Küresel elektrik talebindeki büyümenin bu sene zayıf küresel ekonomik göstergeler ve yüksek fiyatların etkisiyle geçen seneye kıyasla sert bir düşüş göstermesi beklenirken, talepteki yavaşlamayla elektrik sektöründen kaynaklı karbon emisyonlarının yüzde 1 düşeceği hesaplanıyor.
Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) Elektrik Piyasası Raporu’na nazaran, elektrik talebi bu sene yüzde 2,4 büyüyecek. Bu oran, Kovid-19 salgını sonrası geçen sene elektrik talebinde görülen yüzde 6’lık güçlü artışa kıyasla oldukça düşük seviyede bulunurken, salgın öncesindeki son 5 senedeki ortalama talep artışıyla paralel seyrediyor.
Ekonomilerin salgın sonrası toparlanamadan Rusya’nın Ukrayna’da başlattığı savaşın etkisiyle zayıflamaya devam etmesi, doğal gaz ve kömür fiyatlarındaki yükselişin elektrik fiyatlarını artırması, elektrik talebindeki büyümeyi yavaşlatan ana sebepler olarak öne çıkıyor.
Küresel elektrik talebindeki kısıtlı büyümeye karşın, yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretiminin bu sene yüzde 10 artarak sınırlı miktarda da olsa fosil yakıtlardan üretimi ikame etmesi bekleniyor.
– Kömürden elektrik üretiminde artış, gazdan üretimde düşüş
Nükleerden elektrik üretiminde ise bu sene yüzde 3 azalış öngörülüyor. Buna karşın, düşük karbonlu elektrik üretiminin toplamda yüzde 7 artacağı ve fosil yakıtlardan elektrik üretiminde yüzde 1’lik düşüş sağlayacağı hesaplanıyor.
Düşük karbonlu kaynaklardan üretimin artması ve talepteki yavaşlamayla, elektrik sektörü kaynaklı karbon emisyonlarının yüzde 1 düşmesi bekleniyor. Böylelikle, küresel elektrik sektöründen kaynaklanan karbon emisyonları 2021 senesinde ulaştıkları tüm zamanların en yüksek düzeyinden düşmüş olacak.
Karbon emisyonlarındaki düşüş, dünyada ve özellikle Avrupa’da Rusya-Ukrayna Savaşı sonrası doğal gaz tedarikinde yaşanan kısıtlar sebebiyle kömür tüketiminin arttığı bir dönemde görülecek.
Kömürden elektrik üretiminin bu sene Avrupa’nın kullanımının etkisiyle artması beklenirken, doğal gazdan elektrik üretiminin yüksek fiyatlara bağlı olarak yüzde 2,6 gerilemesi bekleniyor.
– Enerji krizine en etkili çözüm, temiz enerji dönüşümünü hızlandırmak
Rapora göre, bu senenin ilk yarısında Avrupa’da ortalama doğal gaz fiyatları geçen senenin aynı dönemine kıyasla 4 kat, kömür fiyatları ise 3 kat daha arttı. Kömür ve gaz fiyatlarındaki yükselişler de elektrik fiyatlarını birçok piyasada üç kattan fazla yükseltmiş halde.
IEA Enerji Piyasaları ve Güvenliği Direktörü Keisuke Sadamori, rapora yönelik değerlendirmesinde, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın etkisiyle dünyanın “ilk gerçek küresel enerji krizini” yaşadığını ifade ederek, şunları söyledi:
“Elektrik sektörü, en ağır etkilenen sektörler arasında. Bu durum özellikle enerji piyasasında şiddetli bir karmaşanın yaşandığı Avrupa’da oldukça belirgin. Tedarik kısıtları ve artan fiyatların kırılgan elektrik sistemlerinde zorluklar oluşturduğu ve kesintilere neden olduğu gelişen ekonomilerde de aynı şekilde. Hükümetler, acil önlemlerle anlık zorluklara çare arıyorlar ama aynı zamanda temiz enerji dönüşümünü hızlandırmaya da odaklanmalılar çünkü bu krize en etkili ve uzun vadeli cevap temiz enerji kaynaklarıyla verilebilir.”
