Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiye sürecine alınan sorunlu yatırım fonlarına ilişkin hazırlanan özel kanun teklifi, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda kabul edildi. Düzenleme, tasfiye sürecindeki fonlarda kilitli kalan yatırımcılara net ana para üzerinden 1 milyon liraya kadar ara ödeme yapılmasını, manipülasyonla haksız kazanç sağlayan sorumlulardan varlıkların tahsil edilmesini ve sürecin hukuki koruma kalkanına kavuşturulmasını öngörüyor.
Yasa metni, genel fon piyasası için kalıcı bir rejim oluşturmayıp yalnızca mezkûr tarihte tasfiyesine karar verilen ve işlemleri henüz sonuçlanmamış fonlara özgü istisnai bir mekanizma olarak uygulanacak.
Tasfiye Varlıklarına Özel Borsa ve Blok Satış Yetkisi
Fonların tasfiyesi doğrudan SPK gözetiminde görevlendirilen tasfiye kuruluşlarınca yürütülecek. Borsada derinliği kaybolan ve taban serileriyle kilitlenen hisselerin piyasayı daha fazla çökertmesini engellemek amacıyla SPK’ya geniş yetkiler tanındı:
- Piyasa Dışı ve Toptan Satış: Borsada oluşan fiyatın gerçek değeri yansıtmadığı veya tasfiyeyi tıkadığı hallerde; şirket geri alımları, hâkim ortağa satma hakkı, toptan satış ve özel işlem bildirimi yöntemleri devreye alınabilecek.
- Fiyat Marjı Esnekliği: Kurul, söz konusu tasfiye satışlarında borsadaki standart fiyat marjlarından farklı marjlar uygulayabilecek.
- Borsa Satış Yasağı (Lock-up): Fon portföyündeki varlıkları borsa içinden veya borsa dışından blok olarak satın alacak yatırımcılara, piyasa dengesini korumak adına bu payları belirli bir süre borsada satmama zorunluluğu getirilebilecek.
- Gizlilik Engeli Kaldırıldı: MKK, Takasbank, Borsa İstanbul, TBB ve kamu kurumları; SPK, YTM veya TMSF’nin talep ettiği her türlü veri ve belgeyi mevzuattaki “ticari sır veya gizlilik” maddelerine sığınmaksızın anında iletmekle yükümlü kılındı.
Net Yatırım Tutarı Nasıl Hesaplanacak? (TÜFE/ÜFE Formülü)
Yatırımcılara yapılacak ödemelerde manipülatif balon fiyatlar değil, fona fiilen aktarılan net tasarruf tutarı baz alınacak. Dağıtılabilir nakdin fon pay değerini karşılamaya yetmediği durumlarda net yatırım tutarı şu yöntemle hesaplanacak:
- Fona yapılan her nakit girişi ve fondan alınan her nakit çıkışı, TÜİK tarafından açıklanan TÜFE ve Yİ-ÜFE değişim oranlarının aritmetik ortalaması alınarak kıstelyevm (gün hesabı) usulüyle tasfiye gününe endekslenecek.
- Giriş tutarının çıkıştan fazla olduğu durumlarda, fondan çekilen tutarlar FIFO (İlk Giren İlk Çıkar) esasına göre ana paradan düşülecek ve hak sahibinin reel net ana parası Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) tarafından kesinleştirilecek.
1 Milyon TL Ara Ödemenin Dağıtım Kuralları ve Tavan Şartı
Komisyondan geçen teklif uyarınca hak sahiplerine verilecek ara ödemenin çerçevesi net kurallara bağlandı:
- Tavan Sınır: Net yatırım tutarı 1 milyon TL’nin altında olanlara hesaplanan tutar kadar, 1 milyon TL ve üzerinde olanlara ise ilk etapta tavan tutar olan en fazla 1 milyon TL ara ödeme aktarılacak.
- Portföy Değeri Kısıtı: Para piyasası fonları hariç tutulmak üzere, yapılacak ara ödeme tutarı yatırımcının bir önceki gün sonu itibarıyla hesabında bulunan fon katılma paylarının toplam güncel değerini aşamayacak.
- Katılma Payı İptal Edilmeyecek: Ara ödeme alan yatırımcıların payları sistemden silinmeyecek. Paylar üzerindeki nihai mahsuplaşma ve pay iptal işlemleri tasfiyenin son aşamasında (nihai ödemede) gerçekleştirilecek.
- Düşük Bakiyeliye Öncelik: Nakit mevcudunun tüm ara ödemeleri karşılamaya yetmediği fonlarda SPK; en düşük net yatırımı olan yatırımcıdan başlanarak ödeme yapılmasına veya herkese eşit bir taban tutar ödenmesine karar verebilecek.
Manipülatörlere Sıfır Ödeme ve “Haksız Kazanç İadesi” Havuzu
Düzenleme, sermaye piyasası suçlarına karışan kişi ve grupları tamamen tasfiye havuzunun dışına itiyor:
- Ödeme Engeli: Sermaye Piyasası Kanunu’nun piyasa dolandırıcılığı, bilgi suistimali ve piyasa bozucu eylemler maddelerini ihlal ettiği veya tasfiye edilen fonlarla birlikte hareket ettiği tespit edilen kişi ve kurumlara hiçbir tasfiye veya geri kazanım ödemesi yapılmayacak.
- Gönüllü İade Mekanizması: Tasfiye kararı öncesinde fondan paylarını fona iade ederek ayrılan ve TÜFE/ÜFE enflasyon ortalamasının üzerinde fahiş getiri elde eden kişiler, enflasyonu aşan kısımları SPK’nın ilan edeceği hesaplara isteğe bağlı iade edebilecek.
- Hisse Getirisi İadesi: Fonların portföyündeki hisselerden enflasyonun üzerinde olağan dışı kazanç sağlamış üçüncü taraflar da elde ettikleri aşırı kârı “genel hisse iade hesabına” aktarabilecek. Toplanan bu kaynaklar doğrudan mağdur yatırımcıların alacak havuzuna aktarılacak.
Komisyon aşaması tamamlanan kanun teklifinin hızla TBMM Genel Kurulu’na sevk edilerek yasalaşması ve ardından ekim ayı bitmeden Ziraat Bankası ile diğer kamu/özel bankalar üzerinden ilk 1 milyon TL’lik dilimlerin hesaplara yatırılması bekleniyor.
