Avrupa Birliği’nin (AB), 2023 kış döneminde 30 milyar metreküp olası doğal gaz açığını önleyebilmek adına enerji verimliliği, yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılması, gaz talebinin düşürülmesi gibi güçlü tedbirler alması gerektiği ifade edildi.
Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) “AB 2023’te Doğal Gaz Kısıtını Nasıl Önleyebilir” başlıklı raporu, AB Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen ve IEA Başkanı Fatih Birol’un Brüksel’de gerçekleştirdiği basın toplantısında açıklandı.
Rusya’nın Avrupa’ya boru hattıyla gaz tedarikini yüzde 80 azalttığını anımsatan von der Leyen, “Bu kesintiler, Avrupa’nın enerji sistemi üzerinde ciddi zincirleme etkilerle birlikte küresel enerji piyasaları üzerinde benzeri görülmemiş bir baskı oluşturdu.” diye belirtti.
Büyük gaz kesintilerine karşın “Rusya’nın şantajlarına karşı koymayı başardıklarını” belirten von der Leyen, AB’nin Rus gazına talebini 3’te 2 azaltmaya yönelik 300 milyar avroluk yatırım içeren bir plan hazırladığını söyledi.
Von der Leyen, tedarikçileri çeşitlendirme, gaz talebini yüzde 15 düşürme ve enerji altyapısını güçlendirme başta olmak üzere enerji arz güvenliği adına son 10 ayda enerji alanında 10 önemli adım attıklarını dile getirdi.
Alınan tedbirler sayesinde bu kış güvende olduklarına değinen Von der Leyen, “Rusya şantajı”nın başarısız olduğunu belirtti.
AB üyesi ülkelerin, bazı tekliflerini halen müzakere ettiğini hatırlatan von der Leyen, “Konseyi bu teklifleri hızlı bir şekilde onaylamaya davet ediyorum. Önümüzdeki 2023-2024 kışı için hazırlık şimdi başlıyor. Şimdi gelecek kış dönemine odaklanıyoruz.” şeklinde konuştu.
Von der Leyen, Rusya’nın geriye kalan gaz sevkiyatını da kesmesi, Çin’in Kovid-19 kısıtlamalarını kaldırarak küresel piyasalardan daha fazla enerji talep etmesi ve bu sene Avrupa’da yaşanan olağanüstü sıcak kış döneminin gelecek yıl yaşanmaması riskleri olduğuna dikkati çekerek, “Aldığımız önlemlere rağmen gelecek yıl 30 milyar metreküp doğal gaz açığıyla karşı karşıya kalabiliriz.” diye belirtti.
Gelecek yıl bu yıla yakın miktarda LNG tedarik edeceklerini ifade eden von der Leyen, bunun için uluslararası ortaklarla yakın temas halinde olacaklarını söyledi.
Ortak gaz alımı
“Ortak gaz satın almayı gerçekleştirme zamanı geldi.” diye belirten von der Leyen, en önemli adımın ise yenilenebilir enerji yatırımlarını artırmak ve hızlandırmak olduğunu vurguladı.
Von der leyen, enerji dönüşümünde kamu yatırımlarının artırılmasının önemine değindi.
“Gelecek yıl daha zorlu olacak”
IEA Başkanı Fatih Birol, basın toplantısında, enerji krizinin gelecek yıl çok daha zorlu bir hal alabileceği uyarısını yaptı.
Bunun 3 sebebi olduğunu anlatan Birol, bu sebepleri şu şekilde açıkladı:
“Rusya’nın Avrupa’ya gaz ithalatı 2021’de 140 milyar metreküptü, bu yıl 60 milyar metreküpe düştü. Gelecek yıl bu rakamın sıfıra inme ihtimali bu üç sebebin ilki. İkinci sebep ise gelecek yılın LNG piyasaları açısından da zorlu geçebilecek olması. Çünkü şu anda devreye giren yeni LNG kapasitesi 20 milyar metreküp ve bu rekor seviyede düşük bir miktar. Daha önce bu kadar düşük bir kapasite artışı görmedik. Çin, dünyanın en büyük LNG ithalatçısı olarak küresel LNG kapasitesinin büyük bir kısmını kullanabilir. Üçüncü sebep ise bu yıl şu anda kadarki ılıman hava koşullarının gelecek yıl aynı şekilde devam edeceğinin bir garantisi olmaması.”
Birol, Avrupa’nın Rus gazına bağımlılığı azaltmak adına attığı adımların meyvelerini verdiğini ifade ederek, “Eğer bu ilerleme olmasaydı, potansiyel gaz kısıtı 60 milyar metreküpü bulabilirdi.” dedi.
Avrupa’nın 2023 adına öngörülen potansiyel 30 milyar metreküp gaz açığını kapatmak için enerji verimliliği, yenilenebilir enerji kapasitesinin hızlandırılması, binaların ısıtılmasında sistemlerin iyileştirilmesine ilişkin önlemlerin 100 milyar avroya mal olacağını açıklayan Birol, “Fakat bu miktar doğal gaz faturalarında sağlanacak tasarrufla iki yıl içinde kendini geri ödeyebilir.” diye belirtti.
Rapor, arz-talep boşluğunun nasıl kapatabileceğine yönelik adımları içeriyor
13 Aralık’taki AB Enerji Bakanları Olağanüstü Toplantısı ve 15 Aralık’taki AB Liderler Zirvesi öncesi duyurulan rapor, Rusya’nın AB’ye boru hattıyla doğal gaz akışının sıfıra düşmesi durumunda arz-talep boşluğunun nasıl kapatabileceğine yönelik adımları içeriyor.
Rapora göre, AB, bu kış dönemini büyük bir arz kısıtı yaşamadan geçirebilecek şekilde ilerleme sağladı ve gaz depolarını doldurdu.
Buna karşın Rusya’dan gaz akışının giderek azalması ve küresel sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tedarikinde de sıkışıklık yaşanması durumunda, gelecek yıl Avrupa’yı daha zorlu bir dönem bekliyor.
Bu kapsamda, Rusya’nın AB’ye gaz akışının sıfıra düşmesi ve Çin’in LNG ithalatının geçen yılki gibi yüksek seviyeye ulaşması halinde, AB’nin 2023’te potansiyel 30 milyar metreküp doğal gaz arz kısıtıyla karşılaşma riski yer alıyor.
AB’nin söz konusu arz boşluğunu doldurabilmesi için enerji verimliliği adımlarını artırması, yenilenebilir enerji kapasitesini hızla büyütmesi ve ısı pompalarının kullanımını yaygınlaştırmasına ihtiyaç duyuluyor.
Ayrıyeten, son 10 senenin en düşük seviyesinde bulunan nükleer ve hidroelektrik santrallerinden elektrik üretiminin toparlanmasının da arz kısıtının kapanmasına katkıda bulunacağı öngörülüyor.
IEA, enerji verimliliği alanındaki adımları iyileştirmek için teşvik programlarının genişletilmesini, yenilenebilir enerji kaynaklarının daha hızlı devreye girebilmesi adına bürokratik prosedürlerin sadeleştirilmesi gerektiğine dikkati çekiyor.
