Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarında uzaktan kimlik tespiti ve elektronik ortamda sözleşme kurulmasına ilişkin kuralları değiştirdi. Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren düzenlemeyle, Türk vatandaşı olmayan gerçek kişilerin belirli şartları taşıyan çipli pasaportlarla uzaktan müşteri olabilmesine imkan tanındı.
Yeni sistem, yabancı yatırımcıların yanı sıra ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerin de uzaktan kimlik tespiti yoluyla müşteri edinilebilmesine ilişkin esasları kapsıyor.
Yabancılar NFC özellikli pasaportla hesap açabilecek
Türk vatandaşı olmayan gerçek kişilerin uzaktan kimlik tespitinde Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatının (ICAO) 9303 standardına uygun ve yakın alan iletişimi (NFC) özelliğine sahip pasaportların kullanılması gerekecek.
Kimlik doğrulaması sırasında pasaportun çipinde kayıtlı bilgiler ile belge üzerinde yer alan verilerin birbiriyle eşleşip eşleşmediği kontrol edilecek.
NFC üzerinden gerekli doğrulamanın yapılamaması halinde uzaktan kimlik tespiti yoluyla müşteri ilişkisi kurulamayacak.
Adres doğrulanmadan transfer yapılamayacak
Yabancı müşterilerin adres bilgilerinin de doğrulanması gerekecek. Adres teyidinde yerleşim yeri belgesi, kişinin adına düzenlenmiş son üç aya ait elektrik, su veya doğal gaz faturası, kamu kurumlarınca verilen belgeler ya da ilgili ülkenin kamuya açık veri tabanları kullanılabilecek.
Adres doğrulaması tamamlanmadan para ve kripto varlık transferi ile sermaye piyasası araçlarının virmanı gerçekleştirilemeyecek.
IP, cihaz ve konum bilgileri de incelenecek
Uzaktan müşteri edinimi sırasında yalnızca pasaport bilgileri dikkate alınmayacak.
Müşterinin kullandığı elektronik ortamdan elde edilen IP ve port bilgileri, cihaz kimliği, coğrafi konum ve tarayıcı verileri de risk temelli yaklaşımla değerlendirilecek.
Pasaport bilgileri ve teknik veriler arasında şüpheli bir durum tespit edilmesi halinde uzaktan kimlik tespiti süreci sona erdirilecek.
Pasaportla müşteri olanlar yüksek risk grubunda izlenecek
Pasaport kullanılarak uzaktan kimlik tespiti yapılan gerçek kişiler yüksek risk grubunda takip edilecek.
Müşteri profilinin veya kurulan iş ilişkisinin amacıyla uyumsuz işlemler belirlenmesi halinde ilgili kişi hakkında gerekli tedbirler uygulanacak.
Bu müşterilerin yatırım hesaplarına yalnızca yurt dışında kendi adlarına açılmış banka hesaplarından para gönderilebilecek. Hesaptan yapılacak para çıkışları da yalnızca müşterinin kendi banka hesabına gerçekleştirilebilecek.
Transferlerde sadece SWIFT sistemi kullanılacak ve SWIFT mesajlarındaki bilgiler ile uzaktan kimlik tespiti sırasında alınan müşteri verilerinin eşleşmesi kontrol edilecek.
Müşteri bilgileri MASAK’a bildirilecek
Uzaktan kimlik tespiti yoluyla müşteri olarak kabul edilen kişilere ilişkin bilgiler ile bu kişilerin portföy büyüklükleri ve yatırım tutarları, her üç aylık dönemin son ayında Mali Suçları Araştırma Kuruluna (MASAK) bildirilecek.
Şirketler de uzaktan müşteri olabilecek
Düzenlemeyle ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerin uzaktan müşteri edinimine ilişkin kurallar da belirlendi.
Şirketi temsil eden gerçek kişinin kimliği uzaktan tespit edilecek, temsil yetkisi ise MERSİS ve Ticaret Sicili Gazetesi üzerinden doğrulanacak. Gerekli görülmesi halinde imza sirküleri de kontrol sürecine dahil edilebilecek.
Tüzel kişinin gerçek faydalanıcısının belirlenmesi için de gerekli incelemeler yapılacak. Gerçek faydalanıcının tespit edilememesi, bilgiler arasında uyumsuzluk bulunması veya şüpheli bir durum ortaya çıkması halinde uzaktan kimlik tespiti süreci sonlandırılacak.
