Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan yeni analizde, son dönemde yabancı para (YP) mevduatlardaki yükselişin büyük ölçüde altın fiyatlarındaki artış ve euro/dolar paritesindeki hareketlerden kaynaklandığı belirtildi. Parite ve fiyat etkisi çıkarıldığında ise Kur Korumalı Mevduat (KKM) hesaplarından dövize geçiş ve altın yatırımlarında sınırlı bir artış olduğu ifade edildi.
Parite ve Altın Fiyatlarındaki Etkinin Payı Yüksek
TCMB blog sayfasında yayımlanan ve Didem Güneş, Ayşe Karasoy ile Oğuzhan Evli tarafından hazırlanan “Yabancı Para Mevduatta Son Dönem Gelişmeler” başlıklı analizde, YP mevduatın para politikasının etkinliği ve finansal istikrar açısından önemli bir gösterge olduğuna dikkat çekildi. Analizde, KKM hesaplarının sonlandırılması, altın fiyatlarındaki sert yükseliş ve euro/ABD doları paritesindeki artışın YP mevduatları yukarı taşıyan temel unsurlar olduğu vurgulandı.
Verilere göre YP mevduat, 2024 yılı sonunda 188 milyar ABD dolarından son dönemde 238 milyar ABD dolarına çıkarak 50 milyar dolarlık artış kaydetti. Bu artışın 31 milyar doları altın, 15 milyar doları ise euro cinsi mevduatlardan kaynaklandı. Ancak söz konusu nominal yükseliş, parite ve fiyat etkilerinden arındırıldığında toplam artış 19 milyar dolar ile sınırlı kaldı. Bunun 6,5 milyar dolarlık kısmı gerçek kişilere ait hesaplardan oluştu.
Altın Talebi Artmaya Devam Etti
2025 yılında küresel altın fiyatlarındaki hızlı yükseliş, yatırım tercihlerinde altını öne çıkardı. Analize göre, altın ons fiyatı 2024 yılı sonunda yaklaşık 2.600 dolar civarındayken, Ekim ayı ortasında 4.500 dolar seviyesini gördü ve ay sonunda 4.000 dolar civarına geriledi. Aynı dönemde euro/dolar paritesi 1,04’ten 1,16’ya yükseldi. Bu gelişmelerin YP mevduatları nominal olarak artırdığı belirtildi.
Diğer yandan altın mevduatı miktar bazında da büyüdü. 2024 sonundan bu yana altın mevduatında yaklaşık 76 tonluk artış gerçekleşirken, bunun 6,5 milyar dolarlık karşılığı olduğu ve artışın yarısından fazlasının son iki ayda yaşandığı aktarıldı.
KKM’den Dövize Geçiş Etkisi
YP mevduat artışını destekleyen bir başka unsur ise KKM hesaplarının kapanma süreci oldu. KKM bakiyesi aynı dönemde 29 milyar dolar gerileyerek 4 milyar doların altına indi. Mart–Ağustos döneminde bu hesaplardan dövize geçiş oranı yüzde 25 seviyesindeyken, Ağustos sonrası gerçek kişiler için yeni hesap açılışlarının durdurulmasıyla oran yüzde 80’in üzerine yükseldi. Ağustos–Ekim döneminde KKM’den dövize geçiş 7,9 milyar doları buldu. Kasım ayı itibarıyla KKM hesaplarının büyük ölçüde kapanmasının beklendiği ifade edildi.
TL Tercihi Korunuyor
Altın fiyatlarındaki rekor yükselişe rağmen TL mevduatların payının tarihsel ortalamalar seviyesinde kalmaya devam ettiği vurgulandı. Bu durumun, hanehalkı ve şirketlerin TL varlıklara yönelik tercihlerinin büyük ölçüde korunduğuna işaret ettiği belirtildi.
Analizin sonucunda, YP mevduatlardaki yükselişin büyük oranda parite değişimleri ve altın fiyatlarındaki artıştan kaynaklandığı; arındırılmış verilerin ise sınırlı bir artışa işaret ettiği değerlendirmesi yapıldı.
