Hollanda hükümetinin, hızla artan kiralar adına uygulanmakta olan kira puanlama sisteminin kapsamını genişletmesi ve ev sahiplerinin kiralarını sınırlandırma planı dikkati çekiyor.
Hollanda’daki konutların yüzde 42’sinde kiracılar yaşıyor. Bu da ülkede 3 milyondan fazla evde kiracı bulunduğu anlamına geliyor.
Son senelerde ülkedeki konut piyasasında arz sıkıntısı yaşanıyor. Hollanda’da 300 bin civarında konut açığı olduğu ifade ediliyor.
Hollanda’da son dönemde kiralar hızla artarken, özellikle düşük ve orta gelirliler konut bulmakta ciddi sorunlar yaşıyor.
– Hollanda modeli
Hollanda’da kiralık konutlar “özel” ve “sosyal konutlar” olarak ikiye ayrılıyor.
Ülke genelindeki kiralık konutların yüzde 75’lik kısmı sosyal konut kapsamına giriyor. Sosyal konutların kira bedelleri bir değerlendirme ile belirleniyor.
Konuta uygulanabilecek fiyat “puanlama sistemi” aracılığıyla tespit ediliyor.
Konutlar; boyutu, yaşı, oda sayısı, mutfağı, banyosu, bahçesi, enerji verimliliği gibi çok sayıda farklı kriterle bir puan alıyor. Bu unsurlar sonucu ortaya çıkan puanın toplamı belirli bir kısıtın altında kalıyorsa ev “sosyal konut” kapsamına giriyor.
Söz konusu puan sisteminde fiyatı 763 avronun altında çıkan konutlar “sosyal” kabul ediliyor. Bu puan, sosyal konuta uygulanabilecek maksimum kirayı da tespit ediyor. Bu konutların kiralarındaki artışı da hükümet belirliyor.
Sosyal konut başvurusu adına ev derneklerine kayıt yaptırmak gerekiyor. Ülkenin farklı bölgelerinde çeşitli dernekler faaliyet gösteriyor.
Bu imkandan yararlanmak adına belediyelerden konut izni alınması gerekiyor. İzin için belediyeler, kişinin bölgede yaşamasının meşru ve geçerli sebeplerini öğrenmek istiyor. O bölgede belediyeden izin almak adına ailenin aynı yerde yaşaması, iş yerinin bulunması veya eğitim alındığını kanıtlaması gerekiyor.
Ailedeki kişi sayısı ve gelir düzeyi gibi unsurlar da ev derneklerinden yararlanmak için ölçülüyor.
Düşük gelirliler veya gerekli şartları karşılayanlara ilave olarak kira desteği de veriliyor.
– Özel sektör
Konut piyasasında özel sektör, daha pahalı ve kamu tarafından sübvanse edilmeyen bir seçenek olarak duruyor.
Sistemde yüksek puan alan evler özel sektörün sayılıyor. Ev değerlendirme sisteminde 737 avrodan yüksek bedele ulaşan evler bu kapsama giriyor.
Bu konutların kiralarını ev sahipleri serbest piyasa şartlarında belirliyor. Bu evlere tavan fiyat uygulanmıyor.
– Yeni sistem
Hollanda, yüksek kiralarla ev sahiplerine kira kısıtlaması getiren puanlama sisteminin kapsamını genişleterek mücadele etmeye çalışıyor.
Konut ve Planlama Bakanı Hugo de Jonge, ülkedeki konut sorununa dair hazırlanan ve kiraları makul düzeylere indirmeyi amaçlayan yeni planı geçen hafta açıklamıştı.
Plana nazaran, ülkedeki konut kiraları tekrar düzenlenecek.
Düşük ve orta gelir grubundakiler daha iyi korunacak ve bunların makul düzeylerde kira ödemesi sağlanacak.
Orta gelir grubundakilerin kiraladıkları konutların daha uygun fiyatlı olması adına halihazırda serbest piyasada belirlenen kiralara da müdahale edilecek.
Ülkede konutlara uygulanan puanlama sisteminin kapsamı genişletilecek. Daha önce 763 avroya kadar olan konutlara uygulanan sistemin sınırı 1.250 avroya kadar çıkartılacak. Böylelikle daha fazla sayıda konutun kirası sistem tarafından belirlenecek. Bu konutların kiralarını ev sahipleri belirleyemeyecek.
Orta ve düşük gelirlilere dair yeni konut inşasına da hız verilecek. 2030 senesine kadar inşa edilecek konutların yüzde 40’ının düşük ve orta gelire yönelik olması sağlanacak.
Söz konusu dönemde 350 bin konutun uygun fiyatlı olması veya bunlarda sahibinin yaşaması hedeflenecek.
İlk defa ev sahibi olacakların konumu da güçlendirilecek. Yeni satış sistemleri ile ilk ev sahipliği daha cazip duruma getirilecek.
Gelirlerinin büyük kısmını kiraya harcayan düşük gelirlilerin mağdur olmaması sağlanacak. Düşük gelirlilerin kira artışları da kısıtlandırılacak ve gelirlerine uygun ev tahsis edilecek.
Ucuz sosyal konutlarda yaşayan daha yüksek gelirlilere ise gelire bağlı kira artışı gerçekleştirilecek.
Kira yardım sistemi basitleştirilecek. Bu yardım, sabit bir düzeye çıkarılacak. Kira yardımından yararlanmak adına gerekli üst kira limiti kaldırılacak.
Kira desteği almak için gerekli yaş sınırı da 23’ten 21’e indirilecek.
