Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), yatırım fonları ve portföy yönetim şirketlerine yönelik uzun süredir beklenen kapsamlı düzenlemeyi kamuoyuyla paylaştı. 29 Ağustos 2026 tarihli ve 2026/54 sayılı SPK bülteninde yayımlanan kararlarla serbest fonların yönetiminden portföy yönetim şirketlerinin sermaye yeterliliğine, aynı türde ihraç edilebilecek fon sayısından çalışanlara yönelik özel fonlara ve borsa dışında gerçekleştirilen pay satışlarına kadar geniş bir alanda yeni kurallar getirildi.
Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’in çeşitli bölümlerinde değişiklik yapılırken rehbere yeni hükümler de eklendi. Düzenlemelerle fon piyasasında risklerin azaltılması, yatırımcıların korunmasının güçlendirilmesi ve portföy yönetim faaliyetlerinin daha sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması hedeflendi.
Yeni dönemde portföy yönetim şirketlerinin yönettiği fon sayısı ile insan kaynağı arasında doğrudan bağlantı kurulurken, serbest fon ağırlığı yüksek şirketlere ilave sermaye yükümlülüğü getirildi. Aynı zamanda portföy yönetim şirketlerinin başlangıç ve asgari ödenmiş sermaye tutarları yükseltildi.
Serbest fon sayısı portföy yöneticisi sayısını aşamayacak
SPK’nın en dikkat çeken değişikliklerinden biri serbest fonların sayısına yönelik oldu.
Yeni düzenlemeye göre özel fonlar dahil olmak üzere bir portföy yönetim şirketinin ihraç edebileceği serbest fonların toplam sayısı, şirket bünyesinde istihdam edilen portföy yöneticisi sayısını aşamayacak.
Böylece portföy yönetim şirketlerinin oluşturduğu serbest fon sayısının, bu fonları fiilen yönetecek profesyonel kadroyla uyumlu hale getirilmesi amaçlandı.
Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihte belirlenen sınırın üzerinde serbest fonu bulunan mevcut portföy yönetim şirketlerine ise geçiş süresi tanındı. Bu şirketlerin yeni yapıya en geç 30 Haziran 2029 tarihine kadar uyum sağlaması gerekecek.
Serbest fon ağırlığı yüzde 50’yi aşan şirketlere yüzde 10 sermaye artırımı
SPK, portföy yönetim şirketlerinin yönettiği kolektif portföyler içinde serbest fonların ağırlığını da sermaye yeterliliği açısından yeni bir kriter haline getirdi.
Buna göre yönetilen aylık ortalama kolektif portföy büyüklüğünün yüzde 50’sinden fazlasını serbest fonların oluşturduğu portföy yönetim şirketleri, çıkarılmış sermayelerini yüzde 10 oranında nakit olarak artırmakla yükümlü olacak.
Bu kapsama giren şirketlerin yıl sonu hesap döneminin ardından en geç 20 iş günü içerisinde sermaye artırımı amacıyla SPK’ya başvurması gerekecek.
Söz konusu sermaye yeterliliği kriterine ilişkin ilk kontrol ise 2026 hesap dönemi sonunda gerçekleştirilecek.
Düzenlemeyle serbest fon faaliyetlerinin şirketlerin toplam yönetim yapısı içerisinde yüksek ağırlığa ulaşması halinde daha güçlü bir sermaye tabanı oluşturulması hedefleniyor.
Portföy yönetim şirketlerinde sermaye şartları yükseliyor
SPK kararlarıyla portföy yönetim şirketlerinin başlangıç ve asgari ödenmiş sermaye tutarları da yeniden belirlendi.
2027 yılından itibaren geniş yetkili portföy yönetim şirketleri için başlangıç ve asgari ödenmiş sermaye tutarı 500 milyon TL olacak.
Faaliyet alanları sınırlı portföy yönetim şirketleri açısından ise söz konusu tutar 250 milyon TL olarak uygulanacak.
Böylece portföy yönetim şirketlerinin sahip oldukları yetkilerin ve faaliyet kapsamlarının büyüklüğüne göre farklı sermaye eşiklerine tabi tutulduğu yeni bir mali yeterlilik yapısına geçilecek.
