Borsa İstanbul’da işlem gören, hacim ve piyasa değeri en yüksek 30 şirketin oluşturduğu BIST 30’daki bankacılık harici 25 şirketin hemen hemen hiçbirinin iklim değişikliğiyle mücadele adına yeterli çaba göstermediği ve sadece 6 şirketin net sıfır emisyon için hedef tarihi bulunduğu belirlendi.
İklim İçin 350 Derneği ve Sürdürülebilir Ekonomi ve Finans Araştırmaları Derneği (SEFİA), BIST 30’daki şirketlerin iklim değişikliğine yaklaşımını, fosil yakıt varlıkları ve yatırımları, temiz enerji yatırımları, net sıfır, karbon ayak izi ve karbon nötr için hedef belirlenmesi, çevresel, sosyal ve yönetişimsel (ESG) uygulamaları ve benzeri diğer derecelendirmeler olmak üzere toplamda 5 kriterde değerlendirdi.
“İklim Değişikliği ve Sürdürülebilirlik Araştırması: BIST 30 Firmalarının Görünümü” başlıklı rapora göre, incelenen 25 şirketten yalnızca Arçelik, Sabancı Holding, ASELSAN, Vestel, Şişecam ve Pegasus’un net sıfır emisyon adına hedef tarihi bulunuyor. Bu şirketler, belirli bir tarihte enerji verimliliği, elektrifikasyon ve yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanmak gibi seçeneklerle emisyonlarını net sıfır seviyesine indirmeyi hedefliyor.
Yine söz konusu 25 şirket arasında Arçelik, THY, Ford Otomotiv, Sasa Polyester, ASELSAN, Turkcell, Tekfen, Tofaş, TÜPRAŞ, Pegasus ve Koç Holding olmak üzere 11’inin karbon nötr seviyeye ulaşmak adına hedef tarihi bulunuyor. Bu şirketler, karbon nötr hedefleriyle sebep oldukları toplam emisyonlarını çevreci yatırımlarıyla telafi ettikleri emisyonla dengelemeyi amaçlıyor.
Şirketlerin yüzde 92’si çevresel ve sosyal açıdan ise ciddi risklerle karşı karşıya bulunuyor. Bu şirketler arasında demir-çelik sektöründen Erdemir ve Kardemir, gübre sektöründen Gübretaş ve Hektaş, Avrupa Birliği’nin (AB) Sınırda Karbon Vergisi Mekanizması’ndan doğrudan etkilenebilecek şirketler olarak ön plana çıkıyor. Söz konusu şirketlerin, üretim süreçlerini yeniden düzenleyerek emisyonlarında ciddi bir azalmaya gitmemeleri durumunda mekanizmadan ciddi anlamda olumsuz etkilenmeleri bekleniyor.
BIST 30 içindeki Koç Holding, Sabancı Holding ve Tekfen Holding’in de çimento ve fosil yakıt bazlı enerji sektörlerinde bulunan grup şirketleri ile bağlı ortaklıkları ve iştirakleri yoluyla mekanizmadan dolaylı etkilenebileceği öngörülüyor.
Enerji odaklı ekonomik dönüşüm, şirketlerin mali yapılarını etkileyecek
İklim için 350 Derneği Türkiye Koordinatörü Efe Baysal, rapora ilişkin değerlendirmesinde, Türkiye’nin Paris Anlaşması’na taraf olarak 2053 adına net sıfır emisyona ulaşma hedefini ilan ettiğini anımsattı.
Türkiye’nin bu hedefini yakalayabilmesi için hızlı bir emisyon azaltım patikası izlemesi gerektiğini ifade eden Baysal, “Türkiye’nin en büyük şirketlerinin bu patikanın çok uzağında ilerlediğini görmek üzücü. Raporumuz, iklim değişikliğiyle gerçek anlamda mücadele için kamunun yanı sıra özel sektörün de acilen üzerine düşen sorumlulukları yerine getirmesi gerektiğini gösteriyor.” diye belirtti.
