Rusya, Ukrayna tahılının ihraç edileceği Odessa Limanı’na yönelik füze saldırısında askeri hedefleri vurduğunu iddia etti. Ankara, “Ruslar saldırıyla alakalarının olmadığını bildirdi” açıklamasında bulunmuştu. Muhalif Moscow Times saldırıyı “Türkiye ve BM’nin yüzüne tükürük” olarak niteledi. Global tahıl fiyatları Ukrayna’dan gelecek 20 milyon ton ihracat beklentisi ile gerilemişti. Ukrayna antlaşmadan çekildiğini açıklarsa, fiyatlar yeniden hızla yükselebilir.
Kiev ve Moskova arasında İstanbul’da imzalanan anlaşmada, Ukrayna tahılı ihracatı için belirlenen üç limandan biri olan Odessa Limanı’na yönelik füze saldırısının yankıları sürüyor.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Türkiye ve Birleşmiş Milletler (BM) arabuluculuğunda imzalanan anlaşmadan bir gün sonra vurulan Odessa’yı hedef alan saldırıların Moskova’ya güvenilmeyeceğini gösterdiğini söyledi.
Söz konusu saldırının Rusya ile diyalog kurulması gerektiği tezini giderek savunulamaz hâle getirdiğini vurgulayan Zelenskiy, “Bu aleni Rus barbarlığı, bizi zafer için ihtiyacımız olan tüm silahları elde etmeye daha da yaklaştırıyor” dedi.
Ukrayna Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Oleg Nikolenko, saldırıya ilişkin “Rusya, 24 saatten az bir süre içinde Odesa limanına saldırarak, İstanbul Anlaşması’nda Türkiye ve BM’ye verdiği sözleri ve taahhütlerini bozdu. Bu anlaşmanın uygulanmaması durumunda tüm sorumluluk Rusya’da olacak.” dedi.
Tahıl krizinin Türkiye’nin gayretleriyle çözüldüğü müjdesi, buğday fiyatlarına yansıdı. Buğday fiyatları, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın başladığı 24 Şubat’taki fiyatının altına düştü. Buğdayın Chicago borsasında işlem gören vadeli kontratları son 5 ayın en düşük seviyesine geriledi. Tahıl krizinin çözülmesiyle arzın yükseleceği beklentileri, buğdaya yaklaşık yüzde 6 değer kaybettirerek 7,7 dolara düşürdü. Bu seviyeler en son Rusya-Ukrayna Savaşı başlamadan önce görülmüştü.
Ukrayna yeni hasat silolara girmeden önce biriken tahılını satmak zorunda. Bu yüzden Odesa Limanı’na yapılan saldırıya karşın antlaşmadan çekilmekte aceleci olmayacak. Rusya’nın ise niyeti tam kesin değil. Kremlin’in flört ettiği Gelişmekte Olan Ülkelere (GOÜ) hoş gözükmek için antlaşmayı imzaladığı düşünülüyor. Bu durumda, Odessa saldırısı sadece antlaşmanın Ukrayna limanlarının tahıl ticareti dışında güvenli bölge olmayacağı mesajı olabilir.
Fakat saldırıların sürmesi olasılığı da ihmal edilemez. Bir noktada Kremlin Ukrayna tarımını çökertmenin GOÜ’e jest yapmaktan daha önemli olduğu sonucuna varabilir. Eğer saldırılar sürerse, taraflar antlaşmaya sahip çıksa da, Ukrayna limanlarından yapılacak sevkiyatın gemicilik (nakliyat) sigortası çok fahiş düzeylere çıkacak.
Pazartesi günü gıda emtialarında hafif bir yukarı hareket beklenebilir. En azından, “iyi haber” tamamen satın alındı. Gıda emtiaları Kuzey Yarımküre’den gelecek hasat haberleri ve bir kez daha Ukrayna Savaşı’nın seyrine endekslenecek. Ukrayna’dan yüklü miktarda tahıl ve ayçiçeği alan Türkiye açısından antlaşmanın ölü doğması tedarik darboğazı ve gıda ürünlerinde spekülatif dalgalanmalara neden olabilir.
