Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2024 yılına ilişkin Hanehalkı Bütçe Araştırması sonuçlarını yayımladı. Verilere göre, Türkiye genelinde hanehalklarının tüketim harcamalarında en büyük payı konut ve kira giderleri aldı. Bu kalem, toplam harcamaların yüzde 26,0‘sını oluşturdu.
İkinci sırada yüzde 21,6 ile ulaştırma harcamaları, üçüncü sırada ise yüzde 18,1 ile gıda ve alkolsüz içecekler yer aldı.
Harcamalarda En Düşük Pay Sigorta ve Eğitimde
TÜİK verilerine göre, 2024 yılında hanehalklarının tüketim harcamalarında en düşük payı alan kalemler şu şekilde sıralandı:
- Sigorta ve finansal hizmetler: %0,7
- Eğitim hizmetleri: %1,6
- Eğlence, spor ve kültür ile sağlık: %2,3
Bu veriler, temel ihtiyaçlar dışında yapılan harcamaların daha sınırlı kaldığını ortaya koydu.
Gelir Gruplarına Göre Harcama Dağılımı Nasıl Değişiyor?
Zenginler Ulaşıma Daha Fazla Harcıyor
Gelire göre yüzde 20’lik dilimlere ayrılan hanehalkları arasında önemli farklılıklar gözlemlendi. En yüksek gelir grubunda yer alan hanehalklarının harcama dağılımı şöyle gerçekleşti:
- Ulaştırma: %26,6
- Konut ve kira: %22,1
- Gıda ve alkolsüz içecekler: %12,8
Buna karşılık en düşük gelir grubunda ise sıralama değişiyor:
- Konut ve kira: %33,2
- Gıda ve alkolsüz içecekler: %30,4
- Ulaştırma: %10,1
Bu tablo, gelir düzeyine göre harcama önceliklerinin değiştiğini açıkça gösteriyor.
Gelir Kaynağı Harcama Kalıplarını Etkiliyor
Hanehalkının temel gelir kaynağı da harcama alışkanlıklarını doğrudan etkiliyor. 2024 verilerine göre:
- Maaş, ücret veya yevmiye geliri ile geçinenler:
- Konut ve kira: %24,0
- Gıda ve içecek: %16,4
- Ulaştırma: %23,0
- Müteşebbis geliri ile geçinenler:
- Konut ve kira: %21,6
- Gıda ve içecek: %18,4
- Ulaştırma: %26,4
Hanehalkı Büyüklüğüne Göre Harcama Dağılımı
Tek Kişilik Haneler Kiraya Daha Fazla Pay Ayırıyor
Hane büyüklüğü de harcama kalıplarını etkileyen önemli bir unsur. TÜİK verilerine göre:
- Tek kişilik haneler:
- Konut ve kira: %35,2
- Gıda ve içecek: %15,1
- Ulaştırma: %14,4
- Altı ve üzeri kişilik haneler:
- Gıda ve içecek: %24,7
- Konut ve kira: %22,4
- Ulaştırma: %20,4
Gelir Arttıkça İsraf da Artıyor
TÜİK’in raporunda dikkat çeken bir diğer başlık ise gıda israfı oldu. Gelir düzeyinin artışıyla birlikte, gıda ürünlerini çöpe atma eğiliminin arttığı görüldü.
En Çok İsraf Edilen Gıda Ürünleri:
- Taze meyve ve sebze: %40,1
- Ekmek: %32,0
- Süt ve süt ürünleri: %14,3
