Satoshi Nakamoto’nun 31 Ekim 2008 tarihinde yayımladığı Bitcoin makalesinde geçen, başlangıç bloku ve merkeziyetsiz yapı, 2009 yılında blok zincir ve Bitcoin’in hayatımıza girmesiyle anlamını bulmuş oldu.
MERKEZİYETSİZLİK (ADEMİ MERKEZİYETÇİLİK)
Merkeziyetsizlik, en basit tanımıyla tek merkezde yönetilmeme ve sorumluluğun blok zincir üzerinde dağılması anlamına gelir.
Merkeziyetsiz blok zincirinde herhangi bir kurum, organizasyon, kişi ya da hükümet gibi merkezi bir otorite ya da denetleme mekanizması yer almaz. Blok zincir bağımsız bir şekilde, kontrol ve karar verme mekanizmasını ağa dağıtır. Dolayısıyla ağda yer alan kullanıcılar herhangi bir denetleme ve yetkiye sahip değildir.
Merkeziyetsiz yapı sadece Bitcoin’in blok zincirine özel değildir. Yazılım dünyasında da bir süredir kullanılan merkezi olmayan yapı; dağıtık ve merkezi olmayan şeklinde iki farklı sınıfta yer alarak kullanılır. Buna göre bir blok zinciri merkeziyetsiz olarak üretilebilir ve geliştirilen blok zinciri uygulaması yazılımı hem merkezi olmayan hem de dağıtık mimariye sahip olabilir. Blok zincirinin merkeziyetsiz yapısı, finansal teknolojide bir devrim niteliği taşır.
MERKEZİYETSİZ YAPI GÜVENLİ Mİ?
Finansal piyasalarda merkezi yapı, söz konusu unsurun denetlenmesi ve güvenirliliğinin sağlanması için kullanılır. Blok zincirinde ise ağda olan kullanıcılar bir birine güvenmek ve tanımak zorunda değildir.
Merkezi olmayan blok zincirinde yer alan kullanıcıların hepsinde, aynı işlem kaydına ait dağıtılmış defteri vardır. Defter sahibi olan herhangi bir kişinin blok zincir yazılımındaki verilerinde herhangi bir saldırı ile karşılaşılırsa, diğer defter sahiplerinde de aynı kayıtlar yer aldığı için ağdaki diğer üyeler, değişikliği onaylamayabilir. Ayrıca herhangi bir otoriyete bağlı olmadığı için, merkezi otoritelerden kaynaklanan sorunlar ve bazı başarısızlıkların önüne de geçilir.
Bitcoin blok zincirinde paylaşılan verilerin gerçek ve görünür olmasından dolayı ise mutabakatlarında zaman kazanımı sağlar.
ÖNEMLİ UYARI: Bu yazıda kripto para piyasasında kullanılan merkeziyetsiz yapının tanımı yapılmıştır. Yatırım tavsiyesi değildir.
