Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Aylık Fiyat Gelişmeleri Raporu’na göre, ekim ayında tüketici yıllık enflasyonu enerji ve alkol-tütün-altın hariç tüm alt gruplarda yükselirken, söz konusu yükselişe en belirgin katkı 1,32 puanla gıda grubundan geldi.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) eylül ayında Tüketici Fiyat Endeksi’nin (TÜFE) yüzde 3,54 yükseldiğini ve yıllık enflasyonun yüzde 85,51’e yükseldiğini duyurmasının ardından TCMB’nin Fiyat Gelişmeleri Raporu da yayımlandı.
Rapora göre, ekimde yıllık enflasyon enerji ve alkol-tütün-altın gruplarında gerilerken, diğer gruplarda yükseldi. Enflasyondaki artışa en belirgin katkı ise gıda grubundan geldi.
Mevsimsellikten arındırılmış verilerle B ve C göstergelerinin aylık değişimleri bir miktar yavaşlarken, yıllık enflasyonlarındaki yükseliş sürdü.
Söz konusu gelişmelerle ekim ayında önceki aya kıyasla yıllık tüketici enflasyonuna katkı gıdada 1,32 puan, temel malda 0,66 puan, hizmette 0,51 puan yükselirken, enerjide 0,28 puan ve alkol-tütün-altın grubunda 0,15 puan azaldı.
“Kira fiyatlarında aylık artış yüksek seviyesini korudu”
Hizmet fiyatları ekim ayında yüzde 2,63 yükselirken, grup yıllık enflasyonu 2,48 puan artışla yüzde 60,24’e çıktı. Bu dönemde yıllık enflasyon, kira ve ulaştırma hizmetlerinde daha belirgin olmak üzere tüm alt gruplarda yükseldi.
Kirada aylık artış yüzde 4,87 seviyesinde gerçekleşti ve yıllık enflasyon yüzde 41,24’e ulaştı. Mevsimsellikten arındırılmış verilere göre, kira alt grubunda aylık artış bir önceki aya kıyasla bir miktar gerilemekle birlikte yüksek seviyesini korudu.
Ulaştırma alt grubunda fiyatlar yüzde 1,97 arttı ve senelik enflasyon yüzde 102,20’ye ulaştı. Otobüs ile şehir içi ve hava yoluyla yolcu taşımacılığı kalemlerindeki fiyat artışları bu gelişmede öne çıkarken, kara yoluyla şehirler arası yolcu taşımacılığı fiyatlarındaki gerileme ekim ayında devam etti.
Yemek hizmetlerinin sürüklediği lokanta-otel alt grubunda fiyatlar yüzde 2,64 yükseldi. Böylelikle grup yıllık enflasyonu yüzde 81,92 olarak gerçekleşti.
Diğer hizmetlerde ise ekimde fiyatlar yüzde 1,82 artarken, bakım-onarım, sağlık hizmetleri, ulaştırma sigortası ve eğlence-kültür dikkati çeken kalemler oldu.
“Temel mal grubu yıllık enflasyonunda yükseliş devam etti”
Temel mal grubu yıllık enflasyonunda artış eğilimi devam etti. Bu grupta yıllık enflasyon ekim ayında 2,16 puan artışla yüzde 79,65’e çıktı.
Altın hariç dayanıklı mal fiyatları ekimde yüzde 2,57 artarken, bu gelişmede yüzde 8,38 yükselen beyaz eşya fiyatlarının etkisi belirgin oldu. Böylece, bu alt grupta yıllık enflasyon yüzde 92,47’ye yükseldi.
Yeni sezon etkisinin izlendiği giyim ve ayakkabı grubunda ise ekim ayında fiyatlar yüzde 8,43 yükseldi ve yıllık enflasyon yüzde 40,63’e ulaştı.
Aynı dönemde, diğer temel mallarda fiyat artışları grup geneline yayılırken kişisel bakım ürünleri ve ev ile ilgili temizlik malzemeleri öne çıkan kalemler olmaya devam etti. Grubun yıllık enflasyonu da yüzde 85,38’e çıktı.
