Tarım ve Orman Bakanı Vahit Kirişci, küresel piyasalarda yaşanan fiyat azalışının üreticiyi olumsuz etkilememesi adına mazot ve gübre desteğini dekara 271 liraya yükselttiklerini ifade ederek, “Kütlü pamuk üreticilerimize tona 1100 lira fark ödemesi destek olarak ödenmektedir.” dedi.
Bakan Kirişci, Bakanlığının 2023 yılı bütçesinin TBMM Plan Bütçe Komisyonundaki görüşmelerinde milletvekillerinin sorularını ve eleştirilerini cevapladı.
Tarımsal desteklerin GSYH’nin yüzde 1’inden az olmaması tartışmasına dair Bakan Kirişci, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Burada tarımsal destek olarak bahsedilen, 2022 için 39,2 milyar lira, 2023 için 54 milyar lira, tek başına dikkate alınamaz. Çünkü Toprak Mahsulleri Ofisi’nin alımlarla ilgili izlediği politika, Ziraat Bankası marifetiyle kullandırdığımız krediler, sulama yatırımlarından arazi toplulaştırmasına pek çok konu bunun içerisinde yer almaktadır. Hatırlanırsa OECD 2022 Tarım Politikası İzleme ve Değerlendirme Raporu’na göre, ülkemizde tarıma ayrılan kaynağın 2021 yılı için GSYH’ye oranı yüzde 1,15 olarak tahmin edilmişti. Bu oran, küresel salgının etkisi ve küresel ekonomik daralmanın sonuçlarına rağmen OECD ortalaması olan yüzde 0,61’in oldukça da üzerindedir. 2023 yılı bütçesiyle önümüzdeki dönemde GSYH’den tarıma ayrılan kaynağın pozitif yönde güncellenecek olması şaşırtıcı da olmayacaktır.”
Çiftçi sayısıyla alakalı eleştirilere de değinen Bakan Kirişci, çiftçi sayısı ve ekilen alanda yıllar itibariyle bir azalma olmadığını dile getirerek, bunun da tarımsal hasıladaki artışla doğrulandığını ifade etti.
Bakan Kirişci, çiftçinin banka borcu konusu ile ilgili şunları söyledi:
“Ziraat Bankası’nca kullandırılan tarımsal kredileri 2002 yılında 77 bin çiftçi kullanırken, 2022’de 435 bin çiftçi kullandı. Kredilerin geri dönüş oranı 2002 yılında yüzde 37,8 iken, 2022 yılında yüzde 99,4 oldu. Eylül 2022 itibarıyla 753 bin çiftçinin toplam 153,8 milyar lira borcu bulunuyor. Eylül 2022 itibarıyla 180 milyar lira tarımsal kredinin yüzde 85’i sübvansiyonludur. Faiz indirimi ortalama yüzde 70 civarındadır. Yüzde 80 enflasyonun yaşandığı dönemde burada sübvansiyonun uygulanması çiftçilere önemli bir destektir.”
Ziraat odası kayıtlarında pasif duruma düşen çiftçilerle alakalı olarak ise Bakan Kirişci, “Çiftçi Kayıt Sistemi yönetmeliğinde yaptığımız düzenlemeler, başvuru süreç ve şartlarında bürokrasinin azalmasını amaçlamıştır. Yaptığımız düzenlemede ziraat odalarına üye olunmaması yönünde bir ifade bulunmuyor.” diye belirtti.
Yurt dışında arazi kiralanması
Bakan Kirişci, Türkiye ile Sudan arasındaki anlaşmaya yönelik ise tahsis edilmesi gereken arazilerin Sudan’daki hükümet değişikliği ve pandemi sebebiyle tahsis edilemediğini, dolayısıyla arazi kiralaması konusunda hiçbir ödeme yapılmadığını ifade etti.
Venezuella’da tarım arazisi kiralanmasıyla alakalı eleştirilere ise Bakan Kirişci, “Türkiye’deki tarım sektörünün tecrübelerinden bütün dünyanın yararlanmasını istiyoruz.” cevabını verdi.
Tahılda ithalat eleştirileri
Türkiye’nin en fazla gıda maddesi ithal eden ülke olduğu iddialarına değinen Bakan Kirişci, Türkiye’nin tarım ve gıda ürünlerinde net ihracatçı bir ülke olduğunu ifade etti.
Bakan Kirişci, 2021 senesinde 25 milyar dolar ihracat yapıldığını ve 7 milyar dolar dış ticaret fazlası verildiğini, 2002’ye kıyasla şimdi 85 milyon nüfusu bulunan ve 50 milyon turistin geldiği ülke adına “üretim yapılmıyor” denmesinin haksızlık olduğunu söyledi.
Türkiye’nin buğday üretiminde kendine yeten bir ülke olduğunu ifade eden Bakan Kirişci, buğdayda ve mercimekte ihracat bazlı ithalat yapıldığını vurguladı. Kirişci, Türkiye’nin buğday unu ihracatında dünyada 1. sırada bulunduğunu aktardı.
Bakan Kirişci, Türkiye’nin dünya nohut üretiminde 2., ihracatında 3. sırada bulunduğunu belirterek, nohut üretiminin 2022’de geçen yıla göre yüzde 22 artışla 580 bin ton olarak gerçekleşmesinin öngörüldüğünü söyledi.
