Dünya Borsalarına 108 Trilyon Dolar Eklendi: Türkiye’nin Küresel Piyasa Payı Geriledi

Küresel hisse senedi piyasaları 2011–2025 dönemini kapsayan 14 yıllık süreçte devasa bir genişleme kaydederek toplam değerini 3,2 katına çıkardı. Dünya Borsalar Federasyonu (WFE) verilerini temel alan SIFMA raporuna göre, dünya borsalarının toplam piyasa büyüklüğü 2011 yılındaki yaklaşık 49,6 trilyon dolar seviyesinden 2025 yılı sonunda 157,8 trilyon dolara ulaştı. 14 yıllık dönemde dünya hisse senedi piyasalarına nominal bazda 108,2 trilyon dolar eklenirken, küresel büyüme oranı yüzde 218 olarak gerçekleşti.

Aynı dönemde Türkiye’de borsaya kote yerli şirketlerin toplam piyasa değeri dolar bazında iki katını aşarak 197,07 milyar dolardan 404,35 milyar dolara yükselse de Borsa İstanbul’un küresel büyüme hızı dünya ortalamasının gerisinde kaldı. Türkiye’de şirket değerleri nominal dolar bazında yüzde 105,2 büyümesine karşın, Türkiye’nin dünya borsalarından aldığı pay yüzde 0,40 seviyesinden yüzde 0,26’ya indi.

Küresel Büyümenin Lokomotifi ABD: Artışın Yüzde 49’u Tek Başına Geldi

Dünya borsalarındaki 108,2 trilyon dolarlık büyümenin yaklaşık yarısını ABD hisse senedi piyasaları tek başına sırtladı. ABD piyasalarının toplam büyüklüğü 15,6 trilyon dolardan 68,9 trilyon dolara yükselerek 53,3 trilyon dolarlık net artış kaydetti. Bu artış, tüm dünyadaki piyasa değeri genişlemesinin yüzde 49’unu oluşturdu.

ABD’nin küresel borsalardaki payı yüzde 31,5’ten yüzde 43,7’ye tırmandı. Bu tablo, 2025 sonu itibarıyla dünya borsalarındaki her 100 dolarlık şirket değerinin yaklaşık 44 dolarının ABD piyasalarında toplandığını ortaya koydu. ABD borsaları, en yakın takipçisi konumundaki Çin piyasalarının yaklaşık 4,4 katı büyüklüğe ulaştı.

Bu yükselişte Apple, Microsoft, NVIDIA, Alphabet, Amazon, Meta ve Tesla gibi teknoloji devlerinin pazar payları belirleyici rol oynadı. Yapay zekâ altyapıları, bulut bilişim, dijital reklamcılık ve yazılım alanındaki kârlılık artışları, mega teknoloji şirketlerinin çarpanlarını ve piyasa değerlerini rekor seviyelere taşıdı.

Asya’da Çin ve Hindistan Atılım Yaptı, Japonya İrtifa Kaybetti

Asya piyasalarında son 14 yılda önemli ağırlık değişimleri meydana geldi:

• Çin: Piyasa değerini yaklaşık 4,6 katına çıkartarak 15,5 trilyon dolara ulaştı. 2014 yılında Japonya’yı geride bırakan Çin, dönemsel dalgalanmalara ve toparlanmalara rağmen dünyanın en büyük ikinci hisse senedi piyasası konumunu korudu.
• Hindistan: Güçlü yerli yatırımcı tabanı ve ekonomik büyüme ivmesiyle piyasa değerini 5,3 katına çıkararak 10,6 trilyon dolar büyüklüğe ulaştı ve küresel sıralamadaki yerini yukarı taşıdı.
• Japonya: Piyasa büyüklüğü nominal olarak iki katını aşmasına ve 7,6 trilyon dolara çıkmasına rağmen küresel büyüme temposuna ayak uyduramadı; dünya toplamındaki payı yüzde 7,1’den yüzde 4,8’e geriledi.

Türkiye Piyasasının 14 Yıllık Seyri: 2021 Şoku ve 2022 Toparlanması

Türkiye’de borsaya kote şirketlerin toplam piyasa değeri 14 yılda net 207,28 milyar dolar arttı. Ancak döviz kuru hareketleri ve enflasyonist süreçler bu değerin yıllar içindeki seyrinde keskin dalgalanmalara yol açtı:

• 2021 Yılı: Türk lirasında yaşanan değer kaybının etkisiyle borsanın dolar bazındaki toplam piyasa değeri yaklaşık yüzde 42 oranında geriledi.
• 2022 Yılı: Yüksek enflasyon ortamında hisse senetlerine yönelen yoğun yerli yatırımcı talebi ve şirket kârlılıklarının desteğiyle dolar bazlı değerleme yüzde 138 civarında sıçrama yaptı.
• 2023–2025 Dönemi: Büyüme trendi devam etmekle birlikte hız kesti; 2025 yılında borsanın yıllık büyümesi dolar bazında yaklaşık yüzde 6,7 seviyesinde gerçekleşti.

14 yıllık süreçte Türkiye’nin küresel piyasalardan aldığı pay 0,14 yüzde puan azalarak yüzde 0,26’ya indi.

Piyasa Değerinde Teknik Dinamikler: Endeks, Kur ve Likidite Farkı

Piyasa uzmanları ve analistler, borsa büyüklüğü verileri yorumlanırken şu teknik ayrışmalara dikkat çekiyor:

• Piyasa Değeri Yalnızca Endeks Hareketi Değildir: Şirketlerin piyasa büyüklüğü; tedavüldeki fiili pay adetleri ile hisse fiyatlarının çarpımıyla elde ediliyor. Dolayısıyla toplam değer artışında yeni halka arzlar, bedelli ve bedelsiz sermaye artırımları ile borsaya yeni katılan şirket sayıları doğrudan etkili oluyor. Yeni halka arzlar toplam değeri yukarı taşırken, mevcut hisselerin yatırımcısına sağladığı reel getiriyi tek başına yansıtmayabiliyor.
• Kur Farkı ve TL-Dolar Ayrışması: Türkiye gibi gelişmekte olan piyasalarda TL bazlı şirket değerlemeleri artsa dahi döviz kurundaki yukarı yönlü hareketler dolar bazlı toplamı baskılayabiliyor. Dolar bazındaki gerileme, şirketlerin yerel para biriminde aynı oranda kayıp yaşadığı anlamına gelmiyor.
• Değer Artışı Nakit Para Girişi Demek Değildir: Şirketlerin piyasa değeri, tüm hisselerin son işlem gören marjinal fiyat üzerinden çarpımıyla hesaplandığı için fiyat yükselişlerinde kâğıt üzerindeki toplam değer hızla büyüyor. Söz konusu büyüklük, piyasaya doğrudan o tutarda taze nakit para girişi yapıldığı anlamına gelmiyor. Ayrıca nominal dolar üzerinden yapılan bu kıyaslamalar, enflasyondan arındırılmış reel getirileri değil; ekonomilerin sermaye piyasası derinliğini ve küresel pastadaki payını ölçmeyi amaçlıyor.

Küresel Borsaların 2011–2025 Büyüklük Karşılaştırması