Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Aylık Fiyat Gelişmeleri Raporu’na nazaran, mayısta tüketici yıllık enflasyonundaki yükseliş alt gruplar geneline yayılırken, söz konusu artışta en belirgin katkı 1,11 puanla temel mal grubundan geldi.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) mayıs ayında Tüketici Fiyat Endeksi’nin (TÜFE) yüzde 2,98 arttığını ve senelik enflasyonun yüzde 73,5’e yükseldiğini açıklamasının akabinde TCMB’nin Fiyat Gelişmeleri Raporu da yayımlandı.
Rapora nazaran, mayıs ayında tüketici yıllık enflasyonundaki yükseliş alt gruplar geneline yayılırken bu gelişmeye en belirgin katkı temel mal ve hizmet gruplarından geldi. Bu dönemde, uluslararası emtia fiyatları, döviz kuru gelişmeleri ve tedarik zincirinde süregelen aksamalarla üretici fiyatlarındaki yükselişler sürdü.
Bu görünüm altında, B ve C göstergelerinin yıllık enflasyonlarındaki yükseliş sürdü ve mayısta geçen senenin aynı dönemine kıyasla B endeksi 4,43 puan yükselerek yüzde 61,63’e, C endeksi 3,67 puan yükselerek yüzde 56,04’e ulaştı. Mevsimsellikten arındırılmış verilerle incelendiğinde ise aylık artışın önceki aya göre B ve C endekslerinde bir miktar düşüş kaydettiği gözlemlendi.
Söz konusu gelişmelerle mayısta önceki aya kıyasla senelik tüketici enflasyonuna katkı temel malda 1,11 puan, hizmette 1,09 puan, gıdada 0,48 puan, enerjide 0,44 puan ve alkol-tütün-altın grubunda 0,41 puan yükseldi.
– “Kirada aylık artışlar bir miktar hızlandı”
Hizmet fiyatları mayısta yüzde 3,73 artarken, grup senelik enflasyonu 3,60 puan yükselişle yüzde 45,78 oldu. Bu dönemde, senelik enflasyon ulaştırma hizmetlerinde yataya yakın bir seyir takip etti, lokanta-otel grubunda daha belirgin olmak üzere diğer alt gruplarda ise arttı.
Lokanta-otel alt grubunda fiyatlar gerek yemek gerekse konaklama hizmetleri kaynaklı yüzde 5,47 yükseldi ve senelik enflasyon 7,57 puan artışla yüzde 76,83’e ulaştı. Diğer hizmetler alt grubu fiyatları yüzde 2,97 yükselirken, iki sene aradan sonra tekrar başlayacak olan hac ziyaretlerinin sürüklediği paket tur kalemi bu gelişmede öne çıktı.
Ulaştırma hizmetlerinde fiyat yükselişleri yüzde 5,14 ile genele yayıldı. Yüksek baz sebebiyle alt grup senelik enflasyonu yatay seyrederek yüzde 78,16 oldu. Mevsimsel etkilerden arındırılmış veriler, kirada aylık artışların bir miktar hızlandığına değindi.
Temel mal senelik enflasyonu mayısta 3,74 puanlık artışla yüzde 65,32’ye çıktı. Bu dönemde senelik enflasyon tüm alt gruplarda arttı. Altın hariç dayanıklı mal fiyatları mayısta yüzde 2,14 yükselirken, grup senelik enflasyonu yüzde 76,75 olarak gerçekleşti. Bu gelişmede büyük ölçüde mobilya, otomobil ve beyaz eşya fiyatları belirleyici oldu. Diğer temel mallarda fiyat yükselişleri grup geneline yayılmakla birlikte ev ile ilgili temizlik malzemeleri, kişisel bakım ürünleri ve konutun bakım onarımına yönelik malzemeler ön plana çıktı. Bu gelişmelerle grup aylık enflasyonu yüzde 3,94 oldu.
