Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın 5,3 milyon memur ve memur emeklisini kapsayan 3600 ek gösterge çalışması sonrası sözleşmeli memura yeni haklar tanıyan ve emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) adına hazırlanan düzenleme hız kazandı.
Eksik primli olan vatandaşların EYT düzenlemesi kapsamına girip girmeyeceği merak ediliyor. Primi eksik olanlara 6 maddede çözüm olanağı ortaya koyulurken sözleşmeliye kadro meselesinde de masada bulunan 4 madde netleşti.
Sözleşmeli memurlara yeni haklar tanıyan EYT meselesinin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın öncelikli gündeminde yer aldı. 530 bin kamu çalışanını ilgilendiren çalışmanın 2022 senesi bitmeden tamamlanması ve ekim ayı bitmeden de kamuoyu ile paylaşılması düşünülüyor.
EYT ile alakalı konular gündem olmaya devam ediyor. 8 Eylül 1999 tarihinin öncesinde sigortalı olarak çalışmaya başlamış, senesini ve primini doldurmuş fakat yaş şartı sebebiyle emekli olamayan vatandaşlar adına bir çalışma grubu da oluşturuldu.
Bu konuda oluşturulan çalışma grubunu duyuran Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin sene sonuna kadar çalışmaların tamamlanacağını duyurmuştu.
KADINLARDA 20 ERKEKLERDE 25 YIL SİGORTALI OLMA KOŞULU
8 Eylül 1999 tarihinin öncesinde sigortalı olan vatandaşlar adına erkeklerde 25 kadınlar da ise 20 senelik sigortalı olma koşulu bulunuyor.
Bunun haricinde de 5000 ile 5975 gün arasında değişen prim koşulu bulunuyor. Yaş koşulu ise kademeli olarak işe giriş tarihine kıyasla değişiklik gösteriyor.
23 YIL ÖNCE SENE VE PRİM ŞARTININ YANINA YAŞ KOŞULU DA GETİRİLDİ
8 Eylül 1999 tarihinde çıkartılan yasa ile sene ve prim şartının yanına yaş koşulu da getirilmişti.
EYT’liler bu yaş koşuluna takıldıklarından dolayı emekli olamıyorlar. Bu durumda senesini ve primini tamamlamış olarak EYT’li olanlar emeklilik hakkının verilmesini bekliyor.
Fakat 8 Eylül 1999 tarihi öncesinde sigortalı olarak işe başlayan birçok vatandaşın şimdilik primleri tamamlanmadı. Söz konusu bu vatandaşlardan kimisi çalışma imkanı bulamadığından dolayı primlerini tamamlayamazken kimisi ise kayıtsız çalıştırıldığından dolayı yeterli prime ulaşamadı.
Bu sigortalılar da EYT kapsamına girmek istiyor. Mevzuatımızda bu eksik primlerin tamamlanmasından dolayı bazı imkanlar da bulunuyor.
İşte eksik primi tamamlamak adına milyonların en çok merak ettiği 6 formül şu şekilde:
3600 GÜN PRİM İLE KISMİ EMEKLİLİK
Mevzuata göre 8 Eylül 1999 tarihi öncesinde sigortalı olup EYT kapsamındaki vatandaşların 3600 günle yani 1 senelik primle emekli olma imkanları bulunuyor. Eğer yeterli primi tamamlama imkanı yoksa 360/0 gün de emeklilik için yeterli oluyor. Burada emeklilik için üç koşulun yerine gelmesi gerekiyor.
İlk olarak sigortalılık süresinin 15 seneye tamamlanması gerekiyor. Fakat bu şart 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olan herkes adına tamamlandı.
İkinci olarak 4A (SSK) kapsamında 3600 gün primin ödenmesi isteniyor. Üçüncü olarak da kadınlarda 50 erkeklerde 55 yaşın dolmuş olmasına bakılıyor. Bu üç koşuldan hangisi en son biterse o tarihe göre de emeklilik yaşı tespit ediliyor.
ASKERLİK BORÇLANMASI
Eksik primi olan erkek sigortalılar açısından askerlik borçlanması ile tamamlama imkanı da yer alıyor.
Erkekler askerde geçirdiklerini tüm günlerini satın alarak emeklilik primlerine ekleyebiliyor. Böylelikle EYT adına primi eksik olan bir sigortalı bu yolla prim kazanabilir. Askerlik sigortadan önce yapılmışsa borçlanılan gün kadar işe giriş tarihi de geri çekilerek ayrıyeten bir avantaj da kazanılıyor.
DOĞUM BORÇLANMASI
Primi eksik olan kadın sigortalılar adına doğum borçlanması imkanı bulunuyor.
