Türkiye İstatistik Kurumu’nun 2025 yılı Hanehalkı Bütçe Araştırması, Türkiye’de hanelerin tüketim harcamalarında en yüksek payı konut ve kira giderlerine ayırdığını ortaya koydu. Araştırmaya göre konut ve kira harcamaları, toplam tüketim harcamaları içinde yüzde 29,3 ile ilk sırada yer alırken, gelir grupları, hane büyüklüğü ve temel gelir kaynağına göre harcama kalemlerinde belirgin farklılıklar görüldü. Veriler, hanelerde en fazla israf edilen gıda ürünlerinin ise taze meyve ve sebzeler olduğunu gösterdi.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ilişkin Hanehalkı Bütçe Araştırması sonuçlarını yayımladı. Araştırma, Türkiye genelinde hanehalklarının tüketim amaçlı harcamalarının dağılımına ilişkin ayrıntılı veriler sundu. Buna göre, vatandaşların bütçesinde en büyük payı konut ve kira harcamaları aldı.
TÜİK verilerine göre, hanehalkı tüketim harcamalarında konut ve kira giderlerinin payı yüzde 29,3 olarak hesaplandı. Bu kalemi yüzde 20,5 ile ulaştırma harcamaları izledi. Gıda ve alkolsüz içecekler için yapılan harcamaların toplam tüketim içindeki payı ise yüzde 17,3 oldu.
Toplam tüketim harcamaları içinde en düşük paya sahip alanlar da araştırmada yer aldı. Sigorta ve finansal hizmetler yüzde 0,8 ile en düşük harcama kalemi olurken, eğitim hizmetlerinin payı yüzde 1,8, sağlık harcamalarının payı ise yüzde 2,2 olarak kaydedildi.
Gelir Düzeyine Göre Harcama Dağılımı Değişti
Hanehalkı Bütçe Araştırması, gelir grupları arasında harcama önceliklerinin farklılaştığını gösterdi. Gelir seviyesi yükseldikçe ulaştırma harcamalarının bütçedeki payının arttığı belirlendi.
En yüksek gelir grubunda yer alan haneler, tüketim harcamalarının yüzde 25’ini ulaştırmaya ayırdı. Aynı gelir grubunda konut ve kira harcamalarının payı yüzde 25,7 olurken, gıda ve alkolsüz içecekler için ayrılan pay yüzde 12,4 seviyesinde gerçekleşti.
En düşük gelir grubunda ise harcama dağılımı farklı bir tablo ortaya koydu. Bu gruptaki hanelerde konut ve kira giderlerinin toplam tüketim harcamaları içindeki payı yüzde 38,7’ye çıktı. Gıda ve alkolsüz içeceklerin payı yüzde 29,2 olarak hesaplanırken, ulaştırma harcamalarının payı yüzde 8,6’da kaldı.
Bu veriler, düşük gelir grubundaki hanelerde temel ihtiyaçlara ayrılan payın daha yüksek olduğunu gösterirken, yüksek gelir grubunda ulaştırma harcamalarının bütçede daha geniş yer tuttuğunu ortaya koydu.
Gelir Kaynağı Harcama Tercihlerinde Belirleyici Oldu
Araştırmada hanelerin temel gelir kaynağına göre tüketim harcamalarının dağılımı da incelendi. Temel gelir kaynağı maaş, ücret veya yevmiye olan hanelerde en yüksek harcama kalemi konut ve kira oldu.
Bu gruptaki haneler bütçelerinin yüzde 26,4’ünü konut ve kira giderlerine ayırdı. Ulaştırma harcamalarının payı yüzde 21,9, gıda harcamalarının payı ise yüzde 16 olarak kaydedildi.
Müteşebbis geliri elde eden hanelerde ise ulaştırma harcamaları öne çıktı. Bu hanelerde ulaştırma harcamalarının payı yüzde 25,9 ile ilk sıralarda yer aldı. Konut ve kira harcamalarının payı yüzde 25,5 olurken, gıda harcamalarının payı yüzde 17 olarak belirlendi.
Tek Kişilik Hanelerde Konut ve Kira Harcamalarının Payı Yükseldi
TÜİK’in 2025 Hanehalkı Bütçe Araştırması, hane büyüklüğüne göre harcama kalemlerinde dikkat çeken farklılıklar bulunduğunu da ortaya koydu. Tek kişilik hanelerde konut ve kira giderlerinin bütçedeki payı yüzde 41’e ulaştı.
Tek kişilik hanelerde gıda ve alkolsüz içecekler için ayrılan pay yüzde 14,3, ulaştırma harcamalarının payı ise yüzde 14,4 olarak hesaplandı. Bu grupta konut ve kira giderleri, diğer harcama kalemlerine kıyasla belirgin şekilde öne çıktı.
Altı ve daha fazla kişinin yaşadığı hanelerde ise gıda harcamalarının payının arttığı görüldü. Bu hanelerde gıda ve alkolsüz içecek harcamalarının toplam tüketim içindeki payı yüzde 23,7 oldu. Konut ve kira giderlerinin payı yüzde 24,4, ulaştırma harcamalarının payı ise yüzde 18,1 olarak kayıtlara geçti.
Hanelerde En Fazla İsraf Edilen Gıda Grubu Taze Meyve ve Sebzeler Oldu
Hanehalkı Bütçe Araştırması, tüketim harcamalarının yanı sıra gıda israfına ilişkin verileri de ortaya koydu. Araştırmaya göre hanelerde en fazla israf edilen gıda ürünleri taze meyve ve sebzeler oldu.
Taze meyve ve sebzeler, yüzde 39,7 ile en çok israf edilen gıda grubu olarak belirlendi. Bu ürünleri yüzde 32,5 ile ekmek takip etti. Süt ve süt ürünlerinin gıda israfındaki payı ise yüzde 15,1 olarak hesaplandı.
TÜİK’in açıkladığı veriler, Türkiye’de hanehalkı harcamalarının önemli bölümünün konut, kira, ulaştırma ve gıda kalemlerinde yoğunlaştığını gösterdi. Araştırma, gelir düzeyi, hane büyüklüğü ve gelir kaynağına göre tüketim tercihlerinin değiştiğini ortaya koyarken, gıda israfında taze meyve ve sebzeler ile ekmeğin öne çıktığını gösterdi.