Giyim ve ayakkabı grubunda ise mayısta aylık fiyat artışı yüzde 4,63 olurken, senelik enflasyon 3,52 puan artışla yüzde 29,27’ye ulaştı.
– Enerji fiyatlarında şebeke suyu ve akaryakıt kalemleri öne çıktı
Enerji fiyatları mayısta yüzde 2,90 yükselirken, grup senelik enflasyonu 3,01 puanlık artışla yüzde 121,21 oldu. Bu gelişmede yönetilen yönlendirilen kalemlerden şebeke suyundaki yüzde 6,48’lik ve TL cinsi petrol fiyatları ile akaryakıttaki yüzde 3,97’lik fiyat yükselişleri belirleyici oldu. Bu dönemde katı yakıt fiyatlarındaki yükselişler sürerken, tüp gaz fiyatlarında bir miktar düşüş gözlemlendi.
Gıda ve alkolsüz içecek fiyatları mayısta yüzde 1,63 arttı ve grup senelik enflasyonu 2,53 puan yükselerek yüzde 91,63’e ulaştı.
Senelik enflasyon işlenmemiş gıdada 3,06 puan düşüşle yüzde 97,61 düzeyine gerilerken, işlenmiş gıdada 7,92 puan yükselişle yüzde 86,01’e ulaştı. İşlenmemiş gıda grubunda mevsimsellikten arındırılmış veriler sebze fiyatları kaynaklı olarak taze meyve ve sebze kaleminde fiyatların gerilediğine işaret etti. Diğer işlenmemiş gıda kaleminde ise genele yayılan fiyat artışları takip edildi. Bu grupta kırmızı et, beyaz et ile sütün yanı sıra pirinç ve kuruyemiş yüksek katkılarıyla dikkati çekerken, yumurta fiyat düşüşüyle diğer alt kalemlerden ayrıştı.
İşlenmiş gıdada, ekmek ve tahıllar kaleminde fiyatların yüzde 3,65 artmasıyla senelik enflasyon yüzde 90,69’e çıktı. Diğer işlenmiş gıdada aylık fiyat yükselişi daha belirgin olurken, bu grupta peynir ve diğer süt ürünleri başta olmak üzere katı-sıvı yağlar, çay-kahve, et ürünleri, şeker ve bağlantılı ürünler öne çıktı.
Alkollü içecekler ve tütün ürünleri fiyatları mayısta yüzde 6,53 artarken, senelik enflasyon yüzde 66,62’ye çıktı. Bu gelişmede üretici firmalar kaynaklı yapılan fiyat yükselişleri belirleyici oldu. Grubun aylık tüketici enflasyonuna katkısı ise 0,28 puan seviyesinde gerçekleşti.
– “Ara malları yıllık enflasyonu yataya yakın seyretti”
Yurt içi üretici fiyatları mayısta yüzde 8,76 arttı ve senelik enflasyon 10,34 puan artışla yüzde 132,16’ya ulaştı.
Son dönem döviz kuru gelişmeleri, emtia fiyatlarında ulaşılan yüksek düzeyler ve tedarik zincirlerindeki aksaklıklar üretici fiyatlarını olumsuz etkiledi. Ana sanayi gruplarına göre incelendiğinde, senelik enflasyon ara mallarında yataya yakın seyrederken diğer alt gruplarda arttı. Özellikte enerji enflasyonundaki yükseliş dikkati çekti.
Fiyat artışları alt kalemler geneline yayılırken, elektrik-gaz üretimi ile dağıtımı, diğer madencilik ve taş ocağı ürünleri, gıda ürünleri, içecekler, inşaat sektörü ile bağlantılı olan metalik olamayan mineral ürünler ve ağaç ürünlerindeki yükselişler öne çıktı.
Elektrik-gaz üretim ve dağıtımı fiyatları aylık bazda yüzde 38,49 yükselirken, bu gelişmede büyük ölçüde gaz imalatı fiyatlarındaki yükseliş etkili oldu.
