Uluslararası Para Fonu (IMF), Mali İzleme Raporu kapsamında yayımladığı analizinde, rekor seviyelere ulaşan küresel kamu borçluluğu ile yüksek faiz ortamının kamu maliyesi üzerindeki baskıyı tehlikeli boyutlara taşıdığı uyarısında bulundu. Artan borçlanma maliyetlerinin bütçeleri kilitlediğine dikkat çeken kuruluş, hükümetlerin vakit kaybetmeden güvenilir mali konsolidasyon adımlarını devreye alması gerektiğini bildirdi.
Borç yükünün yüksek olduğu ekonomilerde politika faizlerindeki artışın bütçe açıklarını ve borç stokunu hızla tırmandırdığı vurgulanan raporda; piyasa faizlerinin mali disiplinsizliklere karşı her zamankinden çok daha hassas hale geldiği ifade edildi. Özellikle ABD başta olmak üzere gelişmiş piyasalarda uzun vadeli faiz beklentilerinin öngörülen kamu borçluluğuna karşı aşırı duyarlılık geliştirdiği kaydedildi.
Küresel Kamu Borcu İkinci Dünya Savaşı Sonrasından Bu Yana En Yüksek Seviyeye İlerliyor
G7 ülkelerinin 10 yıllık devlet tahvili getirilerinin ortalaması şubat-eylül döneminde 1 puandan fazla artarak son 20 yılın en yüksek seviyesine tırmandı. Raporda en çarpıcı tespit ise küresel borç projeksiyonlarına ilişkin oldu. IMF, toplam küresel kamu borcunun 2030 yılına kadar dünya Gayri Safi Yurt İçi Hasılası’nın (GSYH) yüzde 100’ünü aşacağını öngördü. Küresel ölçekte bu borçluluk oranına en son İkinci Dünya Savaşı’nın hemen ardından rastlanmıştı.
Tahvil getirilerini ve borçlanma maliyetlerini yukarı çeken dinamikler arasında petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar, yapışkan enflasyon, yapay zekâ yatırımlarının yarattığı sermaye talebi, artan kamu harcamaları ve önümüzdeki dönemde piyasaya sürülecek devasa tahvil ihraçları gösterildi. Gelişmiş ekonomilerdeki getiri artışlarının zincirleme etkiyle gelişmekte olan piyasalara sıçrayarak dış borçlanma maliyetlerini ağırlaştırdığı belirtildi.
Artan Faiz Yükü Devletlerin Yatırım ve Sosyal Harcama Alanını Daraltıyor
IMF hesaplamalarına göre, devletlerin küresel ölçekteki ortalama borçlanma maliyeti 2021 yılındaki yüzde 2,3 seviyesinden 2031 yılına kadar yüzde 3,7’ye tırmanacak. Bu yapısal artış, bütçelerdeki faiz ödemelerini katlayarak kamu yatırımları, altyapı, sağlık ve sosyal transferlere ayrılabilecek kaynakları doğrudan eritiyor. Sonuç olarak hükümetlerin olası ekonomik durgunluk veya şoklara karşı mali müdahale kapasitesi ciddi biçimde sınırlanıyor.
Borçların daha kısa vadelerle çevrilmesinin faiz artışlarını doğrudan bütçeye yansıttığını hatırlatan IMF, merkez bankalarının enflasyonla mücadele kapsamında faizleri uzun süre yüksek tutmak zorunda kalmasının borç dinamiklerini daha da bozabileceği konusunda uyardı.
Geciken Her Mali Önlem Maliyeti Katlayacak
Kuruluş, yüksek borçlu gelişmiş ülkelere gerçekçi makroekonomik hedeflere dayanan orta vadeli mali planları tavizsiz uygulama çağrısı yaptı. Gelişmekte olan ekonomilerin borç yönetim mimarisini güçlendirmesi, dış finansman erişimi kısıtlı düşük gelirli ülkelerin ise vergi tabanını genişleterek kamu harcamalarında verimliliği artırması gerektiği vurgulandı.
Mali uyum adımlarının siyasi veya dönemsel gerekçelerle ertelenmesinin kırılganlıkları büyüteceğine dikkat çekilen analizde, gecikilen her adımın ileride borcu istikrara kavuşturmak için çok daha sert, kapsamlı ve acı reçeteli önlemleri zorunlu kılacağı kaydedildi.
