Kurban Bayramı’nda çalışacak işçilerin mesai ücretleri ve yasal hakları yeniden gündeme geldi. İş Kanunu’na göre ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma, iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesinde hüküm bulunmaması halinde işçinin onayına bağlı. Bayramda çalışan işçilere ise çalıştıkları her tatil günü için ayrıca bir günlük ücret ödenmesi gerekiyor.
Bayramda Çalışma İçin İşçinin Onayı Gerekiyor
4857 sayılı İş Kanunu’nun 44’üncü maddesi uyarınca ulusal bayram ve genel tatil günlerinde işyerlerinde çalışılıp çalışılmayacağı, toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesiyle belirleniyor. Sözleşmelerde bu yönde bir hüküm yoksa, işçinin bayramda çalıştırılabilmesi için onayının alınması gerekiyor.
Bu kapsamda iş sözleşmesinde veya toplu iş sözleşmesinde ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışılacağına ilişkin bir düzenleme bulunmayan işçi, rızası olmadan bayramda çalışmaya zorlanamıyor. İşçinin bu nedenle işe gitmemesi devamsızlık olarak değerlendirilemiyor ve işverenin bu gerekçeyle haklı fesih yoluna gitmesi mümkün olmuyor.
Bayram Mesaisi Her Gün İçin İlave Ücret Gerektiriyor
İş Kanunu’nun 47’nci maddesine göre, ulusal bayram ve genel tatil günü olarak kabul edilen günlerde çalışmayan işçilere o günün ücreti tam olarak ödeniyor. İşçi tatil yapmayarak çalışırsa, ayrıca çalıştığı her gün için bir günlük ücret daha almaya hak kazanıyor.
Bu nedenle bayramda çalışan bir işçiye, çalıştığı gün için normal aylık ücretine ek olarak bir günlük ücret ödenmesi gerekiyor. Uygulamada bu hesap, çalışılan tatil günü için toplamda iki yevmiye olarak değerlendiriliyor. Bayram gününün hafta tatiline denk gelmesi halinde ise hesaplama işyerindeki hafta tatili uygulamasına göre farklılaşabiliyor.
Asgari Ücretli İçin Kurban Bayramı Mesaisi Hesabı
2026 yılı için brüt asgari ücret 33 bin 30 lira olarak dikkate alındığında, günlük brüt ücret 1.101 liraya karşılık geliyor. Kurban Bayramı’nın ilk üç gününde çalışan asgari ücretli bir işçi için günlük ücret 2 kat üzerinden hesaplandığında, her gün için 2 bin 202 lira ödeme ortaya çıkıyor. Üç günlük toplam brüt tutar ise 6 bin 606 lira oluyor.
Bayramın dördüncü gününün cumartesiye denk gelmesi ve cumartesi gününün işyerinde genel tatil ya da hafta tatili olarak kabul edilmesi halinde bu gün için hesaplama 2,5 yevmiye üzerinden yapılabiliyor. Bu durumda 1.101 liralık günlük ücret 2,5 katla 2 bin 752 lira 50 kuruşa ulaşıyor.
Bu hesaplamaya göre bayramın tamamında çalışan bir asgari ücretlinin brüt mesai tutarı 9 bin 358 lira 50 kuruş seviyesine çıkabiliyor. Aylık brüt ücrete eklenecek ilave tutar ise çalışma günleri ve işyerindeki hafta tatili uygulamasına göre farklılık gösterebiliyor.
Arife Günü Çalışan İşçinin Ücreti Nasıl Belirlenir?
Arife günleri, 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun kapsamında saat 13.00’ten itibaren yarım gün resmi tatil sayılıyor. Bu uygulama Ramazan Bayramı ve Kurban Bayramı arifesi ile 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı arifesi için geçerli oluyor.
Arife günü saat 13.00’e kadar çalışan işçi, o güne ait normal ücretini almaya devam ediyor. İşçi saat 13.00’ten sonra da çalışırsa, bu çalışma tatil çalışması kapsamında değerlendiriliyor ve işçiye yarım günlük ilave ücret ödenmesi gerekiyor.
Günlük ücreti 2 bin lira olan bir işçi, arife günü saat 13.00’e kadar çalıştığında günlük ücretini tam olarak alıyor. Aynı işçinin saat 13.00’ten sonra da çalışması halinde yarım günlük ek ücret olarak 1.000 lira daha ödenmesi gerekiyor. Böylece arife günü için toplam hak ediş 3 bin liraya ulaşıyor.
Ücret Yerine İzin Uygulaması Yapılamıyor
Bayram ve genel tatil günlerinde yapılan çalışmaların karşılığı ücret olarak ödenmek zorunda. İşçiye bayram mesaisi karşılığında idari izin veya serbest zaman kullandırılması, ücret ödeme yükümlülüğünün yerine geçtiği anlamına gelmiyor.
İşçinin rızası bulunsa dahi ulusal bayram ve genel tatil çalışmasının karşılığı olarak ücret yerine izin verilmesi yasal ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmıyor. Bu nedenle bayramda çalışan işçilerin hak ettikleri ilave ücretin bordroya yansıtılması gerekiyor.
Bayram Mesaisi Ödenmeyen İşçi Haklı Fesih Yapabilir
Bayramda çalışan işçinin mesai ücretinin ödenmemesi, işçi açısından haklı fesih nedeni oluşturabiliyor. İşçi, ödenmeyen ulusal bayram ve genel tatil ücretleri nedeniyle iş sözleşmesini haklı nedenle sona erdirebiliyor.
Çalışanın en az bir yıllık kıdeminin bulunması halinde kıdem tazminatı hakkı doğabiliyor. Haklı nedenle fesihte işçi derhal işten ayrılabildiği için işverenin ihbar tazminatı talep etmesi mümkün olmuyor.
Ödenmeyen bayram mesaisi, fazla çalışma ve diğer işçilik alacaklarının talep edilmesi için işçinin yazılı başvuru yapması, gerekirse noter aracılığıyla ihtarname göndermesi öneriliyor. Uyuşmazlığın devam etmesi halinde arabuluculuk ve iş mahkemesi süreci gündeme gelebiliyor.
İşçilik Alacaklarında Zaman Aşımı Süresi 5 Yıl
Bayram mesaisi dahil işçilik alacaklarında zaman aşımı süresi 5 yıl olarak uygulanıyor. Bu süre, alacağın doğduğu tarihten itibaren başlıyor.
İşçiler, geriye dönük ödenmeyen ulusal bayram ve genel tatil ücretlerini, fazla mesai alacaklarını ve diğer haklarını 5 yıllık süre içinde talep edebiliyor. Alacağın işverenden yazılı olarak istenmesi, sonuç alınamaması halinde ise yasal başvuru yollarına gidilmesi gerekiyor.
