönüştürülmesi seçenekleri değerlendiriliyor. Bu çerçevede, prim esasına dayalı daha sabit bir aylık bağlama oranı uygulanması ve emekli aylıklarının daha öngörülebilir hale getirilmesi üzerinde duruluyor.
Bu adımın, aynı koşullarda emekli olan kişiler arasında ortaya çıkan maaş farklılıklarını azaltması hedefleniyor.
Zam Artışlarında Ortak Model Seçenekleri Masada
Mevcut sistemde SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin maaş artışları 6 aylık enflasyon oranına göre belirlenirken, memur emeklilerinde toplu sözleşme hükümleri devreye giriyor. Bu yapı, farklı emekli grupları arasında zam oranlarının ayrışmasına neden oluyor.
Bu nedenle, tüm emekliler için ortak bir artış formülü oluşturulması veya maaşların aylık enflasyon oranına göre güncellenmesi gibi alternatifler gündemde yer alıyor.
Çalışma Gün Sayısının Maaş Üzerindeki Etkisinin Artırılması Planlanıyor
Mevcut maaş hesaplama sisteminde yatırılan prim tutarının belirleyici unsur olarak öne çıktığı, çalışma gün sayısının ise daha sınırlı etkiye sahip olduğu değerlendiriliyor.
Yeni modelde, prim tutarı kadar çalışma süresinin de maaş hesaplamasında daha güçlü rol oynaması ve daha uzun süre sistemde kalmanın teşvik edilmesi amaçlanıyor.
Emeklilik Yılına Göre Oluşan Maaş Farklarının Azaltılması Hedefleniyor
Emekli olunan yıl ile sonraki yıllar arasında oluşan maaş farklarının, güncelleme katsayısında kullanılan enflasyon ve büyüme verilerinden kaynaklandığı belirtiliyor. Bu nedenle, sabit bir güncelleme katsayısı belirlenerek yıllar arası farkların azaltılması ve emeklilik tarihine bağlı tartışmaların sınırlanması planlanıyor.
Taban Maaş Uygulaması Yeniden Değerlendiriliyor
2019 yılından bu yana uygulanan taban maaş düzenlemesi, düşük aylık alan emekliler için destekleyici bir mekanizma olarak öne çıkarken, tabanın hemen üzerinde kalan aylıklarda dengesizlik tartışmalarına yol açtı.
Bu kapsamda taban maaş uygulamasının kaldırılması ve kök aylıklara kademeli artış yapılması ya da mevcut sistemin korunarak ara gelir gruplarına yönelik ek düzenleme getirilmesi seçenekleri değerlendiriliyor.
SSK ve Bağ-Kur Uygulamalarının Yakınlaştırılması Gündemde
2008 yılında SGK çatısı altında birleşen sosyal güvenlik sisteminde norm birliğinin halen tam anlamıyla sağlanamadığı, bu nedenle emeklilik şartları ve aylık hesaplamalarında farklılıkların devam ettiği belirtiliyor.
Çalışmalar kapsamında, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için maaş bağlama sisteminin eşitlenmesi ve Bağ-Kur’da 9 bin gün olan prim şartının 7 bin 200 güne düşürülmesine yönelik düzenlemenin de değerlendirme aşamasında olduğu ifade ediliyor.