Aynı tür şemsiye fonlarda iki fon sınırı getirildi
Yeni düzenlemeyle portföy yönetim şirketlerinin aynı tür şemsiye fonlara bağlı olarak ihraç edebileceği fon sayısı da sınırlandırıldı.
Serbest şemsiye fon, koruma amaçlı şemsiye fon, garantili şemsiye fon ve özel fon niteliği taşıyan fonlar hariç olmak üzere aynı türdeki bir şemsiye fona bağlı olarak azami iki fon ihraç edilebilecek.
Ancak SPK, fon piyasasındaki ürün çeşitliliğinin korunması amacıyla bazı fon yapılarını bu hesaplamanın dışında bıraktı.
Yatırım stratejisinin farklılaşması nedeniyle Fon Tebliği ve Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber hükümleri çerçevesinde fon unvanında farklı ibarelere yer verilen fonlar iki fonluk sınırın hesaplanmasında dikkate alınmayabilecek.
Bunun yanında farklı dağıtım kanallarını kullanan, farklı katılma payı alım-satım esaslarına sahip olan veya farklı yatırımcı gruplarına sunulan fonlar da söz konusu limite dahil edilmeyecek.
TEFAS, internet bankacılığı ve telefon bankacılığı gibi farklı dağıtım kanallarından yatırımcıya ulaştırılan fonlar bu kapsamda değerlendirilebilecek.
Belirli bir yatırım temasına odaklanan fonlarda da farklılaştırılmış yapı korunacak. BIST 100 Endeksi Fonu veya Bankacılık Sektörü Fonu gibi belirli bir endeks, sektör veya tematik yatırım stratejisini takip eden fonlar genel fon sayısı sınırının hesaplanmasında farklı değerlendirilecek.
Risk değerine göre fon ihracına yeni sistem
SPK, değişken şemsiye fonlara, fon sepeti şemsiye fonlarına ve katılım şemsiye fonlarına bağlı olarak ihraç edilecek fonlarda risk değerini esas alan yeni kurallar da belirledi.
Bu fonların yatırım stratejileri, Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’de hesaplama yöntemi belirlenen risk değerine göre oluşturulacak.
Her bir risk değer grubunda en fazla bir fon ihraç edilebilecek. Fon unvanında fon türünün yanı sıra ilgili risk seviyesini gösteren ifadenin de bulunması gerekecek.
Bu çerçevede farklı risk seviyelerine göre “Muhafazakar”, “Dengeli”, “Atak” ve “Agresif” şeklinde yapılandırılan fonlar oluşturulabilecek.
Risk değerine göre ihraç edilen fonlar da dahil olmak üzere bu yapıdaki azami fon sayısı dördü geçemeyecek.
Düzenleme, aynı yatırım yaklaşımını taşıyan çok sayıda benzer fon oluşturulmasının önüne geçerken risk profiline göre daha belirgin bir ürün sınıflandırması oluşturulmasını amaçlıyor.
Karma Şemsiye Fonların kapsamı netleştirildi
Yapılan değişikliklerle Karma Şemsiye Fonların portföy yapısına ilişkin kurallar da ayrıntılı biçimde tanımlandı.
Karma Şemsiye Fonlara bağlı fonların portföyünün tamamı para ve sermaye piyasası araçlarından oluşacak.
Bu fonlarda ortaklık payları, borçlanma araçları, kira sertifikaları, altın ve diğer kıymetli madenler ile bunlara dayalı sermaye piyasası araçlarından en az ikisinin portföyde bulunması gerekecek.
Seçilen varlık gruplarının her birinin fon toplam değerinin en az yüzde 20’sini oluşturması şart olacak. Söz konusu varlıkların toplam portföy içindeki ağırlığı ise en az yüzde 80 seviyesinde bulunacak.
Böylece karma fonların farklı varlık sınıflarına yatırım yapma özelliği belirli asgari oranlarla standartlaştırılmış olacak.
