Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, dünya ekonomisinin yeni büyüme dinamosu haline gelen yapay zeka yatırımlarına ilişkin önemli bir risk uyarısında bulundu. Bangkok’ta düzenlenecek IMF-Dünya Bankası yıllık toplantıları öncesinde değerlendirmelerde bulunan Georgieva, teknolojiye aktarılan devasa sermayenin beklenen finansal getiriyi sağlayamaması halinde, piyasalardaki yoğunlaşma ve artan şirket borçluluğunun tetikleyeceği hayal kırıklığının geniş çaplı bir küresel ekonomik sarsıntıya dönüşebileceğini ifade etti.
Dev Yatırımların Getirisi Zaman Alabilir
Yapay zeka modellerinin geliştirilmesi ve işletilmesi için zorunlu olan veri merkezlerine yönelik harcamalar rekor seviyelere ulaşırken, teknoloji devleri küresel hisse senedi piyasalarındaki yükselişin ana lokomotifi olmayı sürdürüyor. Buna karşın Georgieva, şirketlerin üstlendiği devasa maliyetler ile bu yatırımların reel ekonomiye somut kazanç olarak dönmesi arasında ciddi bir zaman farkı bulunduğuna işaret etti.
Finansal piyasaların kırılganlığına değinen IMF Başkanı, hiper ölçekli teknoloji şirketlerinin yarattığı kaldıraç etkisine ve küresel sermayenin ABD hisse senetlerinde aşırı yoğunlaşmasına dikkat çekti. Şirket kârlarının beklentilerin gerisinde kalması durumunda, değerlemelerde yaşanabilecek sert bir düzeltmenin piyasalarla sınırlı kalmayıp genel ekonomik aktiviteyi sekteye uğratabileceği uyarısında bulundu. Yapay zeka altyapısına yönelik küresel sermaye harcamalarının tarihsel süreçteki demiryolu, elektrik şebekesi ve telekomünikasyon yatırımlarını dahi geride bırakabilecek boyuta ulaştığını belirten Georgieva, bu teknolojinin artık ülkelerin uluslararası rekabet gücünü belirleyen ana eksen haline geldiğini kaydetti.
Enerji Talebi Enflasyonu Körüklerken Bölgesel Makas Açılıyor
Yapay zeka ekosisteminin hızlı büyümesi, özellikle veri merkezlerinin katlanan elektrik tüketimi nedeniyle enerji piyasaları üzerinde ciddi bir baskı oluşturuyor. Enerji talebindeki bu sıçramanın yakıt, gübre, gıda ve temel emtia fiyatlarını yukarı çekme riski taşıdığını aktaran Georgieva, yapay zeka harcamalarının şirket bilançolarını büyütürken küresel çapta yüksek enflasyon eğilimini de beslediğini dile getirdi.
Teknolojik dönüşümün sunduğu fırsatların dünya genelinde eşit dağılmadığına da vurgu yapıldı. Yapay zeka odaklı dış ticarette öne çıkan ilk 10 ülkenin 7’sinin Asya-Pasifik bölgesinde yer aldığını aktaran Georgieva; Çin, Hindistan, Japonya, Güney Kore ve Tayvan gibi güçlü donanım ve yazılım altyapısına sahip ekonomilerin bu süreçten azami payı aldığını bildirdi. Buna karşılık dijital dönüşüme uyum sağlayamayan ülkelerin yarışın gerisinde kalması, küresel gelir dağılımı ve ekonomik eşitsizlik açısından yeni bir tehdit unsuru olarak değerlendiriliyor.
Gelişmiş Ülkelerde Artan Kamu Borcu ve Politika Eylemi Çağrısı
Yapay zeka kaynaklı piyasa risklerinin yanı sıra yüksek faiz ortamında katlanan kamu borç yükü de küresel finansal istikrarı zorlayan bir diğer ana başlık olarak öne çıkıyor. Yüksek faizlerin borç çevirme maliyetlerini artırması sebebiyle özellikle düşük gelirli ülkelerin zorlu tercihlerle baş başa kaldığı, ancak borç sorununun yalnızca gelişmekte olan piyasalarla sınırlı olmadığı belirtildi. ABD, Almanya ve Japonya gibi gelişmiş büyük ekonomilerde de yükselen borçluluk oranlarının maliye politikaları üzerinde kalıcı bir yüke dönüştüğü ifade edildi.
Hükümetlere bütçe disiplinini yeniden tesis etme, enflasyonla mücadeleyi kararlılıkla sürdürme ve toplumun kırılgan katmanlarını koruma çağrısı yapan Georgieva, yapay zekanın yasal çerçevesinin netleştirilmesi gerektiğini söyledi. İş gücünün teknolojik becerilerle donatılması, istihdam piyasalarının esnekleştirilmesi ve enerji arz güvenliğinin tahkim edilmesi gerektiğini vurgulayan IMF Başkanı, ekonomi yönetimlerinin yapısal reformları erteleme lüksünün kalmadığını bildirdi.
