Avrupa Birliği (AB), Brexit anlaşmasının Kuzey İrlanda Protokolü’nü ihlal ettiği nedeniyle İngiltere’ye karşı yeni hukuki süreç başlattı.
AB Komisyonu Başkan Yardımcısı Maros Sefcovic, İngiltere’de hükümetin Brexit ayrılık anlaşmasının parçası olan Kuzey İrlanda Protokolü’nü tek taraflı değiştirmeyi düşünen yasa tasarısını parlamentoya sunmasının akabinde atılacak adımlara yönelik Brüksel’de basın toplantısı düzenledi.
Uluslararası bir anlaşmayı tek taraflı olarak değiştirmenin hiçbir hukuki ve siyasi gerekçesi olamayacağını ifade eden Sefcovic, “Uluslararası bir anlaşmayı tek taraflı olarak değiştirme kapısının açılması uluslararası hukukun ihlalidir.” dedi.
Sefcovic, İngiltere’nin girişiminin “yasa dışı” olduğunu belirterek, İngiliz hükümetinin hazırladığı tasarının karşılıklı güvene ve saygıya zarar verdiğini, ayrıyeten belirsizliğe sebep olduğunu söyledi.
“AB Komisyonu bugün Kuzey İrlanda Protokolü’nün önemli kısımlarına uymadığı için Birleşik Krallık’a yönelik yasal işlem başlatmaya karar verdi” diyen Sefcovic, söz konusu hukuki sürecin geçen sene yapıcı bir atmosfer ortaya çıkarmak adına dondurulduğunu anımsattı.
Sefcovic, “İngiliz hükümetinin kararı bize harekete geçmekten başka seçenek bırakmadı.” cümlesini kullandı.
İngiltere’ye karşı tarımsal ürünlerin gönderilmesi hususunda geçtiğimiz sene başlatılan hukuku ihlal sürecini ilerleteceklerini ifade eden Sefcovic, İngiltere’nin 2 ay içinde cevap vermemesi durumunda konuyu Avrupa Adalet Divanı’na götürebileceklerini bildirdi.
Sefcovic, İngiltere’ye karşı, Kuzey İrlanda’daki sınır kontrol noktalarında yeterli personel ve altyapı sağlamadığı, AB’ye gerekli ticari istatistik verilerini vermediği nedenleriyle 2 yeni hukuku ihlal süreci başlattıklarını da ifade etti.
– İngiltere, protokolü değiştirmek istiyor
İngiltere’de hükümet, geçtiğimiz pazartesi günü, Kuzey İrlanda Protokolü’nün tek taraflı değiştirilmesini öngören yasa tasarısını parlamentoya sundu.
Tasarı, Birleşik Krallık’ı oluşturan İngiltere, Galler ve İskoçya’dan Kuzey İrlanda’ya gönderilen malların gümrüğe tabi tutulması zorunluğunu büyük ölçüde kaldırıyor.
Tasarıya nazaran, Kuzey İrlanda’da kalacak mallar, gümrük kontrolüne gerek duyulmadan “yeşil şerit” üstünden taşınabilecek. Fakat İrlanda Cumhuriyeti dolayısıyla AB’ye gidecek mallar ise “kırmızı şerit” uygulamasıyla gümrüğe tabi tutulacak.
Kuzey İrlanda’daki işletmeler, AB veya İngiltere regülasyonlarından birini seçebilecek. Bundan ötürü AB regülasyonlarınca uygun görülmeyen mallar da Kuzey İrlanda’da satılabilecek.
Ayrıyeten, anlaşmazlık halinde artık Avrupa Adalet Divanı değil, İngiliz mahkemeleri son sözü söyleyecek.
– Tartışmalı Kuzey İrlanda Protokolü
Brexit anlaşmasının bir parçası olan protokol, Birleşik Krallık’ın parçası olan Kuzey İrlanda ile AB üyesi İrlanda Cumhuriyeti arasındaki ticareti kararlaştırıyor.
Protokole nazaran, Brexit’e rağmen Kuzey İrlanda, AB’nin Gümrük Birliği kurallarına tabi olmayı sürüyor, Birleşik Krallık’ın geri kalanıyla ticareti ise Kuzey İrlanda limanlarında gümrüğe tabi tutuluyor.
Katolik ayrılıkçılar ile İngiltere’yle birlik yanlısı Protestanlar arasındaki savaşı bitiren Belfast Anlaşması gereği, kontrollerin yapılabildiği fiziki bir kara sınırı oluşturulamıyor. Bu sebepten kontrollerin ancak denizde yapılması kararlaştırılsa da İngiliz hükümeti uzun süredir değişiklik talep ediyor.
Ayrıyeten, Kuzey İrlanda’da İngiltere’yle birlik yanlısı Demokratik Birlik Partisi de (DUP) protokolün iptal edilmesini ya da en azından değiştirilmesini istiyor. Parti, Londra’ya baskı yapabilmek adına mayıs ayındaki yerel seçimler sonrası Kuzey İrlanda’da yeni yönetimin oluşturulmasını engelliyor.