SPK yeni şemsiye fon türleri oluşturabilecek
Fon Tebliği kapsamında şemsiye fon türlerinin kapsamına ilişkin de yeni bir esneklik getirildi.
SPK’nın uygun görmesi halinde mevcut mevzuatta sayılan fon türleri dışında yeni şemsiye fon türleri belirlenebilecek.
Bu hükümle sermaye piyasalarında ortaya çıkabilecek yeni yatırım araçları, yatırım stratejileri veya yatırımcı taleplerine göre farklı fon türlerinin mevzuata dahil edilebilmesine imkan sağlanmış oldu.
Çalışanlara yönelik özel şemsiye fonlara mevzuat çerçevesi
SPK düzenlemesinin bir diğer önemli başlığını şirket çalışanlarına, bayilere ve acentelere yönelik oluşturulabilecek özel fonlar oluşturdu.
Şirketlerin performans ve prim sistemleri kapsamında kendi personeli, bayileri veya acenteleri için kurabileceği “Çalışanlara Yönelik Özel Şemsiye Fonlar” Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’de düzenlenen yapılar arasına dahil edildi.
Bu kapsamda oluşturulacak fonların ağırlıklı olarak ilgili işveren şirketin borsada işlem gören paylarına veya borçlanma araçlarına yatırım yapması öngörüldü.
Böylece şirketlerin çalışanlarına yönelik uzun vadeli performans, prim veya teşvik modellerini yatırım fonu yapısı içerisinde oluşturabilmesine yönelik mevzuat altyapısı belirgin hale getirildi.
Borsa dışı pay satışlarına yeni limitler
SPK’nın 29 Ağustos 2026 tarihli kararları yalnızca yatırım fonları ve portföy yönetim şirketleriyle sınırlı kalmadı. Belirli ortakların borsa dışında gerçekleştirebileceği pay satışlarına ilişkin de yeni sınırlar getirildi.
Yeni düzenlemeye göre fiili dolaşımdaki pay oranı yüzde 50’nin üzerinde olan şirketlerde herhangi bir 12 aylık dönem içerisinde sermayeyi temsil eden payların veya oy haklarının yüzde 2’sinden fazlasının borsa dışında satılması sınırlandırıldı.
Fiili dolaşım oranı yüzde 50 veya altında bulunan şirketlerde ise aynı 12 aylık dönem için uygulanacak sınır yüzde 4 olarak belirlendi.
Bu oranların üzerinde gerçekleştirilecek pay devirlerinde SPK tarafından onaylanmış pay satış bilgi formu hazırlanması gerekecek.
Özel emir, virman ve devir işlemleri de hesaplamaya dahil edilecek
SPK, satış limitlerinin hangi işlemleri kapsayacağını da belirledi.
Özel emir yöntemiyle gerçekleştirilen işlemler, Borsa İstanbul Toptan Alış Satış İşlemleri kapsamındaki satışlar ile virman veya devir yoluyla gerçekleştirilen pay aktarımları da borsa dışı satış limitlerinin hesabında dikkate alınacak.
Böylece yalnızca klasik anlamdaki doğrudan borsa dışı satışlar değil, pay sahipliğinin farklı işlem yöntemleriyle el değiştirmesine yol açabilecek çeşitli transfer türleri de düzenlemenin kapsamına alınmış oldu.
Yeni limitlerin üzerindeki işlemlerde SPK onaylı pay satış bilgi formu düzenlenmesi zorunluluğu uygulanacak.
Bununla birlikte düzenleme geriye dönük uygulanmayacak. 29 Ağustos 2026 tarihinden önce gerçekleştirilen borsa dışı satışlar, 12 aylık satış sınırının hesaplanmasında dikkate alınmayacak.
SPK’nın yeni düzenlemeleriyle fon kuruluşundan portföy yönetim şirketlerinin sermaye yapısına, serbest fonların yönetim kapasitesinden risk bazlı ürün sınıflandırmasına ve şirket ortaklarının borsa dışı pay satışlarına kadar sermaye piyasalarının farklı alanlarında daha sıkı limit ve yeterlilik kriterleri devreye alınmış oldu.
