Brent petrol, ABD ile İran arasındaki gerilimin yeniden tırmanabileceğine yönelik endişeler ve OPEC+ ülkelerinin ekim ayında ilave üretim artışına gitmeme kararıyla yeni haftaya yükselişle başladı. Kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,6 artarak 97,82 dolara çıkarken, piyasalarda Hürmüz Boğazı çevresindeki gelişmeler ve bölgesel arz güvenliği yakından izleniyor.
Cuma günü 96,57 dolara kadar yükselen Brent petrol, haftanın son işlem gününü 96,28 dolardan tamamlamıştı. Kasım vadeli kontrat bugün saat 09.00 itibarıyla önceki kapanışa göre yüzde 1,6 değer kazanarak 97,82 dolardan işlem gördü.
Aynı dakikalarda ekim vadeli Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varil fiyatı 92,80 dolar seviyesinde bulunuyor.
ABD-İran gerilimi petrol fiyatlarını yukarı taşıyor
Petrol piyasasındaki yükselişte, ABD ile İran arasındaki çatışmaların yeniden yoğunlaşabileceğine ilişkin haber akışı etkili oluyor.
İran Devrim Muhafızları Ordusu, Irak’ın Erbil kentinde ABD ordusuna ait PSS-T tipi sabit gözetleme balonunun Şahid-136 kamikaze insansız hava aracıyla vurularak imha edildiğini duyurdu. ABD tarafından söz konusu iddiaya ilişkin henüz bir açıklama yapılmadı.
İran ayrıca, ABD’nin İran gemilerine yönelik deniz ablukasında görev aldığı belirtilen bir uçak gemisi ile bir muhribin balistik füzelerle hedef alındığını açıkladı.
İran Devrim Muhafızları Ordusu, saldırılar sonrasında gemilerin hasar aldığını ve bulundukları bölgeden çekildiğini ileri sürdü. Bu iddialar ABD makamlarınca doğrulanmadı.
İran tarafından yapılan açıklamada Tahran’ın ABD’nin girişimlerine karşılık vermeye devam edeceği belirtilirken, bölgedeki karşılıklı askeri faaliyetlerin genişleme ihtimali enerji piyasalarında risk primini yükseltiyor.
Hürmüz Boğazı’nda arz güvenliği endişesi
Bölgedeki gerilimin petrol piyasaları açısından en önemli başlıklarından biri Hürmüz Boğazı olmaya devam ediyor.
ABD’nin İran’ın petrol ihracatına yönelik deniz ablukası ve yaptırım baskısı sürerken, İran’ın Hürmüz çevresindeki askeri faaliyetleri petrol ve petrol ürünlerinin sevkiyatına ilişkin risk algısını yüksek tutuyor.
Çatışmaların daha geniş bir alana yayılması veya tanker trafiğinin kesintiye uğraması ihtimali, küresel petrol arzına ilişkin endişelerin güçlenmesine neden oluyor.
The New York Times’ın ABD istihbarat raporlarına dayandırdığı haberinde de İran’ın Orta Doğu’daki hedeflere saldırı kapasitesine ilişkin güveninin arttığı ve Washington üzerindeki baskıyı artırmak amacıyla çatışmayı aylar boyunca sürdürmeye hazır göründüğü öne sürüldü.
Haberde, ABD istihbarat birimlerinin son haftalardaki değerlendirmelerinde İran yönetiminin çatışmaları daha fazla tırmandırma seçeneğini değerlendirdiğine ilişkin işaretlerin bulunduğu ileri sürüldü.
ABD istihbaratının ayrıca çatışmaları tamamen sona erdirecek bir anlaşmaya ulaşılmasının zor olabileceğini değerlendirdiği aktarıldı.
OPEC+ ekimde üretimi artırmayacak
Petrol fiyatlarını destekleyen bir diğer gelişme ise OPEC+ cephesinden geldi.
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü ve örgüt dışı bazı üretici ülkelerden oluşan OPEC+ grubunun 7 üyesi, ekim ayında ilave üretim artışına gitmeme konusunda anlaştı.
Ülkeler, eylül için belirlenen üretim seviyelerini ekim ayında da koruyacak.
Karara göre ekim ayında günlük ham petrol üretim hedefleri Suudi Arabistan için 10 milyon 478 bin varil, Rusya için 9 milyon 949 bin varil, Irak için 4 milyon 431 bin varil ve Kuveyt için 2 milyon 676 bin varil olacak.
Kazakistan’ın günlük üretim hedefi 1 milyon 628 bin varil, Cezayir’in 1 milyon 7 bin varil ve Umman’ın 841 bin varil olarak belirlendi.
Böylece söz konusu 7 ülkenin toplam günlük üretim hedefi yaklaşık 31 milyon varil seviyesinde olacak.
Eylülde üretim 188 bin varil artırılmıştı
Suudi Arabistan, Rusya, Irak, Kuveyt, Kazakistan, Cezayir ve Umman önceki toplantılarında eylül ayı için günlük petrol üretimini toplam 188 bin varil artırma kararı almıştı.
Son toplantıda ekim ayı için yeni bir artışa gidilmemesi, küresel piyasaya ilave petrol arzı geleceği yönündeki beklentileri sınırladı.
Üretici ülkelerin piyasa koşullarını değerlendirmek amacıyla aylık toplantılarına devam edeceği, bir sonraki toplantının ise 4 Ekim’de gerçekleştirileceği bildirildi.
İran ve Umman’dan yeni Hürmüz koridoru hazırlığı
Petrol fiyatlarındaki yükselişi sınırlayan gelişme ise İran ile Umman’ın Hürmüz Boğazı’nda yeni bir geçiş koridoru oluşturmasına yönelik hazırlıklar oldu.
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai, Umman ile hazırlanan anlaşmanın önümüzdeki günlerde imzalanacağını açıkladı.
Rızai, oluşturulması planlanan yeni koridorda Hürmüz Boğazı’nın giriş ve çıkışının İran’ın kontrolünde olacağını söyledi.
Koridorun ABD’nin deniz ablukası uyguladığı bölgeden başlayarak Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi’ni kapsayacağını belirten Rızai, ilan edilecek alana izinsiz girdiği öne sürülen gemilerin İran tarafından kara listeye alınacağını ifade etti.
Rızai ayrıca ABD’nin saldırı veya sabotaj gerçekleştirmemesi durumunda boğazın açık tutulacağını taahhüt edeceklerini söyledi.
Söz konusu anlaşmanın petrol tankerlerinin geçiş güvenliğine ilişkin endişeleri kısmen azaltması, Brent’teki yükselişin daha da hızlanmasını sınırlayan faktörlerden biri olarak değerlendiriliyor.
Brent petrolde 98,78 dolar direnç olarak izleniyor
Teknik açıdan Brent petrolün varil fiyatında 98,78 dolar direnç seviyesi olarak takip ediliyor.
Aşağı yönlü hareketlerde ise 96,07 dolar destek bölgesi konumunda bulunuyor.
Petrol piyasasında kısa vadeli yön açısından ABD-İran geriliminin seyri, Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiği, OPEC+ üretim politikası ve bölgedeki yeni askeri gelişmeler belirleyici olmaya devam ediyor.