Gıda arz güvenliği konusunda ise Bakan Kirişci, bakanlıkta “Arz Güvenliği Daire Başkanlığı” kurulduğuna değindi.
Pamuk, zeytin ve ayçiçeği üretiminde tüm zamanların rekoru kırıldı
Bakan Kirişci, pamuk üretimi konusunda ise tüm zamanların üretim rekoru kırılarak kütlü pamuk üretiminin 2 milyon 750 bin ton olmasının beklendiğini belirtti.
Kilogramı 2021-2022 döneminde 3,6 dolara çıkan dünya lif pamuk fiyatının Ekim 2022’de 2,1 dolara gerilediğine değinen Bakan Kirişci, “Küresel piyasalarda yaşanan fiyat azalışının üreticimizi olumsuz etkilememesi için mazot ve gübre desteği 2021’de dekara 76 lirayken, 2022’de 3,6 kat artırılarak dekara 271 liraya yükselttik. Ayrıca kütlü pamuk üreticilerimize tona 1100 lira fark ödemesi destek olarak ödenmektedir.” dedi.
Bakan Kirişci, zeytinliklerin yok edilmesi eleştirilerine ise zeytinde tüm zamanların üretim rekorunun kırıldığını ve zeytin üretiminin 2022’de geçen yıla göre yüzde 71 artışla 2 milyon 976 bin tona ulaştığını söyledi.
Ayçiçeğinde de tüm zamanların üretim rekorunun kırıldığını belirten Bakan Kirişci, bu ürünün fiyatlarında da dünyada gerileme yaşandığını ve bu kapsamda Türkiye’deki üreticilere de desteklerin artırıldığını anlattı.
Bakan Kirişci, çayda yaşanan rekolte düşüklüğünün ise gübre kullanımından değil, iklim koşullarından kaynaklandığına işaret ederek, gübre ve mazot konusundaki sorulara şu yanıtı verdi:
“Gübre desteği birim fiyatları ürün bazında yüzde 130 ile yüzde 163 arasında değişen oranlarda artırıldı. Mazot desteği, artan maliyetler ölçüsünde ürün gruplarına göre yüzde 130 ile yüzde 395 arasında artırıldı. 2002’de 1 ton buğday karşılığında 210 litre mazot alınırken, Ekim 2022 itibarıyla 265 litre mazot alınmaya başlandı.”
“(Arpa) Satışlarımız yeni sezona kadar devam edecek”
Bakan Kirişci, TMO’nun ucuz arpa satışının amacına ulaşmadığına yönelik eleştirileri ise, “Piyasa fiyatlarının altında üreticilerimize doğrudan arpa satışı yapılmaktadır. Üreticilerimiz bu uygulamadan memnuniyetini sıklıkla ifade etmektedir. Satışlarımız yeni sezona kadar devam edecektir.” şeklinde cevapladı.
Yanan orman alanlarındaki ağaçların satılarak haksız kazanç elde edilmesine dair Bakan Kirişci, “Orman Genel Müdürlüğü’nün, tomruğu 155 liraya sattığı, yanık alanlardan üretilen tomrukların piyasada 735 avroya satıldığı iddiası kesinlikle doğru değildir. Ayrıca hiçbir yabancı firmaya emval halde satılmamıştır.” cümlelerini kullandı.
Bakan Kirişci, fındık üretimine verilen desteklere ilişkin ise fındık üretim maliyetleri ve fiyatlarının yakından takip edildiğini, üreticilerin maliyetlerin altında ürünlerini pazarlamasının söz konusu olmadığını ifade etti.
Şeker ithalatına yönelik gelen soruyu ise Bakan Kirişci, şu şekilde yanıtladı:
“Hükümetimiz dönemi boyunca yurt içi şeker talebi, yurt içi şeker üretimiyle karşılanmıştır. Rusya-Ukrayna Savaşı ve pandemi kaynaklı dünyada oluşan gıda krizi nedeniyle iç piyasada oluşan spekülatif arz ve fiyat hareketlerinin önlenmesi için sadece şekerli mamul ihracat ve üreticilerine ithalat izni verilmiştir. Verilen bu izin 15 Ekim’de sona ermiştir. Yeni sezon şeker üretimi, eylül ayı içerisinde başlamış olup 2,6 milyon ton şeker üretilecek ve yurt içi talep karşılanacaktır.”
Bakan Kirişci, son 3 ayda 142 bin küçükbaş hayvan ihraç edildiğini anımsatarak, bunun sadece yüzde 14’ünün Katar’a gerçekleştirildiğini belirterek, “İhracat yetkisi, adına hayvan kayıtlı çiftçilere verilmektedir. Aracıların kazandığı ve sadece Katar’a satıldığı iddiası doğru değildir.” şeklinde konuştu.
Bakan Kirişci, son olarak 5 Kasım’da Boğaz’daki geçişlerle alakalı Ulaştırma Bakanlığı’nın aldığı bir kararla, Bakanlığın denetim ve gözetimi dışında herhangi bir şekilde avcılığa izin verilmesi ve yahut da buna müsaade edilmesinin söz konusu olmadığını ifade ederek, “Orada sadece gemi geçişiyle ilgili faaliyetler yürütülecektir.” diye belirtti.
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda, daha sonra Tarım ve Orman Bakanlığı ile bağlı kurum ve kuruluşların 2023 bütçeleri kabul edildi.
