Memur, emekli ve asgari ücretli milyonlarca kişinin gözü temmuz ayında yapılacak maaş güncellemelerine çevrildi. Zam oranlarının belirlenmesinde enflasyon verileri kritik rol oynarken, yılın ilk yarısına ilişkin ekonomik göstergeler bütçe dengesi, kamu harcamaları ve sosyal destekler açısından dikkatle izleniyor.
Maaş Artışlarında Enflasyon Verileri Belirleyici Olacak
Temmuz ayında memur ve emekli maaşlarına yapılacak artışlar, yılın ilk altı ayına ilişkin enflasyon rakamlarıyla netleşecek. Memur ve memur emeklileri için toplu sözleşme kapsamında yılın ikinci yarısında yüzde 7 zam öngörülürken, enflasyonun bu oranın üzerinde gerçekleşmesi halinde enflasyon farkı da maaşlara yansıtılacak.
İşçi ve Bağ-Kur emeklilerinin zam oranı ise doğrudan altı aylık enflasyon verilerine göre belirlenecek. Bu nedenle haziran ayı enflasyonunun açıklanması, milyonlarca kişinin gelirinde oluşacak artışın kesinleşmesi açısından belirleyici olacak.
Mayıs ve Haziran Enflasyonu Yakından İzleniyor
Son yıllara ilişkin veriler, maaş artışlarının netleştiği mayıs ve haziran aylarında açıklanan enflasyon oranlarının, yılın önceki aylarına göre daha düşük seyredebildiğini gösteriyor. Bu durum, temmuz ayında oluşacak enflasyon farkı ve zam oranı üzerinde doğrudan etkili oluyor.
Özellikle dar gelirli kesimler açısından resmi enflasyon oranları, maaş artışının seviyesi bakımından önem taşıyor. Enflasyonun düşük açıklanması halinde maaşlara yansıyacak fark sınırlı kalırken, yüksek gerçekleşen enflasyon ise bütçe üzerindeki personel gideri yükünü artırıyor.
Bütçe Açığında Artış Dikkat Çekiyor
Mayıs ayına ilişkin bütçe verileri, kamu maliyesinde harcama tarafındaki artışın sürdüğünü ortaya koydu. Merkezi yönetim bütçe giderlerinde yüzde 37,4 oranında artış yaşanırken, faiz dışı harcamalar yüzde 34,8 yükseldi. Bütçe açığı ise bir önceki yıla göre yüzde 62,5 oranında arttı.
Vergi tahsilatı tarafında da takvim etkisi öne çıktı. Mayıs ayının son haftasına denk gelen dini bayram tatili nedeniyle KDV, damga vergisi ve muhtasar gibi bazı vergi ödemelerinin haziran ayına ertelenmesi, tahsilat artışını sınırladı. Bu nedenle vergi gelirlerindeki artış yüzde 26,6 seviyesinde kaldı.
Söz konusu ertelemenin bütçe üzerinde 325 ila 350 milyar lira civarında bir kayma oluşturduğu tahmin ediliyor. Bu tablo, yılın ikinci yarısında kamu gelirleri ve giderleri arasındaki dengenin daha yakından takip edilmesine neden oluyor.
İlk Beş Ayda Bütçe Ödeneklerinin Yaklaşık Yüzde 40’ı Kullanıldı
Yılın ilk beş ayında toplam bütçe ödeneklerinin yaklaşık yüzde 40’ının harcanması, kamu harcamalarının önceki yıllara göre daha hızlı ilerlediğini gösteriyor. Bu oranın geçmiş yıllara kıyasla 2 ila 3 puan daha yüksek olduğu belirtiliyor.
Yılın ikinci yarısında personel ödemeleri, enerji maliyetleri ve kamu iktisadi teşebbüslerinden kaynaklanabilecek zararların bütçe üzerindeki baskıyı artırabileceği ifade ediliyor. Bu kalemlerde yaşanacak yükseliş, kamu maliyesinde ek gelir ihtiyacını gündeme getirebilir.
Bütçe Açığının Milli Gelire Oranı Artabilir
Mevcut göstergeler, bütçe açığının milli gelire oranına ilişkin beklentilerin yukarı yönlü revize edilebileceğine işaret ediyor. Bütçe açığının Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’ya oranının yüzde 3,5 seviyesinden yüzde 4,5 seviyesine çıkabileceği, ek gelir yaratılmaması halinde ise bu oranın yüzde 5’e yaklaşabileceği değerlendiriliyor.
Bu görünüm, temmuz ayında yapılacak maaş artışlarının yalnızca hane halkı gelirleri açısından değil, kamu bütçesi üzerinde oluşturacağı etki bakımından da önem taşıdığını gösteriyor.
Haziran Enflasyonu Zam Oranlarını Netleştirecek
Toplu sözleşme kapsamında memur ve memur emeklilerine yılın ikinci yarısı için yüzde 7 oranında zam yapılması öngörülüyor. Ancak ilk altı aylık enflasyonun bu oranın üzerinde gerçekleşmesi halinde aradaki fark maaşlara eklenecek.
Haziran ayı enflasyonunun yüzde 1,5 seviyesinde gerçekleştiği bir senaryoda, memur ve memur emeklilerinin zam oranının yüzde 14,1’e, işçi ve Bağ-Kur emeklilerinin zam oranının ise yüzde 18,4’e ulaşabileceği hesaplanıyor.
Enflasyonun toplu sözleşme zammını aşan her puanı, kamu personel giderlerini artırırken, maaş ödemelerinin bütçe üzerindeki etkisini de güçlendiriyor.
Faiz Ödemeleri Sosyal Harcamalar Üzerinde Baskı Oluşturuyor
Kamu maliyesinde dikkat çeken başlıklardan biri de faiz ödemelerinin bütçe içindeki payı oldu. Devletin topladığı her 4 liralık verginin en az 1 lirasının faiz ödemelerine yöneldiği belirtiliyor.
Yüksek faiz yükü, sosyal koruma ve yoksullukla mücadele harcamaları için ayrılan kaynakların bütçe içindeki payını sınırlandırıyor. 2026 yılı itibarıyla yoksullukla mücadeleye yönelik sosyal yardım harcamalarının bütçe içindeki payının yüzde 2,6’ya gerilediği ifade ediliyor.
Bu oran, son dört yılın en düşük seviyesi olarak öne çıkarken, bütçe dengesi, maaş artışları, faiz ödemeleri ve sosyal destek harcamaları temmuz zammı öncesinde ekonomi gündeminin temel başlıkları arasında yer alıyor.
