Son yıllarda içinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının da bulunduğu birçok Merkez Bankası dijital para çalışmalarına başladı. Henüz Türkiye’nin dijital parası çıkmadı fakat, Türkiye’deki yatırımcıların birçoğu kripto para borsalarından dijital para satın aldı.
Kripto para borsalarında satılan dijital paraların hepsi kripto para olarak isimlendirilmiştir fakat Merkez Bankalarının çıkardığı dijital paralar kripto para değildir. Kripto paraların piyasaya sunulmasıyla başlayan inovasyon ve yenilikler finans dünyasının çalışmalarını da etkileyerek, dijitalleşmeye sıcak bakmalarını sağladı. Merkez Bankaları da bu gelişmeyle birlikte dijital para ekosistemine girmek için adım attı.
DİJİTAL PARA NEDİR?
Sadece sanal ortamda satın alınabilen ve fiziksel olarak ‘ele alınamayan’, geleneksel madeni ya da kağıt para gibi bir karşılığı, değeri ya da satın alma gücü olan para birimlerine dijital para denir.
CBDC (Central Bank Digital Currency-Merkez Bankası Dijital Para Birimi), ülkelerin Merkez Bankaları tarafından üretilen kendi gerçek paralarının dijital versiyonudur. Kullanıcılar dijital para satın alarak fiziksel para gibi kullanabilirler. Dijital paralarla hem harcama hem de transfer işlemleri gerçekleştirilebilir. Dijital para kullanım bakımından elektronik ödeme sistemi, kredi ve banka kartlarına benzemektedir.
DİJİTAL PARANIN DİJİTAL KULLANIMDAN FARKI NEDİR?
Merkez Bankalarının çıkardığı dijital paraların, dijital ortamda kullanılan ve özel ticari bankaların kredi kartı, banka kartı ya da elektronik ödemeden farkı ise kendi hesaplarında bulunan para olmasıdır.
Bu durumda özel bankalarda hesabı olan kullanıcılar bazı olumsuz durumlarla karşılaşabilirler. Örnek vermek gerekirse, bir kullanıcının hesabının bulunduğu banka birtakım sorunlardan dolayı kapanırsa ya da tamamıyla hizmet vermeyi bırakırsa, o bankanın mevcut müşterilerinin paralarının da yok olma riski olacaktır.
Merkez Bankalarının çıkardığı dijital paralarda, yukarıda belirttiğimiz olumsuz durum söz konusu olmayacaktır. Çünkü Merkez Bankası Dijital Para Birimi, Merkez Bankalarının taahhüdüne sahip olduğu için risk taşımayacaktır.
İTİBARİ PARANIN DİJİTALDEKİ KARŞILIĞIDIR
Dijital paralar, Merkez Bankaları tarafından mevcut itibari (gerçek) paralarının dijital ortamdaki varlığıdır. Bu paralar tıpkı bankaların sunduğu kartlar gibi, kullanıcıların, gerçek paralarını dijital ortamda kullanılmasına olanak sağlar.
Dijital paralar da tıpkı kripto paralar gibi internet ortamından satın alınabilirler. Dijital paraya sahip olan bir kullanıcı varlığını internet ortamında saklayabilir. Kullanıcı yapacağı tüm işlemleri elektrik ortamda gerçekleştirir. Dijital paralar kullanıcılarına; fatura ödeme, para transferi, alışveriş yapma, online ödeme yapma gibi birçok hizmet sunar.
KRİPTO PARA VE DİJİTAL PARA ARASINDAKİ FARKLAR NELERDİR?
Kripto paralar merkeziyetsiz ve tamamıyla blok zinciri üzerinde çalışan yazılımların işleyişi yönettiği finans dünyasıdır. Dijital paralar ise, Merkez Bankaları tarafından üretildiği ve kendi para birimlerinin karşılığı olduğu için, merkezi olan bir yapıya sahiptir. Bu özelliğinden dolayı dijital paralar merkezi bir otorite tarafından denetlenerek üretilir. Kripto paralarda ise bu durum söz konusu bile değildir. Örneğin, piyasada en yüksek hacme sahip olan Bitcoin, merkezi olmayan bir alt yapıya sahiptir. Blok zinciri üzerinde yapılan üretimi herhangi bir şahıs, hükümet, otorite ya da kurum kontrolüne alamaz ve denetleyemez.
