Kripto para birimlerine yatırımcıların ilgilisi arttıkça, kripto para ekosistemine başta NFT olmak üzere, metaverse ve DeFi gibi yeni kripto para birimleri eklendi. Yoğun ilgiyle birlikte platformlarda yaşanan dolandırıcılıkların sayısında da artış oldu. Bu süreçte kullanıcılar, scam’lere karşı kripto para varlıklarını korumak için çalışmalara başladı. Türkçe karşılığı ‘sahtekarlık’ olan scam nedir sorusunun cevabını bu yazımızda bulabilirsiniz.
SCAM NEDİR, NE ANLAMA GELİR?
İnternet ortamında yapılan sahtekarlık ve dolandırıcılık amaçlı yapılan olayların tümüne scam denir. Çevrimiçi ortamlarda kullanıcılara sunulan hizmetlerin türleri arttıkça, scam çeşitlerinde de artış olmaktadır. İnternet üzerinde onlarca scam metodları yer alırken, sıklıkla kullanılan yöntemleri sizler için derledik.
BITCOIN VE KRİPTO PARALARDA KULLANILAN SCAM ÇEŞİTLERİ
BLACKMAIL (ŞANTAJ) E-MAILLERİ
Bu e-postalar kullanıcıların kişisel bilgilerini farklı kullanıcılarla paylaşmayı ve bununda tehdit etmeyi hedefler. Şantaj e-postaları, kişilerin fotoğraf albümü, kullanıcı verileri ya da fotoğraf albümü gibi birçok verisini ele geçirdikten sonra çalışır. Dolandırıcılar bu verileri farklı kullanıcılarla paylaşmama karşılığında, kişiden yüksek miktarda Bitcoin ya da farklı kripto para isteyebilirler. Öte yandan bu Blackmail’lerin çoğunluğu gerçek değildir. Kullanıcılar bunun gerçek olduğunu düşünerek talep edileni yapabilir.
Bu süreçte kripto para dünyasında yer alan kullanıcı, verilerini çaldırmamak için cihazlarını güvende tutarak önlem almalıdır. Şantaj e-mailleri ile dolandırılmak ya da bu mailleri engellemek, tamamen kişinin kendi sorumluluğundadır.
OLTALAMA (PHISHING) E-MAILLERİ
Bu e-postalar tanıdık maillerdir. Üyelik yapılan herhangi bir web sitesinden ya da platformdan geliyormuş gibi gösterilerek kullanıcının güvenini kazanabilir. Oltalama e-maillerinin amacı, kullanıcıya hesabı ile ilgili bir işlem yaptırmak ya da parolasını sıfırlatarak bilgilerine ulaşmaktır. Bunu yapabilmek için phishing e-postalarında ikna eden ifadelere yer verilir. Bu e-postalarda gönderilen bağlantının içinde kimlik avı bulunur. Bu bağlantıyla birlikte, üyelik yapılan platforma giriş yapıldığı zaman kimlik ve giriş bilgileri dolandırıcıların eline geçer.
Bu durumu yaşamamak için kullanıcıların, gelen e-postaları inceleyerek kontrol altına alması ve doğruluğunu onaylaması gerekir. Aksi halde varlıklarının tamamını kaybetme riski doğar.
ÜCRETSİZ EŞANTİYONLAR VE PONZİ ŞEMALARI (GIVEAWAYS)
Bu dolandırıcılık yönteminde kişilere sosyal medyadan ya da farklı iletişim kanallarından ulaşılır.
Dolandırıcılar bir kampanya yaparak, kullanıcıların Bitcoin ya da kripto parasını almayı hedefler. Yapılan açıklamada, kendilerine kripto para göndermelerini ve kısa süre sonra bu kripto birimini iki katına çıkaracaklarını söyleyebilirler. Kullanıcıya cazip gelmesi için, daha yüksek rakamlar sunan dolandırıcılar da olmuştur.
Kullanıcıyı ikna etmek ve güven kazanmak için, ünlü bir kişinin sosyal medya hesaplarından bu bilgileri kullanıcılarla paylaşabilirler. Son dönemlerde bu dolandırıcılar, ünlü kişiler dışında bireysel hesapları da hedef almaktadır. Kullanıcılar böyle bir durumla karşılaştığında, söz konusu sosyal medya hesabını şikayet ederek, diğer kişilere ulaşımını engelleyebilirler.
SAHTE ALIM SATIM YAPAN UYGULAMA CÜZDANLARI VE WEB SİTELERİ
Kripto para birimlerine gösterilen yoğun ilginin ardından kullanıcılara sunulan ürün ve hizmetlerin sayısında da artış olmuştur. Son yıllarda kripto para ekosistemine yeni mobil uygulama cüzdanları ve alım satım platformları eklenmiştir.
