2027-2029 Orta Vadeli Programı’nda (OVP) yer alan bütçe kalemlerindeki güçlü artışlar, ekonomi çevrelerinde 2027 yılına ilişkin siyasi takvim tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı. Özellikle özel sektöre yönelik sermaye transferleri, cari transferler, sosyal konut, sağlık ve tarımsal destekler için öngörülen artışlar erken seçim senaryolarıyla ilişkilendirilirken, emeklilere yönelik yeni bir sosyal destek modeli üzerinde çalışıldığı da belirtiliyor.
Ankara kulislerine yansıyan bilgilere göre en düşük emekli aylığını doğrudan artırmak yerine, hane gelirinin belirli bir seviyenin altında kalmasını engellemeye yönelik “aile gelir sigortası” modeli değerlendiriliyor. Ancak söz konusu sistem henüz kesinleşmiş veya yürürlüğe girmiş bir düzenleme niteliği taşımıyor.
Özel sektöre sermaye transferinde yüzde 130 artış öngörülüyor
OVP’de dikkat çeken kalemlerden biri özel sektörün bina, inşaat, makine ve benzeri yatırımlarının desteklenmesinde kullanılan sermaye transferleri oldu.
2026 yılını yaklaşık 325 milyar TL ile tamamlaması beklenen sermaye transferlerinin 2027 yılında yaklaşık yüzde 130 artarak 750 milyar TL’ye yükselmesi öngörülüyor.
Bu kalemin 2028 yılında ise yeniden 408 milyar TL’ye gerilemesi planlanıyor.
2027’deki güçlü artışın hemen ardından 2028 için öngörülen düşüş, ekonomi ve siyaset çevrelerinde bütçenin 2027 yılında daha genişlemeci kullanılabileceğine yönelik değerlendirmelere neden oluyor. Bununla birlikte OVP’deki bütçe tercihleri tek başına erken seçim kararı anlamına gelmiyor.
Kamu yatırımlarındaki artış yüzde 3,8’de kalacak
Özel sektöre yönelik sermaye transferlerinin güçlü biçimde artırılması planlanırken, devletin doğrudan gerçekleştirdiği altyapı ve gayrimenkul yatırımlarını kapsayan sermaye giderlerindeki artışın yüzde 3,8 seviyesinde tutulması öngörülüyor.
Devletin mal ve hizmet alımları için gerçekleştireceği harcamaların ise 2027’de yüzde 44,4 artarak 2 trilyon 184 milyar TL’ye çıkması hedefleniyor.
Bu görünüm, 2027 bütçesinde doğrudan kamu yatırımlarından ziyade transferler ile mal ve hizmet alımlarının daha güçlü artacağı bir harcama kompozisyonuna işaret ediyor.
Cari transferler 10,24 trilyon TL’ye çıkacak
Vatandaşlara, sosyal güvenlik sistemine ve farklı kesimlere yapılan karşılıksız ödemeleri içeren cari transferlerde de yüksek oranlı artış öngörülüyor.
Cari transferlerin 2026 yılında yüzde 30,2 artmasının ardından 2027’de artış hızının yüzde 45,3’e çıkması ve toplam tutarın 10 trilyon 240 milyar TL’ye ulaşması bekleniyor.
2028 yılında ise cari transferlerdeki yıllık artışın yüzde 19,1’e gerilemesi öngörülüyor.
2027 ile 2028 arasındaki bu belirgin farklılık da bütçe politikalarına ilişkin siyasi takvim tartışmalarında öne çıkarılan göstergeler arasında bulunuyor.
Sağlıkta yüzde 43, sosyal konutta yüzde 150 artış
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın açıklamalarına göre sosyal politika alanındaki bütçe artışları da 2027 programının önemli unsurlarından birini oluşturuyor.
Sağlık harcamalarında yaklaşık yüzde 43 artış öngörülürken, sosyal konut projelerine ayrılan kaynağın yüzde 150 artırılması planlanıyor.
Daha önce 100 milyar TL seviyesinde bulunan sosyal konut ödeneğinin 250 milyar TL’ye çıkarılacağı açıklanmıştı.
Bütçede öngörülmeyen ihtiyaçlar için ayrılan yedek ödeneğin de 382 milyar TL’den 541,6 milyar TL’ye yükseltilmesi planlanıyor.
Faiz dışı harcamalar 23,2 trilyon TL’ye ulaşacak
2027 bütçesinde genel harcamaların da önemli ölçüde büyümesi bekleniyor.
Faiz dışı harcamaların yüzde 38,3 artışla 23,2 trilyon TL’ye, faiz giderlerinin ise yüzde 40,7 artarak 3,9 trilyon TL’ye yükselmesi öngörülüyor.
Böylece yüksek transfer harcamalarının yanı sıra kamu borçlanmasının faiz yükünde de güçlü bir nominal artış bekleniyor.
Tarım ve hayvancılık destekleri artırılıyor
OVP döneminde tarım sektörüne yönelik desteklerde de artış planlanıyor.
2026 yılı bitkisel üretim destek katsayısının dekar başına 310 TL’den 367 TL’ye yükseltildiği belirtilirken, tarımsal desteklerde toplam artışın yüzde 50,4 seviyesine ulaşacağı ifade ediliyor.
Büyükbaş ve küçükbaş hayvancılığa yönelik desteklerin de yaklaşık yüzde 43 artırılması öngörülüyor.
Tarımsal üretimin desteklenmesi aynı zamanda gıda arzını artırarak enflasyon üzerindeki arz kaynaklı baskıları azaltmayı hedefleyen ekonomi politikalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor.
En düşük emekli maaşı için yeni model üzerinde çalışılıyor
Bütçe tartışmalarının en fazla merak edilen başlıklarından birini emeklilere yönelik yeni destek modeli oluşturuyor.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in MKYK sunumunda değindiği belirtilen çalışmalar kapsamında, yalnızca en düşük emekli aylığını doğrudan artırmak yerine hane bazlı gelir desteğinin değerlendirildiği aktarılıyor.
Ankara kulislerine yansıyan modele göre “aile gelir sigortası” sistemiyle haneye giren toplam gelirin belirli bir seviyenin altına düşmemesi amaçlanıyor.
Bu yöntemde sosyal destek yalnızca kişinin emekli aylığı üzerinden değil, hanenin toplam geliri ve ekonomik koşulları dikkate alınarak belirlenebilir.
Ancak modelin kapsamı, gelir eşiği, kimlerin yararlanacağı, ödeme miktarı ve başlangıç tarihi konusunda henüz açıklanmış nihai bir düzenleme bulunmuyor.
2027 bütçesi erken seçim tartışmalarını güçlendirdi
2027’de sermaye transferlerinin yüzde 130, cari transferlerin yüzde 45,3, sosyal konut ödeneklerinin yüzde 150 ve sağlık harcamalarının yüzde 43 artırılmasının planlanması, siyasi kulislerde erken seçim senaryolarıyla birlikte değerlendiriliyor.
Özellikle bazı harcama kalemlerinde 2027’de güçlü artış öngörülürken 2028’de artış hızının belirgin biçimde düşmesi bu değerlendirmelerin temel dayanaklarından biri olarak gösteriliyor.
Bununla birlikte OVP’de yer alan bütçe rakamları ve sosyal politika hedefleri, hukuken veya siyasi olarak erken seçim kararı anlamına gelmiyor. Erken seçim değerlendirmeleri şu aşamada bütçe kompozisyonuna yönelik siyasi ve ekonomik yorumlara dayanırken, emeklilere yönelik aile gelir sigortası modeli de resmi detayları açıklanmamış bir çalışma olarak gündemde bulunuyor.
