Emeklilerin 2027 yılında alacağı maaş artışlarına ilişkin beklentiler gündemdeki yerini korurken, seyyanen zam ve refah payı uygulamalarının maaşlara yansıma biçimleri öne çıkıyor. İki artış modeli arasındaki temel fark, zamların sabit bir tutar üzerinden mi yoksa yüzdesel bir oran üzerinden mi hesaplandığından kaynaklanıyor.
Seyyanen Zam Sabit Tutar Üzerinden Uygulanıyor
Seyyanen zam, emeklilerin mevcut maaş tutarlarına bakılmaksızın tüm hak sahiplerine aynı miktarda yapılan sabit artışı ifade ediyor. Bu yöntemde emeklinin kök ya da mevcut maaşının yüksek veya düşük olması ödenecek zam miktarını değiştirmiyor. Sabit tutarlı bu artış modeli, düşük maaş alan emeklilere oransal açıdan daha yüksek bir gelir katkısı sağlıyor.
Örnek hesaplamaya göre emeklilere 5 bin lira seyyanen zam yapılması halinde, 25 bin lira maaş alan bir emeklinin aylığı yüzde 20 artışla 30 bin liraya yükseliyor. Aynı tutardaki seyyanen artış, 50 bin lira maaş alan bir emeklinin gelirini ise yüzde 10 oranında artırarak 55 bin liraya çıkarıyor.
Refah Payı Enflasyon Farkının Üzerine Oransal Olarak Ekleniyor
Refah payı uygulaması ise emeklilere gerçekleşen enflasyon oranının üzerinde yapılan ilave yüzdesel zammı tanımlıyor. Bu yöntemde öncelikle enflasyon kaynaklı alım gücü kaybını telafi edecek artış oranı belirleniyor, ardından bu oranın üzerine ek bir yüzdelik artış ilave ediliyor. Refah payı oranının belirlenmesinde ülkenin ekonomik büyüme performansı da dikkate alınıyor.
Enflasyonun yüzde 10 gerçekleştiği bir dönemde yalnızca enflasyon oranında artış yapılması maaşların mevcut alım gücünü korumasını sağlarken, bu orana yüzde 5 refah payı eklenmesi durumunda toplam zam oranı yüzde 15’e ulaşıyor. Yüzde 15’lik toplam artış senaryosunda 20 bin lira olan maaş 23 bin liraya, 25 bin lira olan maaş 28 bin 750 liraya, 30 bin lira olan maaş 34 bin 500 liraya, 40 bin lira olan maaş 46 bin liraya ve 50 bin lira olan maaş 57 bin 500 liraya yükseliyor.
İki Zam Türü Arasındaki Temel Fark Maaş Dağılımında Ortaya Çıkıyor
Seyyanen zam ile refah payı arasındaki en belirgin ayrım, artışların maaş gruplarına sağladığı katkıda görülüyor. Seyyanen zamda her emekliye eşit tutarda ödeme yapıldığı için düşük maaşlı emekliler yüzdesel olarak daha yüksek oranlı bir artış elde ediyor. Refah payında ise tüm maaşlara aynı oranda ilave zam uygulandığından, yüksek maaş alan emeklilerin kazandığı ilave tutar daha yüksek seviyede gerçekleşiyor.
