Rusya’nın Ukrayna’ya askeri müdahalesinin ardından akaryakıt fiyatları hızla yükseldi. Peki akaryakıt fiyatlarını kim belirliyor? Fiyatlar neye göre hesaplanıyor?
Petrol Piyasası Kanunu’na göre, 1 Ocak 2005 tarihinde sektörde serbest fiyatlandırma sistemi yürürlüğe girdi. Bu uygulama beraberinde sektördeki akaryakıt dağıtıcı firmalar, farklı fiyat politikalarına göre depo satış fiyatını belirleme hakkı o elde etmiş oldu. Türkiye’de akaryakıt fiyatlarının belirlenmesinde üç aşama etkili oluyor;
- Rafineri fiyatının oluşumu
- Depo satış fiyatının oluşumu
- Pompa satış fiyatının oluşumu
Rafineri Fiyatının Oluşumu
Akaryakıt ilk olarak rafineriye gelir. Bu aşamada rafineri fiyatına hem Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) hem de Enerji Piyasası Kurumu (EPDK) payı eklenir. Devletin her ürün için belirlediği bir ÖTV değeri vardır.
Rafineri satış fiyatı (KDV hariç) = Gümrüksüz rafineri fiyatı + ÖTV + EPDK payı
Depo Satış Fiyatının Oluşumu
Rafineriden çıkan akaryakıt, dağıtıcı marka tarafından alınır. Burada marka hem kendi kar marjını hem de servis ücretini ekleyerek yeni bir fiyat oluşturur. Firmalar buradan elde ettikleri kar marjlarını yeni istasyonlar, tesis bakımları ve pazarlama için kullanır. Bu esnada oluşan fiyatı “depo satış fiyatı” olarak adlandırılır. Depodan ayrılan akaryakıtın yol masraflarıyla birlikte bir sonraki pompa fiyatı oluşur.
Pompa Satış Fiyatının Oluşumu
Depo satış fiyatına bayi masrafları, nakliye ücreti eklendiğinde tavsiye edilen pompa fiyatı oluşur. Bölgeden bölgeye akaryakıt fiyatlarının değişmesi bu süreçteki nakliye ücretlerinin farklılık göstermesinden kaynaklanır.