“Enerji grubunda akaryakıt fiyatlarındaki artışın etkisi hissedildi”
Enerji grubunda yıllık enflasyon düşerken, aylık bazdaki artışta uluslararası ham petrol fiyatlarıyla uyumlu olarak yükselen akaryakıt fiyatları ile şebeke suyu fiyatlarının etkisi ön plana çıktı.
Bu gelişmelerle enerji fiyatları ekimde yüzde 2,37 yükselirken, grup yıllık enflasyonu 4,92 puan düşüşle yüzde 128,06’ya geriledi.
Aylık artışta uluslararası ham petrol fiyatlarındaki gelişmeleri takiben akaryakıt fiyatlarında gözlenen yüzde 3,15’lik yükselişin etkisi hissedildi.
Öne çıkan bir diğer kalem olan şebeke suyu fiyatları önceki aydan sarkan etkilere bağlı olarak bu dönemde yüzde 7,17 yükseldi. Diğer yandan, uluslararası gelişmelere paralel olarak tüp gaz fiyatlarında yüzde 1,69 ile düşüş devam etti.
“Gıda fiyatlarındaki artışta işlenmemiş gıda grubu öne çıktı”
Gıda grubu yıllık enflasyonundaki artışta taze meyve ve sebze öncülüğünde işlenmemiş gıda alt grubu öne çıksa da fiyat artışları grup geneline yayıldı.
Bu gelişmeyle gıda ve alkolsüz içecekler grubunda yıllık enflasyon ekimde yüzde 99,05’e çıktı. Yıllık enflasyon işlenmemiş gıdada 9,85 puan artışla yüzde 92,24, işlenmiş gıdada ise 2,42 puan yükselişle yüzde 105,32 olarak kayıtlara geçti.
İşlenmemiş gıda grubunda mevsimsellikten arındırılmış veriler, taze meyve ve sebze fiyatlarındaki yükselişin devam ettiğini ortaya koydu. Diğer işlenmemiş gıdada yumurta, kuruyemiş, pirinç ile çiğ süt fiyat gelişmelerinin yansıdığı sütün yanı sıra kırmızı et fiyatlarındaki artışlar ön plana çıktı.
İşlenmiş gıda fiyatlarında görülen yüzde 3,33’lük yükselişte ise ekmek-tahıllar başta olmak üzere, peynir ve diğer süt ürünleri, şeker ile bağlantılı ürünler ve konserve sebze ürünleri etkili oldu.
Alkollü içecekler ve tütün ürünleri grubunda ekim ayında fiyatlar üretici firmalar kaynaklı artışlar sonucunda yüzde 3,30 yükselirken, yıllık enflasyon 4,60 puan düşüşle yüzde 77,88’e indi. Diğer yandan alkollü içecek fiyatları yüzde 2,18, tütün ürünleri fiyatları ay ortasında yapılan artışlarla yüzde 3,39 yükseldi.
“Uluslararası doğal gaz fiyatları, üretici fiyatlarını yukarı çeken başlıca unsur oldu”
Uluslararası doğal gaz fiyatlarındaki son dönem gelişmeleri, yurt içi enerji fiyatlarına yansımaya devam ederek elektrik üretimi ve gaz imalatı fiyatlarını artırdı ve üretici fiyatlarını yukarı çeken başlıca unsur oldu.
Bu gelişme ile yurt içi üretici fiyatları ekim ayında yüzde 7,83 yükselirken, yıllık enflasyon 6,19 puan artışla yüzde 157,69’a ulaştı.
Ana sanayi gruplarına göre bakıldığında, bu gelişmede temel belirleyicinin aylık bazda yüzde 26,5 ile enerji grubu üretici fiyat artışı olduğu takip edildi.
Aylık fiyat gelişmeleri sektörler bazında incelendiğinde, elektrik ve doğal gaz fiyat ayarlamalarını takiben önemli artışlar gösteren elektrik-gaz-buhar ve iklimlendirme ile ham petrol-doğal gaz sektörlerinin yanında giyim eşyası, rafine edilmiş petrol ürünleri, inşaat ile bağlantılı olan metalik olmayan mineral ürünler ile içecek sektörlerindeki fiyat artışlarının belirgin olduğu gözlemlendi.
