Rusya doğal gazına alternatif arayışlarını sürdüren Avrupa Birliği (AB), yenilenebilir enerji, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ve Azerbaycan’dan alınabilecek ekstra gaz konularına odaklandı.
Uluslararası Enerji Ajansı, Azerbaycan Enerji Bakanlığı ve bp verilerinden derlenen verilere göre, Azerbaycan geçen sene 43,9 milyar metreküp doğal gaz üretimi gerçekleştirdi.
Geçen sene ürettiği gazın 18,9 milyar metreküpünü ihraç eden Bakü, bunun 8,5 milyar metreküpünü Türkiye’ye gönderdi. Bu dönemde, Trans-Adriyatik Boru Hattı (TAP) aracılığıyla 8,2 milyar metreküplük kısım ise Avrupa’ya transfer edildi.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in şubatta gerçekleştirdiği açıklamaya göre, geriye kalan doğal gaz ise Bulgaristan ve Gürcistan gibi Avrupa ülkelerine iletildi.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve AB Enerji Komiseri Kadri Simson bugün Azerbaycan’da temaslarda bulunacak.
Avrupa Komisyonu’nun Twitter hesabından dün yapılan açıklamada, “Rusya’nın enerji kaynaklarını silah olarak kullanmaya devam ettiği bir ortamda, enerji ithalatımızın çeşitlendirilmesi AB için bir önceliktir. Başkan von der Leyen ve Kadri Simson, iş birliğini daha da güçlendirmek için yarın Azerbaycan’da olacak.” cümlelerine yer verildi.
Söz konusu temaslar kapsamında Azerbaycan’dan ilave doğal gaz alımı adına görüşme yapılacağı düşünülüyor.
Diğer yandan, toplam 1,3 trilyon metreküp kanıtlanmış doğal gaz rezervine sahip Azerbaycan’dan gönderilen gazın artırılması adına ek yatırımlara ihtiyaç duyuluyor. Ek boru hattı ve kapasite genişletme yatırımlarının yanı sıra Bakü’nün doğal gaz üretimini de ciddi düzeyde artırması gerekiyor.
Güney Gaz Koridoru kapsamında inşa edilen Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı’nın (TANAP) Avrupa ayağı olan TAP’ın senelik kapasitesi 10 milyar metreküp olarak hesaplanıyor. Bu boru hattı, kapasitesi ikiye çıkarılabilecek şekilde inşa edildi.
Bu arada, 8 Temmuz’da Yunanistan-Bulgaristan boru hattının (IGB) açılışı Yunanistan’ın Gümülcine kentinde gerçekleştirildi.
TAP’a bağlanan 182 kilometre uzunluğundaki IGB, Azerbaycan doğal gazını Avrupa’ya taşıyor. Fakat TAP ile beraber söz konusu hattın kapasitesi de hesaplansa bu sadece Avrupa’nın Rusya’dan aldığı gazın küçük bir kısmını ikame ediyor.
Rusya’dan senede yaklaşık 155 milyar metreküp doğal gaz satın alan Avrupa’nın Azerbaycan’dan “çok daha fazla” gaz satın alması halinde kayda değer bir ikame söz konusu olabiliyor.
Avrupa, Güney Gaz Koridoru’nda kapasite yükselişi istiyor. TAP’ın kapasitesinin 10 milyar metreküpten 20 milyar metreküpe çıkarılması teknik olarak mümkün görünüyor.
TANAP’ın kapasitesinin de 16 milyar metreküpten önce 24 milyar metreküpe, daha sonra 31 milyar metreküpe çıkartılması yatırımlarla yapılabilecek bir hedef olarak değerlendiriliyor. Bu hedeflerin ise 5 seneden önce hayata geçirilmesi mümkün görünmüyor, zira kapasite artışları adına yatırımlar yapılsa da ek protokoller ve anlaşmalar gerekiyor.
Azerbaycan’ın da doğal gaz üretimini ciddi miktarda artırması gerektiği hesaba katıldığında ülkenin, yakın gelecekte Avrupa’nın Rus gazına bağımlılığını önemli derecede azaltmasına yardım edemeyeceği düşünülüyor.
