TCMB tarafından yayımlanan “Temmuz Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu”na göre tüketici fiyatları temmuzda aylık bazda yüzde 1,78 arttı. Yıllık tüketici enflasyonu ise 0,36 puan azalarak yüzde 31,75 seviyesine geriledi.
Raporda, enerji ve hizmet gruplarındaki fiyat artışlarının aylık enflasyonda öne çıktığı, temel mal grubunun ise genel fiyat görünümünü sınırlayıcı yönde etkilediği belirtildi.
Enerji ve Hizmet Fiyatları Aylık Enflasyonda Belirleyici Oldu
Temmuz ayında enerji fiyatları yüzde 2,30 artarken, grubun yıllık enflasyonu baz etkisinin katkısıyla 6,55 puan düşerek yüzde 32,86’ya geriledi.
Enerji grubundaki aylık yükselişte elektrik ve akaryakıt fiyatlarındaki artışlar etkili oldu. Akaryakıt fiyatları, otomatik maktu Özel Tüketim Vergisi artışı uygulanmamasına rağmen yüzde 3,71 yükseldi.
TCMB, akaryakıt fiyatlarındaki artışta yeniden yükseliş eğilimine giren ham petrol fiyatları ile eşel mobil sisteminden kademeli çıkış stratejisinin rol oynadığını bildirdi. Bu gelişmelerin fiyatlar üzerindeki etkisinin bir bölümünün ağustos ayına sarkabileceği belirtildi.
Elektrik fiyatları da piyasa takas fiyatı ve Yenilenebilir Enerji Kaynaklarını Destekleme Mekanizması kapsamındaki gelişmelerin Son Kaynak Tedarik Tarifesi’ne yansımasıyla yüzde 5,75 arttı. Enerji grubunun diğer alt kalemlerinde ise fiyat artışları daha ılımlı gerçekleşti.
Hizmet Enflasyonu Yüzde 39,70 Seviyesinde Gerçekleşti
Hizmet fiyatları temmuz ayında yüzde 3,18 yükseldi. Grubun yıllık enflasyonu ise yüzde 39,70 ile bir önceki aya yakın bir seviyede kaldı.
Yıllık hizmet enflasyonu ulaştırma ve diğer hizmetler gruplarında artarken, lokanta ve otel grubunda yatay seyretti. Kira ve haberleşme gruplarındaki yıllık fiyat artışları ise geriledi.
Aylık hizmet enflasyonundaki yükselişte sağlık hizmetleri belirleyici oldu. Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği kapsamında muayene katılım paylarında yapılan düzenlemenin etkisiyle sağlık hizmetleri fiyatları yüzde 16,41 arttı.
Merkez Bankası, söz konusu düzenlemenin aylık tüketici enflasyonuna beklendiği gibi 0,22 puanlık katkı yaptığını değerlendirdi. Sağlık hizmetleri fiyatları üzerinde Türk Tabipleri Birliğinin tarife artışlarının etkileri de gözlendi.
Ulaştırma hizmetlerindeki fiyat artışında son dönemde akaryakıt maliyetlerinde yaşanan yükseliş etkili oldu. Lokanta ve otel grubundaki aylık enflasyon ise önceki ayın bir miktar üzerinde gerçekleşti.
Kira Enflasyonunda Yıllık Gerileme Sürdü
Kira fiyatlarındaki aylık artış, kontrat yenileme oranlarında görülen mevsimsel yükselişin etkisiyle yüzde 2,85 oldu. Aylık artışın bir miktar güçlenmesine rağmen kira enflasyonundaki yıllık yavaşlama devam etti.
Haberleşme grubu enflasyonu ise cep telefonu görüşme ücretleri öncülüğünde bir önceki aya göre yükseldi.
TCMB raporunda kira grubundaki yıllık gerilemenin hizmet enflasyonundaki katılığın azalması açısından önem taşıdığına işaret edildi.
Temel Mal Fiyatları Temmuzda Geriledi
Temel mal grubu fiyatları temmuz ayında yüzde 0,38 azalırken, grubun yıllık enflasyonu 0,55 puanlık düşüşle yüzde 16,82 seviyesine indi.
Yıllık enflasyon giyim ve ayakkabı grubunda yükselirken, diğer temel mal alt gruplarında gerileme kaydedildi. Sezon indirimlerinin devam etmesiyle giyim ve ayakkabı fiyatları aylık bazda yüzde 4,01 düştü.
Dayanıklı tüketim mallarındaki aylık fiyat artışı yüzde 0,95 ile bir önceki aya göre yavaşladı. Beyaz eşya fiyatları yüzde 3,56, mobilya fiyatları yüzde 1,02 arttı. Otomobil fiyatlarındaki yükseliş ise yüzde 0,51 ile sınırlı kaldı.
