Hazine ve Maliye Bakanlığı, kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında sahte fatura düzenlenmesine karşı yeni bir dijital denetim dönemini başlattı. Kamuoyunda “naylon fatura” olarak bilinen sahte belge düzenlemelerine yönelik geliştirilen yapay zekâ destekli analiz uygulaması KAŞİF ile günde yaklaşık 4 milyon mükellef taramadan geçiriliyor. Yetkililer, sistemin riskli işlemleri kısa sürede tespit ederek ilgili birimlere ilettiğini vurguluyor.
Yapay Zekâ Destekli Yeni Denetim Dönemi
Hazine ve Maliye Bakanlığı, sahte belgeyle mücadelede teknolojik altyapısını güçlendirmeye devam ediyor. Gerçek bir mal teslimi veya hizmet sunumu olmaksızın düzenlenen faturalarla mücadele amacıyla devreye alınan KAŞİF uygulaması, yüksek hacimli verileri günlük olarak analiz ederek riskli mükellefleri belirliyor.
Sistemin, daha önce kullanılan kural tabanlı analiz yöntemlerinden farklı olarak, ön tanım ya da sabit kurallar olmadan çalıştığı belirtiliyor. Bu sayede mükelleflerin işlem ve davranışlarındaki olağandışı değişimler otomatik olarak algılanabiliyor.
GİB ve TÜBİTAK İş Birliğiyle Geliştirildi
Sahte belgeyle mücadelede uzun süredir Sahte Belge Risk Analiz Programı (SARP) ve Riskli İade Takip ve Analiz Programı (RİTAP) gibi uygulamaları kullanan Gelir İdaresi Başkanlığı, KAŞİF ile bu alanda yeni bir aşamaya geçti. Makine öğrenmesi ve yapay zekâ teknolojilerine dayalı olarak geliştirilen KAŞİF, GİB Teknoloji birimi ile TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü iş birliğiyle hayata geçirildi.
Büyük veri platformları üzerinde çalışan uygulama, onlarca terabaytlık veriyi işleyerek mükellefiyet, fatura hareketleri, beyanname, tahakkuk ve tahsilat bilgileri gibi çok sayıda veriyi eş zamanlı analiz ediyor.
Riskli İşlemler Günlük Olarak Belirleniyor
KAŞİF’in devreye alınmasının ardından kısa sürede önemli tespitler yapıldığı bildirildi. Sistemin, mükelleflerin ticari faaliyetleriyle uyumsuz fatura düzenleme girişimlerini, olağan dışı şirket kuruluşlarını ve haksız vergi iadesi taleplerini hızlı biçimde belirlediği ifade ediliyor. Günlük analizler sonucunda riskli görülen mükellefler raporlanarak ilgili birimlere iletiliyor.
Bu kapsamda sahte belge düzenleme riski yüksek bulunan mükellefler, vergi incelemesi yapılmak üzere Vergi Denetim Kuruluna bildiriliyor. Aynı zamanda bağlı bulundukları vergi daireleri aracılığıyla iş yerlerinde yoklama yapılırken, gerekli görülmesi halinde mükellefiyet kayıtları kapatılıyor.
Mehmet Şimşek’ten Vergi Kaçakçılarına Uyarı
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yapay zekâ destekli uygulamaların kayıt dışı ekonomiyle mücadelede etkinliği artırdığını belirterek, denetim anlayışında yeni bir döneme girildiğini ifade etti. Şimşek, yapay zekâ ve makine öğrenmesi teknolojileri sayesinde kayıt dışı faaliyetlerin anında tespit edilerek işlem yapıldığını vurguladı.
Gelir İdaresi Başkanlığının risk analiz altyapısının sürekli güncellendiğini belirten Şimşek, bu uygulamalarla hem kayıt dışı ekonomiyle etkin mücadele yürütüldüğünü hem de rekabet eşitsizliğine yol açan uyumsuzlukların önlenmesinin hedeflendiğini kaydetti. Bakanlık yetkilileri, tüm mükellefleri kayıt içinde faaliyet göstermeye davet ediyor.