Kullanıcıların bu platformlar arasında gerçekten var olanları seçmesi oldukça önemlidir. Bu platformlar pazarlama taktiklerinden kaynaklı birden fazla kampanya, yarışma ya da aktivite yapabilir. Sosyal medya platformlarında global kripto para borsalarının bu kampanyaları sıklıkla yaptığı görülmektedir. Öte yandan bu platformları taklit ederek, dolandırıcılık amacıyla kurulmuş, mobil uygulama cüzdanı ya da kripto alım satım platformu gibi davranan platformlarda kullanıcılara kolayca ulaşabilir. Bu platformlar kullanıcıların kripto ya itibari para varlıklarını ele geçirmeyi hedefler.
Bunun gibi dolandırıcılık ya da sahtekarlıkla karşılaşan kullanıcıların, yatırım yapacakları platformu ya da mobil uygulama cüzdanını araştırarak seçmesi gerekir.
MALWARE (KÖTÜ AMAÇLI YAZILIMLAR)
Bu yazılımların amacı yatırımcıların internet ortamında kullandığı özel anahtarlarına ulaşmaktır. Bu yazılımlar kullanıcıları, herhangi bir tanıdıktan gelen e-posta ya da fotoğrafla ele geçirebilir.
Kullanıcının dijital ortamda indirdiği bir uygulama ya da test edilen bir program dahi kullanıcı için tehdit oluşturur. Dikkatli olmayan kullanıcılar yazılım korsanlarının kolayca avı olur.
Örnek verecek olursak; bir kullanıcıya soğuk ya da sıcak cüzdan sağlayan platformdan e-mail göndererek, o yatırımcının bilgilerine kolaylıkla ulaşabilirler.
Bilgisayarında ya da telefonunda yazılım güncelleyen bir kullanıcı, fark etmeden korsan yazılımları yükleyebilir. Kullanıcıların cüzdanlarını siber saldırılara karşı koruması için, oldukça dikkatli davranmaları gerekir.
Kötü amaçlı yazılımlarda kullanılan bir diğer yöntem de kopyala yapıştır yöntemidir. Bu yazılımda kullanıcının yaptığı kopyalama işlemi maniple edilerek yerine farklı bir ekleme yapılır. Örneğin bir yatırımcı, kripto para göndermek istediği bir kullanıcının adresini kopyalar. Farklı bir ekrana gelip, yapıştırma işlemini gerçekleştirdiğinde kopyaladığı cüzdan adresi yerine, farklı bir cüzdanın adresi eklenmiş olur. Böylece kullanıcının göndermek istediği kripto para, fark edilmeden yazılım korsanının cüzdanına aktarılır.
RANSOMWARE (FİDYE YAZILIMLARI)
Fidye yazılımlarının (Ransomware) bir diğer adı da Truva atıdır. Bu yazılım hedefi ise kullanıcının bilgisayarındaki tüm belgeleri şifreleyerek, kullanıcıdan bu şifrelemeyi açmak için para talep etmektir.
Kripto parala ya da bilgisayarda yer alan diğer dosyalarını kurtarmak isteyen kullanıcı, fidye korsanlarına çok daha ağır bedeller ödemek zorunda kalabilir.
SCAM COINS (HEDEFİ DOLANDIRICILIK OLAN KRİPTO PARALAR?
Kripto paralar, kullanıcıya şeffaf bir şekilde sunulmadan önce kendi çıkış noktalarını ya da projelerinin teknik detaylarını White paper’larda yazılır. Birçok kripto para, piyasaya ilk çıktığında kendi yol haritasını belirleyerek, kullanıcılara uzun vadeli bir yatırım gibi hizmet sunacağını belirtebilir. Bir süre sonra bu projenin ekibi yalnızca pump dump yaptıktan sonra yüksek miktarda kar alıp ortadan kaybolabilir. Bu süreçte, söz konusu kripto parasının sosyal medya hesapları, web siteleri ve birçok iletişim kanallarına ulaşılamaz. Dump gerçekleştiği sırada, henüz kripto parasını satmayan kullanıcının cüzdanındaki söz konusu kripto paranın değeri 0’a yaklaştığında ve kısa bir süre sonra yok olduğunda para da gitmiş olur.
Bu durumdan dolayı, kullanıcıların bir projeye yatırım yapmadan önce kripto parayı detaylıca araştırması gerekir. Bir “shitcoin” olan scam coin’ler kullanıcıların paralarını tamamen kaybetmesine neden olabilir.
ÖNEMLİ UYARI: Bu yazıda kripto para piyasasında Scam(Sahtekarlık) olaylarının tanımına ilişkin bilgiler verilmiştir. Yatırım tavsiyesi değildir.