Sigortadan sonra dünyaya gelen 3 çocuğa kadar borçlanma hakkı bulunuyor. Her bir çocuk için 2 sene yani 720 gün kazanılabiliyor. Böylelikle üç çocuk borçlanan bir kadın sigortalı 2160 gün kazanıp eksik primini tamamlayarak EYT’li olabilir. Burada ne kadar zamana ihtiyacınız varsa o kadar borçlanabiliyorsunuz.
İHYA İLE PRİM
EYT kapsamı belirlenirken farklı kurumlardan sigortalı çalışmış kişiler de değerlendirilmeyi alınıyor. Bunlardan birisi de Bağ-kur. Bu kapsamda işyeri açmış ya da şirket ortağı olmuş vatandaşlar geçmişte eğer primlerini ödememişlerse günleri donduruluyor borçları da kaldırılıyor.
Fakat bu dondurulan günleri ihya sistemi ile tekrar kazanmak mümkün. Geçmiş günlerini ihya etmek isteyenler güncel asgari ücret üzerinden ödeme yaparak günlerinin tamamını alıyor ve primlerine eklettirebiliyor.
İSTEĞE BAĞLI SİGORTA
Çalışma imkanı bulamayan sigortalılar eksik primlerini isteğe bağlı sigorta yaptırarak tamamlayabilirler.
SGK’ya verilecek bir dilekçe ile birlikte başlayan isteğe bağlı sigortada her ay 30 gün kazanılıyor. 18 yaşından büyük Türk vatandaşı olmak ve Türkiye’de ikamet etmek yeterli oluyor. Burada dikkat edilmesi gereken nokta yapılacak ödemelerin 1261 günü yani 3.5 senesi bulmaması. Bu sayı aşılırsa isteğe bağlı sigorta Bağ-Kur kapsamından olduğu için emeklilik hesabı da Bağkur’a göre yapılıyor.
BİR BAŞKA İMKAN HİZMET TESPİTİ
Primi eksik olan EYT’liler adına bir başka imkan da hizmet tespit davası.
Geçmişte sigortası yapılmış fakat primi eksik ya da hiç yatırılmamış olanlar ya da sigortasız çalıştırılanlar geçmişe yönelik hizmet tespiti yaptırarak bu günlerini tescil ettirebilir giriş tarihini geri çekebilir.
Sigorta girişi yapılıp primi yatırılmayanlar adına zaman aşımı süresine bakılmazken kayıt dışı çalıştırılmış olanlar adına geriye doğru zaman aşımı süresi bulunuyor.
Sözleşmeli memurlar adına Çalışma Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı bürokratları Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı koordinasyonunda çalışma gerçekleştiriyor. Sözleşmeli memurlar için mevcut durumda uygulanan 3+1 formülü masada bulunuyor.
3+1 FORMÜLÜ NEDİR?
Yapılacak düzenlemeyle birlikte mevcut sözleşmelilerin tamamının kadroya geçmesi bundan sonra sözleşmeli olarak girenlerin de 3 sene bekledikten sonra kadroya geçmesi gündeme geldi.
Alternatifli taslaklarla hazırlanan çalışmanın ekim ayı bitmeden netleşmesi ve EYT düzenlemesi öncesi Meclis’e gelmesi düşünülüyor.
Geçen Ağustos ayında imzalanan toplu sözleşme metninde “Kamu kurum ve kuruluşlarının görüşü alınarak, sözleşmeli personel mevzuatında düzenleme yapılması suretiyle sözleşmeli personelin statülerinin yeniden belirlenmesine ilişkin çalışma, yetkili konfederasyonun katkı ve katılımıyla 2022 yılı içerisinde tamamlanacaktır” cümlesi yer almıştı.
530 BİN SÖZLEŞMELİYİ İLGİLENDİREN ÇALIŞMA
Kamuda çalışan 530 bin sözleşmeliyi alakadar eden çalışmada özellikle sosyal ve mali hakların kadrolu personel ile eşitlenmesi söz konusu olacak.
İşte çalışma taslağının içerisindeki bazı düzenlemeler şöyle:
Görevde yükselme sınavlarına girebilme
İzin haklarının devredilmesi
Yönetici pozisyonlarında istihdam edilme
Kurumlar arası yer değişikliği hakkı
SON KARARI CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN VERECEK
Burada Çalışma Bakanlığı ile sendikalar arasında müzakereler sonucu yeni alternatifli taslaklar oluşturulacak. Taslak hususunda son kararı 3600 ek göstergede olduğu gibi Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan verecek. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın onayı sonrasında çalışma kamuoyuna açıklanacak.