Diğer temel mallar grubundaki aylık enflasyon da yüzde 1,19’a geriledi. Raporda, temel mal grubunda görülen ılımlı seyrin tüketici enflasyonunun ana eğilimindeki düşüşü desteklediği ifade edildi.
Gıda Enflasyonu Bazı Sebzelerdeki Artışla Güçlendi
Gıda ve alkolsüz içecekler grubunda aylık enflasyon yüzde 1,61 olarak gerçekleşti. Böylece son iki ayda daha ılımlı seyreden gıda fiyat artışları temmuz ayında yeniden hızlandı.
Grubun yıllık enflasyonu 2,08 puan artarak yüzde 37,52’ye yükseldi. Yıllık enflasyon işlenmemiş gıdada 6,50 puanlık artışla yüzde 39,69 olurken, işlenmiş gıdada 1,55 puan gerileyerek yüzde 35,95 seviyesine indi.
İşlenmemiş gıda fiyatları temmuzda yüzde 2,37 arttı. Bu yükselişte arz kaynaklı gelişmeler nedeniyle kuru soğan ve biber başta olmak üzere bazı sebzelerde görülen fiyat artışları etkili oldu.
İşlenmiş gıda grubundaki aylık fiyat artışı ise yüzde 1,03’e yavaşladı. Çay, şeker ve alkolsüz içecekler, bu grupta fiyat artışıyla öne çıkan ürünler arasında yer aldı.
Alkollü İçecek Fiyatlarında Vergi Etkisi
Alkollü içecekler ve tütün grubundaki fiyatlar temmuz ayında yüzde 1,93 arttı. Alkollü ürünlerdeki yükselişte maktu vergi tutarlarının güncellenmesi etkili oldu.
Tütün ürünlerinde nispi ÖTV oranı düşürülürken maktu verginin artırıldığı belirtildi. Bu düzenlemenin tüketici enflasyonu üzerindeki yukarı yönlü etkisinin ağustos ayı verilerinde daha belirgin görülebileceği kaydedildi.
Üretici Enflasyonu Yavaşlamaya Devam Etti
Yurt içi üretici fiyatları temmuz ayında yüzde 1,52 arttı. Üretici fiyatlarındaki aylık artış önceki aylara göre yavaşlamayı sürdürürken, yıllık üretici enflasyonu 0,26 puanlık düşüşle yüzde 27,83 olarak gerçekleşti.
Ana sanayi grupları incelendiğinde enerji fiyatlarındaki aylık artış yüzde 4,83 ile bir önceki aya göre güçlendi. Raporda, bu yükselişte jeopolitik gelişmelerin etkili olduğu belirtildi.
Dayanıksız tüketim mallarında aylık fiyat artışı yüzde 1,33, sermaye mallarında ise yüzde 1,09 oldu. Diğer ana sanayi gruplarında fiyat artışları daha sınırlı kaldı.
Sektörel bazda elektrik ve gaz üretimi ile dağıtımı ve içecek imalatı, fiyat artışlarının belirgin olduğu alt gruplar arasında yer aldı.
Yıllık Enflasyona Enerji ve Temel Mallardan Azaltıcı Katkı
Yıllık tüketici enflasyonuna yapılan katkılar incelendiğinde enerji grubunun katkısı bir önceki aya göre 0,60 puan azaldı. Temel mal grubunun katkısı 0,25 puan, alkol, tütün ve altın grubunun katkısı ise 0,16 puan geriledi.
Buna karşılık gıda ve alkolsüz içecekler grubunun yıllık enflasyona katkısı 0,33 puan yükseldi. Hizmet grubunun katkısında da 0,32 puanlık artış kaydedildi.
Mevsimsellikten arındırılmış veriler, tüketici fiyatlarındaki aylık artışın temmuzda güçlendiğini gösterdi. Aylık artış B endeksinde gerilerken, C endeksinde yükseldi.
B endeksini oluşturan gruplar arasında hizmet fiyatlarındaki artış güçlenirken, temel mal ve işlenmiş gıda fiyatlarındaki artışlar zayıfladı.
Dağılım bazlı enflasyon göstergeleri, B ve C gibi belirli kalemleri dışlayan göstergelere kıyasla daha belirgin bir düşüş sergiledi. Bu göstergelerin ana eğilim tahminlerinin de altında kaldığı bildirildi.
TCMB, temel mallar ve işlenmiş gıda gibi geniş kapsamlı kalemlerde fiyatların öngörülenden daha olumlu seyretmesinin bu görünümde etkili olduğunu belirtti. Temmuz ayına ilişkin göstergeler, tüketici enflasyonunun ana eğiliminin hem aylık bazda hem de üç aylık ortalamalar itibarıyla gerilediğine işaret etti.
